Το συμπέρασμα αυτό προκύπτει από την τέταρτη κοινή έκθεση για την ολοκληρωμένη ανάλυση της κατανάλωσης αντιμικροβιακών παραγόντων και της εμφάνισης μικροβιακής αντοχής (AMR) σε βακτήρια από ανθρώπους και ζώα που παράγουν τρόφιμα (JIACRA IV), η οποία δημοσιεύθηκε από το Ευρωπαϊκό Κέντρο Πρόληψης και Ελέγχου Νοσημάτων (ECDC), την Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων (EFSA) και τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Φαρμάκων (EMA).
Λαμβάνοντας υπόψη την προσέγγιση «Μία Υγεία», η οποία αναγνωρίζει τη σύνδεση μεταξύ της υγείας των ανθρώπων και των ζώων, η έκθεση παρουσιάζει δεδομένα που συλλέχθηκαν κυρίως μεταξύ 2019 και 2021 σχετικά με την κατανάλωση αντιβιοτικών και την μικροβιακή αντοχή στην Ευρώπη.
Για πρώτη φορά, στο πλαίσιο αυτού του έργου, οι τρεις οργανισμοί ανέλυσαν τις τάσεις της κατανάλωσης αντιβιοτικών και της μικροβιακής αντοχής σε Escherichia coli (E. coli) τόσο από ανθρώπους όσο και από ζώα που παράγουν τρόφιμα. Επίσης, εξέτασαν πώς μεταβάλλονται αυτές οι τάσεις στους ανθρώπους και τα ζώα παραγωγής τροφίμων κατά την περίοδο 2014 - 2021. Για παράδειγμα, κατά τη διάρκεια αυτού του χρονικού διαστήματος, η κατανάλωση αντιβιοτικών στα ζώα παραγωγής τροφίμων μειώθηκε κατά 44%.
Η ανάλυση που πραγματοποίησαν οι τρεις οργανισμοί διαπίστωσε ότι τα βακτήρια E. coli τόσο στα ζώα όσο και στους ανθρώπους γίνονται λιγότερο ανθεκτικά στα αντιβιοτικά καθώς μειώνεται η συνολική κατανάλωση αντιβιοτικών. Αυτό δείχνει ότι οι ανησυχητικές τάσεις στην ανθεκτικότητα στα αντιβιοτικά μπορούν να αντιστραφούν με τις κατάλληλες δράσεις και πολιτικές.
«Οι αυξημένες προσπάθειες για τη μείωση της περιττής κατανάλωσης αντιβιοτικών είναι επιτακτική ανάγκη για την αντιμετώπιση της απειλής της ΑΜΡ για τη δημόσια υγεία. Επιπλέον, η ενίσχυση των προγραμμάτων ανοσοποίησης και η ενίσχυση των πρακτικών πρόληψης και ελέγχου των λοιμώξεων στις κοινότητες και στους χώρους υγειονομικής περίθαλψης είναι απαραίτητες για τη μείωση των αναγκών σε αντιβιοτικά», αναφέρει η πρώην πλέον Andrea Ammon, διευθύντρια του ECDC.
«Η χρήση λιγότερων αντιβιοτικών στην κτηνοτροφία αποδίδει: στις περισσότερες χώρες που μείωσαν τη χρήση αντιβιοτικών, παρατηρήσαμε αντίστοιχη μείωση των επιπέδων αντοχής. Αυτό σημαίνει ότι οι εθνικές προσπάθειες αποδίδουν. Επισημαίνει επίσης τη δέσμευση της ΕΕ για την προσέγγιση One Health, διασφαλίζοντας τόσο την υγεία των ζώων όσο και την παγκόσμια δημόσια υγεία», επισημαίνει ο Bernhard Url, εκτελεστικός διευθυντής της EFSA.
«Η πρόσβαση σε αξιόπιστα δεδομένα σχετικά με την κατανάλωση και την ανθεκτικότητα σε ανθρώπους και ζώα κάνει την πραγματική διαφορά στην καταπολέμηση της ΑΜR. Μέσω κοινών έργων όπως το JIACRA, οι ευρωπαϊκές χώρες αποκτούν ανεκτίμητες γνώσεις σχετικά με τον αντίκτυπο των μέτρων που λαμβάνουν. Αυτό τους δίνει τη δυνατότητα να αναλάβουν περαιτέρω δράση για την προώθηση της συνετής χρήσης των αντιβιοτικών», τονίζει από την πλευρά της η Emer Cooke, εκτελεστική διευθύντρια του EMA.
Η έκθεση δείχνει επίσης ότι, στον άνθρωπο, η χρήση σημαντικών ομάδων αντιβιοτικών, όπως οι καρβαπενέμες, οι κεφαλοσπορίνες τρίτης και τέταρτης γενιάς και οι κινολόνες, συνδέεται με αντοχή στα αντιβιοτικά αυτά σε E. coli από ανθρώπους. Ομοίως, η χρήση κινολονών, πολυμυξινών, αμινοπενικιλλινών και τετρακυκλινών σε ζώα που παράγουν τρόφιμα συνδέεται με την εμφάνιση ανθεκτικότητας στα αντιβιοτικά αυτά σε βακτήρια E. coli σε ζώα που παράγουν τρόφιμα.
Επιπλέον, η βακτηριακή αντοχή στον άνθρωπο μπορεί να συνδέεται με βακτηριακή αντοχή σε ζώα που παράγουν τρόφιμα. Δύο παραδείγματα που επισημαίνονται από την έκθεση είναι το Campylobacter jejuni και το Campylobacter coli, τα οποία μπορεί να βρεθούν σε ζώα που παράγουν τρόφιμα και μπορούν να μεταδοθούν στους ανθρώπους μέσω των τροφίμων.
Για πρώτη φορά, ο στατιστικός κώδικας που χρησιμοποιήθηκε για την εκτέλεση αυτών των αναλύσεων διατίθεται δημόσια μαζί με την έκθεση, ενθαρρύνοντας την περαιτέρω ανάλυση από ερευνητές και άλλους ενδιαφερόμενους εμπειρογνώμονες.
Η μικροβιακή αντοχή αποτελεί σοβαρή απειλή για τη δημόσια υγεία και την υγεία των ζώων. Υπολογίζεται ότι κάθε χρόνο, η ΑΜΡ προκαλεί το θάνατο περισσότερων από 35.000 ανθρώπων στην Ευρωπαϊκή Ένωση και τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο (ΕΕ/ΕΟΧ) και επιβαρύνει σημαντικά τα ευρωπαϊκά συστήματα υγείας, με κόστος περίπου 11,7 δισεκατομμυρίων ευρώ ετησίως, σύμφωνα με τον Οργανισμό Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ).
Η προσέγγιση «Μία υγεία» που εφαρμόζεται μέσω της συνεργασίας του ECDC, της EFSA και του EMA, καθώς και τα αποτελέσματα που παρουσιάζονται στην παρούσα έκθεση απαιτούν:
- συνεχείς προσπάθειες για την αντιμετώπιση της ΑΜΡ σε εθνικό, ενωσιακό και παγκόσμιο επίπεδο σε όλους τους τομείς του ανθρώπου και των ζώων που παράγουν τρόφιμα,
- εναρμονισμένη επιτήρηση της κατανάλωσης αντιμικροβιακών ουσιών και της ΑΜΡ στον ανθρώπινο και ζωικό τομέα και
- στοχευμένες μελέτες για την περαιτέρω κατανόηση της εξάπλωσης της ΑΜΡ.
