Έχετε ακούσει ποτέ την φράση «εγώ και ο σκύλος μου μοιάζουμε»; Τουλάχιστον στις ώρες ύπνου αυτό αποδεικνύεται πια και επιστημονικά αφού τα οικόσιτα σκυλιά έχουν σε μεγάλο βαθμό ημερήσιες συνήθειες ύπνου που ευθυγραμμίζονται με τον τρόπο ζωής των ιδιοκτητών τους, δηλαδή μένουν ξύπνια κατά τη διάρκεια της μέρας και κοιμούνται το βράδυ. Σε αντίθεση με τους ανθρώπους, ωστόσο, οι σκύλοι έχουν συχνές περιόδους ύπνου και κατά τη διάρκεια της ημέρας, ιδιαίτερα το απόγευμα.
Μια μελέτη του 2020 υπολόγισε ότι ο μέσος σκύλος συντροφιάς κοιμάται περίπου δέκα ώρες την ημέρα. Στην πραγματικότητα βέβαια, είναι δύσκολο να προσδιοριστεί με ακρίβεια πόσο κοιμούνται τα σκυλιά κατά τη διάρκεια ενός 24ώρου, επειδή η υπνηλία (ανάπαυση με κλειστά μάτια) αποτελεί σημαντικό ποσοστό της καθημερινής τους δραστηριότητας. Με την βοήθεια αυτών των υπνάκων ωστόσο, οι σκύλοι μας φαίνεται ότι γενικά αφιερώνουν στον ύπνο από επτά έως δεκαέξι ώρες ημερησίως.
Σκύλοι, λύκοι και ύπνος: πώς συνδέονται
Ο πρόγονος του σκύλου, ο γκρίζος λύκος, προσαρμόζει τις ώρες που κοιμάται αναλόγως του φυσικού του περιβάλλοντος.
Οι δραστηριότητες του, συμπεριλαμβανομένων και των συνηθειών ύπνου, παρουσιάζουν υψηλή μεταβλητότητα καθώς επηρεάζονται από την ανθρώπινη παρουσία, τη διαθεσιμότητα τροφής και τις καιρικές συνθήκες.
Οι αιχμάλωτοι λύκοι ωστόσο, όπως και οι σκύλοι, έχουν συνήθως ημερήσιο κιρκάδιο ρυθμό, προσαρμόζοντας τον κύκλο ύπνου-εγρήγορσης στις ώρες που σιτίζονται από τον άνθρωπο.
Από την άλλη, οι αδέσποτοι σκύλοι τείνουν περισσότερο να διατηρούν τις συνήθειες των άγριων προγόνων τους, αναπτύσσοντας συχνότερα νυχτερινή δραστηριότητα σε σχέση με έναν σκύλο που ζει μαζί με ανθρώπους.
Οι σχετικές μελέτες κατέληξαν ότι η εξημέρωση μπορεί να μην είναι ο αποφασιστικός παράγοντας που άλλαξε άλλαξε τις συνήθειες ύπνου των σκύλων και τελικά καθοριστικό ρόλο να παίζει ο τρόπος ζωής των ανθρώπων με τους οποίους ο σκύλος συμβιώνει.
Τι αποκαλύπτουν οι φάσεις ύπνου των σκύλων
Οι σκύλοι έχουν μια σειρά από στάδια ύπνου, συμπεριλαμβανομένης της υπνηλίας, του ελαφρύτερου ύπνου χωρίς γρήγορη κίνηση των ματιών (NREM) και του βαθύτερου ύπνου με γρήγορη κίνηση των ματιών (REM). Η τελευταία φάση είναι εκείνη στην οποία συνήθως βλέπουν όνειρα και μάλιστα είναι μεγαλύτερη σε διάρκεια κατά μια ώρα από την αντίστοιχη των ανθρώπων αφού διαρκεί, λένε οι επιστήμονες, περίπου 2,9 ώρες την ημέρα.
Κατά κανόνα, εξηγούν οι ειδικοί, τα είδη που διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο να δεχθούν επίθεση ενώ κοιμούνται συνήθως κοιμούνται λιγότερες ώρες σε φάση REM συγκρινόμενα με ζώα που ζουν σε ασφαλέστερα περιβάλλοντα.
Ο πιο βαθύς ύπνος για τους τετράποδους συντρόφους μας είναι κατά την διάρκεια της νύχτας, ενώ κατά την μεσημεριανή τους σιέστα παραμένουν σε σχετική εγρήγορση.
