Ο χρόνιος πόνος έχει ένα κόστος που συχνά δεν φαίνεται. Δεν αφορά μόνο την υγεία και την ποιότητα ζωής, αλλά επηρεάζει την εργασία, την παραγωγικότητα, την οικονομία και τη συμμετοχή των ανθρώπων στην κοινωνική ζωή. Αυτό είναι το κεντρικό μήνυμα της φετινής Ευρωπαϊκής Ημέρας Ευαισθητοποίησης για τον Πόνο, που τιμάται σήμερα, Τετάρτη 21 Οκτωβρίου, με θέμα «Το αθέατο κόστος του πόνου».
Η Ελληνική Εταιρεία Αλγολογίας (Ε.Ε.Α.), ως Ελληνικό Τμήμα της Ευρωπαϊκής Ομοσπονδίας Πόνου (EFIC), συνδέει την ελληνική επιστημονική κοινότητα της Αλγολογίας με την ευρωπαϊκή κοινότητα του πόνου και συμβάλλει στην επιστημονική εξέλιξη, την εκπαίδευση, την ενημέρωση και την ανάδειξη της ανάγκης για καλύτερη φροντίδα των ανθρώπων που ζουν με πόνο. Η ΕΕΑ ιδρύθηκε το 1994 και την ίδια χρονιά έγινε επίσημο μέλος της IASP, ενώ στη συνέχεια εντάχθηκε στην EFIC.
Η φετινή Ευρωπαϊκή Ημέρα μεταφέρει το επίκεντρο από την ατομική εμπειρία του πόνου στις ευρύτερες επιπτώσεις του. Ο χρόνιος πόνος δεν περιορίζει μόνο την καθημερινότητα και την ποιότητα ζωής των ασθενών. Μπορεί να επηρεάσει την ικανότητά τους να εργάζονται, να παραμένουν ενεργοί και να συμμετέχουν στην κοινωνική και οικονομική ζωή.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της EFIC, ο χρόνιος πόνος επηρεάζει περίπου 1 στους 5 ενήλικες στην Ευρώπη, δηλαδή περίπου 150 εκατομμύρια ανθρώπους. Το συνολικό άμεσο και έμμεσο κόστος του —που περιλαμβάνει τις δαπάνες υγειονομικής περίθαλψης, τις απουσίες από την εργασία, τη μειωμένη απόδοση κατά την παρουσία στην εργασία και την πρόωρη συνταξιοδότηση— εκτιμάται ότι αντιστοιχεί σε 3%-10% του ΑΕΠ ετησίως στα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Παράλληλα, περίπου οι μισοί άνθρωποι που ζουν με χρόνιο πόνο αναφέρουν ότι αυτός επηρεάζει αρνητικά την ικανότητά τους να εργάζονται, ενώ ο σοβαρός πόνος μπορεί να μειώσει την πιθανότητα πλήρους απασχόλησης έως και κατά 20 ποσοστιαίες μονάδες.
Η ελληνική πραγματικότητα
Η φετινή θεματική έχει άμεση σημασία και για την Ελλάδα, όπου η αντιμετώπιση του χρόνιου πόνου αποτελεί αντικείμενο εξειδικευμένης ιατρικής φροντίδας, αλλά και μια διαρκή πρόκληση για το σύστημα υγείας.
Σε όλη τη χώρα λειτουργούν Ιατρεία και Μονάδες Πόνου, που παρέχουν εξειδικευμένη φροντίδα σε ανθρώπους με οξύ και χρόνιο πόνο. Η Ελληνική Εταιρεία Αλγολογίας καταγράφει περίπου 60 μονάδες σε όλη την Ελλάδα, ενώ παράλληλα αναδεικνύει την ανάγκη για περαιτέρω ενίσχυση και οργανωτική κατοχύρωση των δομών αυτών.
Η ΕΕΑ έχει θέσει ως σημαντική προτεραιότητα την ένταξη των Ιατρείων Πόνου στα οργανογράμματα των νοσοκομείων, με στόχο να αποκτήσουν σταθερή οργανωτική βάση και να διασφαλιστούν οι απαραίτητες προϋποθέσεις για τη λειτουργία και τη στελέχωσή τους.
