Τα τεντωμένα νεύρα, τα πρησμένα μάτια και η υπνηλία είναι όλες γνωστές συνέπειες της έλλειψης ύπνου.
Αλλά τώρα μια ανησυχητική έρευνα δείχνει ότι όταν κάποιος δεν κοιμάται αρκετά για μεγάλο χρονικό διάστημα μπορεί να γίνει πιο επιρρεπής σε θεωρίες συνωμοσίας.
Σύμφωνα με τους ερευνητές, οι οποίοι παρακολούθησαν περισσότερους από 1.000 Βρετανούς, όσοι υπέφεραν από ένα μήνα ανήσυχου ύπνου ήταν πιο πιθανό να υποστηρίξουν τραβηγμένες, αναπόδεικτες πεποιθήσεις -συμπεριλαμβανομένων των πεποιθήσεων ότι η γη είναι επίπεδη.
Έρευνες σχετικά με το τι ωθεί στις θεωρίες συνωμοσίας έχουν από καιρό ενοχοποιήσει χαρακτηριστικά της προσωπικότητας όσους η ανασφάλεια και η παρόρμηση .
Η νέα μελέτη, ωστόσο, δείχνει ότι ο κακός ύπνος θα μπορούσε να προκαλέσει τέτοιες αλλαγές στην προσωπικότητα.
Οι ειδικοί σήμερα, οι οποίοι χαρακτήρισαν τα ευρήματα σημαντικά, υποστήριξαν ότι η αντιμετώπιση της ποιότητας του ύπνου θα μπορούσε να μας δώσει τα εφόδια για να «αξιολογούμε καλύτερα τις πληροφορίες με κριτικό τρόπο και να αντιστεκόμαστε στις παραπλανητικές αφηγήσεις».
Ο δρ Ντάνιελ Τζόλεϊ, επίκουρος καθηγητής κοινωνικής ψυχολογίας στο Πανεπιστήμιο του Νότιγχαμ και επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης, δήλωσε επίσης: «Ο ύπνος είναι ζωτικής σημασίας για την ψυχική υγεία και τη γνωστική λειτουργία.
'Ο κακός ύπνος έχει αποδειχθεί ότι αυξάνει τον κίνδυνο κατάθλιψης, άγχους και παράνοιας - παράγοντες που συμβάλλουν επίσης στην ανάπτυξη θεωριών συνωμοσίας.
«Η έρευνά μας υποδηλώνει ότι η βελτίωση της ποιότητας του ύπνου θα μπορούσε να λειτουργήσει ως προστατευτικός παράγοντας κατά της εξάπλωσης της συνωμοσιολογικής σκέψης».
Πώς έγινε όμως αυτή η έρευνα; Οι επιστήμονες πραγματοποίησαν δύο αξιολογήσεις στις οποίες συμμετείχαν 1.000 άτομα για να εκτιμήσουν πώς ο ύπνος επηρεάζει τη συνωμοσιολογική σκέψη.
Στην πρώτη, 540 εθελοντές συμπλήρωσαν μια αξιολόγηση με κλίμακα ποιότητας ύπνου με κουτάκια πριν διαβάσουν ένα άρθρο σχετικά με την πυρκαγιά στον καθεδρικό ναό της Παναγίας των Παρισίων το 2019 στο Παρίσι.
Ορισμένοι εκτέθηκαν σε μια συνωμοσιολογική αφήγηση που υποδηλώνει σκόπιμη συγκάλυψη, ενώ άλλοι διάβασαν μια πραγματική περιγραφή που απέδιδε την πυρκαγιά σε ατύχημα.
Γράφοντας στο Journal of Health Psychology, οι ερευνητές δήλωσαν ότι όσοι είχαν χειρότερη ποιότητα ύπνου είχαν «σημαντικά» περισσότερες πιθανότητες να πιστέψουν τη συνωμοτική εκδοχή των γεγονότων.
Σε μια δεύτερη μελέτη, οι επιστήμονες προσπάθησαν να εξηγήσουν τη σχέση μεταξύ των δύο, παρακολουθώντας 575 εθελοντές που συμπλήρωσαν ερωτηματολόγια προσωπικότητας.
Τους ρωτούσαν για τη συναισθηματική τους κατάσταση εκείνη τη στιγμή, με επιλογές όπως «θυμός», «τρέλα», «οργή», «τρόμος» και «νευρικότητα».
Το πόσο πιθανό ήταν να πάσχουν από κατάθλιψη αξιολογήθηκε επίσης σε ένα ερωτηματολόγιο, καθώς και το πόσο παρανοϊκοί αισθάνονταν τον τελευταίο μήνα.
Στη συνέχεια ρωτήθηκαν για τις σκέψεις τους σχετικά με συγκεκριμένες γνωστές θεωρίες συνωμοσίας, όπως η κλιματική αλλαγή και η τρομοκρατική επίθεση της 11ης Σεπτεμβρίου.
Οι επιστήμονες διαπίστωσαν ότι ο αντίκτυπος της κατάθλιψης τόσο στην ποιότητα του ύπνου όσο και στην πιθανότητα ανάπτυξης «συνωμοσιολογικής νοοτροπίας» ήταν «σημαντικός».
Ο θυμός και η παράνοια έπαιξαν επίσης ρόλο, πρόσθεσαν.
Αυτό συμβαίνει καθώς ξεχωριστή έρευνα, στην οποία συμμετείχαν σχεδόν 400 άτομα και η οποία δημοσιεύθηκε το 2023, έδειξε ότι όσοι παλεύουν με την αϋπνία είναι πιο πιθανό να αισθάνονται ότι τα συναισθήματά τους είναι εκτός ελέγχου.
Αυτό οδηγούσε σε μεγαλύτερη πιθανότητα να υιοθετήσουν μια «νοοτροπία συνωμοσιολογίας» και να βιώσουν «ψυχολογική δυσφορία», ανέφεραν οι επιστήμονες από το Πανεπιστήμιο του Χονγκ Κονγκ.