Επίσης όπως και άλλα ζώα, οι σκύλοι συχνά ξυπνούν μετά από μια περίοδο ύπνου REM. Πρόκειται ενδεχομένως για μια εξελικτική προσαρμογή προκειμένου να ελέγχουν για πιθανούς κινδύνους γύρω τους ανά τακτά χρονικά διαστήματα, επισημαίνουν οι ερευνητές.
Αυτοί οι συχνοί και σχετικά σύντομοι κύκλοι ύπνου-αφύπνισης επιτρέπουν στους σκύλους να προσαρμόζονται πιο εύκολα σε αλλαγές της ρουτίνας τους.
Όπως και με τους ανθρώπους, η διάρκεια και η ποιότητα του ύπνου τους παρουσιάζει διαφοροποιήσεις, τόσο από μέρα σε μέρα όσο και κατά τη διάρκεια της ζωής τους. Καθώς οι σκύλοι γερνάνε, οι ώρες ύπνου τους κατακερματίζονται και αλλάζουν σε ποιότητα, χαρακτηρίζονται μάλιστα από μειωμένες περιόδους ύπνου REM τη νύχτα και αυξημένο ώρες NREM φάσης κατά τη διάρκεια της ημέρας.
Ο ύπνος του σκύλου μας επηρεάζεται παράλληλα και από άλλους παράγοντες όπως το φύλο του, η ημερήσια δραστηριότητα, η ευεξία του, οι περιβαλλοντικές συνθήκες, ακόμη και οι κοινωνικές αλληλεπιδράσεις που έχει με άλλα ζώα και ανθρώπους.
Η σημασία του ύπνου
Ο ύπνος τόσο στους σκύλους όσο και σε άλλα ζώα, εμπλέκεται σε μεγάλο βαθμό στη φυσική αποκατάσταση.
Είναι εντυπωσιακό ότι και στα σκυλιά η εδραίωση της μνήμης ( δηλαδή η μετατροπή της βραχυπρόθεσμης μνήμης σε μακροπρόθεσμη), συνδέεται στενά με τον ύπνο φάσης REM.
Για παράδειγμα, το 2017 ερευνητές στην Ουγγαρία διαπίστωσαν ότι η δυνατότητα ανάκλησης της μνήμης των σκύλων βελτιώθηκε σημαντικά όταν αφού διδάσκονταν άγνωστες λέξεις, στη συνέχεια αφήνονταν να κοιμηθούν και να ξεκουραστούν για τρεις ώρες, απόδειξη ότι ο ύπνος και οι βιολογικές διαδικασίες που συμβαίνουν κατά την διάρκεια του επηρεάζουν άμεσα και την δυνατότητα μάθησης.
Περαιτέρω μελέτες
Η ποιότητα του ύπνου στους σκύλους, όπως και στους ανθρώπους, μπορεί να επηρεαστεί από τα συναισθήματα τους. Η ουγγρική μελέτη είχε διαπιστώσει ότι αρνητικές εμπειρίες, όπως ο αποχωρισμός από τον ιδιοκτήτη και η προσέγγιση από έναν απειλητικό άγνωστο, οδηγούσαν τους σκύλους σε μεγαλύτερες περιόδους REM φάσης και ταυτόχρονα μικρότερους κύκλους υπνηλίας.
Οι επιστήμονες ήδη χρησιμοποιούν σκύλους ως μοντέλο για τη μελέτη μιας σειράς θεμάτων που σχετίζονται με τον ανθρώπινο ύπνο, συμπεριλαμβανομένων διαταραχών όπως η ναρκοληψία.
Ταυτόχρονα, προσπαθούν να εντοπίσουν και τυχόν αλλαγές που σχετίζονται με την ηλικία και προσομοιάζουν με αυτές που προκύπτουν λόγω άνοιας στους ανθρώπους.
Μολονότι οι έρευνες αυτού του πεδίου βρίσκονται ακόμη σε εμβρυϊκό στάδιο έχουν αρχίσει να αποδίδουν κάποια δεδομένα που ίσως βοηθήσουν τους επιστήμονες να αποκρυπτογραφήσουν πρώιμους μηχανισμούς διάγνωσης για το Αλτσχάιμερ και συναφή προβλήματα υγείας που σχετίζονται με την ηλικία.
Πηγή: The Conversation.com