Η ανάγκη αυτή συνδέεται άμεσα με το ευρύτερο μήνυμα της φετινής Ευρωπαϊκής Ημέρας: η αντιμετώπιση του χρόνιου πόνου απαιτεί προσβάσιμες, οργανωμένες και διεπιστημονικές υπηρεσίες φροντίδας. Η EFIC καλεί τις ευρωπαϊκές χώρες να βελτιώσουν την πρόσβαση σε τέτοιες υπηρεσίες και να ενισχύσουν την έγκαιρη φροντίδα και αποκατάσταση.
Επένδυση στην επιστήμη και την εκπαίδευση
Η ενίσχυση της φροντίδας των ασθενών, προϋποθέτει παράλληλα συνεχή επένδυση στη γνώση και την εκπαίδευση των επαγγελματιών υγείας.
Στο πλαίσιο αυτό, η Ελληνική Εταιρεία Αλγολογίας έχει αναπτύξει διαχρονικά σημαντική επιστημονική και εκπαιδευτική δραστηριότητα, με πανελλήνια συνέδρια, επιστημονικές συναντήσεις, σεμινάρια και εκπαιδευτικές δράσεις. Σήμερα, η ίδια η ΕΕΑ καταγράφει 15 Πανελλήνια Συνέδρια, δεκάδες ημερίδες και επιστημονικές συναντήσεις, καθώς και ένα οργανωμένο εκπαιδευτικό πρόγραμμα στην Αλγολογία.
Το 2026 πραγματοποιήθηκε το 15ο Πανελλήνιο Συνέδριο Αλγολογίας, ενώ ιδιαίτερη σημασία είχε και η φιλοξενία στην Ελλάδα του EFIC Pain School on Physical and Rehabilitation Medicine in Pain Management, στη Λάρισα, από τις 25 έως τις 27 Ιουνίου. Η διοργάνωση, με τη συμμετοχή διεθνών και Ελλήνων ειδικών, αποτέλεσε σημαντική ευκαιρία ανταλλαγής γνώσης και εκπαίδευσης στη σύγχρονη αντιμετώπιση του πόνου.
Παράλληλα, η ΕΕΑ συνεχίζει τα Σεμινάρια Εκπαίδευσης στην Αλγολογία, επενδύοντας στη συνεχή εκπαίδευση των επαγγελματιών υγείας και στην απόκτηση σύγχρονων γνώσεων και δεξιοτήτων για την αντιμετώπιση του πόνου.
Το κόστος του πόνου δεν είναι μόνο οικονομικό
Η φετινή Ευρωπαϊκή Ημέρα υπενθυμίζει ότι πίσω από τους αριθμούς βρίσκονται άνθρωποι.
Άνθρωποι που μπορεί να δυσκολεύονται να εργαστούν, να κοιμηθούν, να συγκεντρωθούν, να μετακινηθούν ή να συμμετέχουν στις καθημερινές τους δραστηριότητες.
Γι' αυτό και η αντιμετώπιση του χρόνιου πόνου δεν μπορεί να περιορίζεται στη θεραπεία του συμπτώματος. Χρειάζεται έγκαιρη παρέμβαση, εξειδικευμένη και διεπιστημονική φροντίδα, οργανωμένες δομές, συνεχή εκπαίδευση και έρευνα, αλλά και πολιτικές που αναγνωρίζουν τις επιπτώσεις του πόνου στην εργασία και στην κοινωνική ζωή.
Εν κατακλείδι, η Ευρωπαϊκή Ημέρα Ευαισθητοποίησης για τον Πόνο 2026 αποτελεί μια ευκαιρία να γίνει ο αντίκτυπος του χρόνιου πόνου πιο ορατός και να ενισχυθεί η συζήτηση για την υγεία, την εργασία, την επιστημονική γνώση και την πρόσβαση στη φροντίδα!
