Η μικροβιακή αντοχή (AMR) είναι εύκολα γνωστή ως «σιωπηρή πανδημία», διότι, παρόλο που τα ανθεκτικά στα φάρμακα βακτήρια καταλαμβάνουν έως και 35,000 ζωές κάθε χρόνο στην ΕΕ, με εκτιμώμενο αριθμό 10 εκατομμυρίων θανάτων παγκοσμίως ετησίως (που κοστίζει την παγκόσμια οικονομία έως και 100 τρισεκατομμύρια δολάρια ΗΠΑ) έως το 2050, το πρόβλημα πολύ σπάνια απορροφά χώρο στηλών στις εφημερίδες μας.
Αυτό προκαλεί έκπληξη όταν κάνουμε πίσω και θεωρούμε ότι η μικροβιακή αντοχή σκοτώνει κάθε χρόνο τόσους πολίτες όπως ο ιός HIV, η φυματίωση και η γρίπη.
Όχι μόνο υπάρχουν πολύ λίγα λόγια για τη μικροβιακή αντοχή, αλλά πρόσφατες έρευνες δείχνουν ότι μόνο το 39 % των ατόμων εξακολουθούν να πιστεύουν ότι τα αντιβιοτικά δρουν κατά των ιών, κάτι που απλώς δεν ισχύει.
Η χρήση — ή μάλλον η υπερβολική χρήση — αντιμικροβιακών ουσιών πρέπει να αμφισβητηθεί εάν θέλουμε να κερδίσουμε αυτή τη μάχη που διεκδικεί τη ζωή εκατομμυρίων ανθρώπων σε ολόκληρο τον κόσμο κάθε χρόνο. Η μικροβιακή αντοχή πρέπει να αντιμετωπιστεί δυναμικά προτού αυτή η «σιωπηρή πανδημία» καταστεί η επόμενη παγκόσμια κρίση μας.
Τι κάνει η Επιτροπή για την αντιμετώπιση της μικροβιακής αντοχής
Έχει ήδη επιτευχθεί σημαντική πρόοδος στον κτηνιατρικό τομέα, ιδίως μέσω του κανονισμού για τους κτηνιατρικούς παθογόνους οργανισμούς. Προβλέπει μια σειρά συμπληρωματικών μέτρων που αποσκοπούν στη διασφάλιση της συνετής και υπεύθυνης χρήσης των αντιμικροβιακών στα ζώα και, ως εκ τούτου, αποτελεί ένα από τα κύρια εργαλεία για την επίτευξη του στόχου για τη μείωση των πωλήσεων αντιμικροβιακών για τα εκτρεφόμενα ζώα και την υδατοκαλλιέργεια που ορίζεται στη στρατηγική «Από το αγρόκτημα στο πιάτο».
Ένα αξιοσημείωτο μέτρο που εγκρίθηκε στην ΕΕ είναι η κατάρτιση, για πρώτη φορά, καταλόγου αντιμικροβιακών ουσιών που δεν μπορούν να χρησιμοποιηθούν σε ζώα προκειμένου να διατηρηθεί η αποτελεσματικότητά τους στη θεραπεία λοιμώξεων στον άνθρωπο.
Επί του παρόντος εφαρμόζουμε το δεύτερο σχέδιο δράσης κατά της μικροβιακής αντοχής, στο οποίο τονίζεται η σημασία της προσέγγισης «Μία υγεία» και έχουν προταθεί δύο κύριες δράσεις στο πλαίσιο της δέσμης μέτρων για τα φάρμακα που εγκρίθηκε στις 26 Απριλίου 2023: 1) η αναθεώρηση της φαρμακευτικής νομοθεσίας περιλαμβάνει μέτρα για την ενίσχυση της συνετής χρήσης των αντιβιοτικών, καθώς και νέα κίνητρα με τη μορφή μεταβιβάσιμων κουπονιών αποκλειστικότητας (TEV) για την αντιμετώπιση των αδυναμιών της αγοράς στην ανάπτυξη νέων, ασφαλών και αποτελεσματικών αντιβιοτικών· και 2) μια πρόταση σύστασης του Συμβουλίου για τη μικροβιακή αντοχή συμπληρώνει το σχέδιο δράσης του 2017 για τη μικροβιακή αντοχή.
Όσον αφορά το μέλλον, το πρόγραμμα EU4Health θα αποδείξει για άλλη μια φορά την αξία του με σχέδια για την ανάπτυξη 50 εκατ. EUR για κοινή δράση για τη μικροβιακή αντοχή με σκοπό τη στήριξη των εθνικών προσπαθειών των κρατών μελών, συμπεριλαμβανομένης της μελλοντικής εφαρμογής της σύστασης του Συμβουλίου. Η επένδυση αυτή, η οποία αναμένεται να τεθεί σε λειτουργία από το 2024, θα ενισχύσει τα εθνικά σχέδια δράσης των κρατών μελών για τη μικροβιακή αντοχή, την πρόληψη και τον έλεγχο των λοιμώξεων, τη διαχείριση των αντιμικροβιακών ουσιών, την επιτήρηση, την πρόσβαση σε αντιβιοτικά και την ευαισθητοποίηση.
Συνεργαζόμαστε επίσης στενά με τους παγκόσμιους φίλους μας, όπως οι ΗΠΑ, ο Καναδάς, η Νορβηγία και το Ηνωμένο Βασίλειο στο πλαίσιο της διατλαντικής ειδικής ομάδας για τη μικροβιακή αντοχή (TATFAR), με την Επιτροπή να φιλοξενεί την επόμενη διά ζώσης συνεδρίαση της TATFAR στο Λουξεμβούργο τον Νοέμβριο του 2023.
Όπως και με τη νόσο COVID-19, ηγούμαστε αυτού του παγκόσμιου αγώνα. Η Επιτροπή τάσσεται υπέρ της συμπερίληψης της μικροβιακής αντοχής σε μια συνολική συμφωνία για την ετοιμότητα και την αντίδραση σε πανδημίες. Η Επιτροπή επιθυμεί επίσης να προωθήσει τη συζήτηση στο πλαίσιο της G7 και της G20 για να δώσει μεγαλύτερη έμφαση σε βασικές πτυχές, όπως η πρόληψη και ο έλεγχος των λοιμώξεων, η αντιμικροβιακή διαχείριση και η βελτίωση των δεδομένων επιτήρησης, μεταξύ άλλων.
Η παραμονή στις αντίστοιχες γωνίες μας και η εργασία μόνοι μας απλώς δεν θα εργάζονται. Δεν συνεργάστηκε με τη νόσο COVID-19, ούτε με τη μικροβιακή αντοχή. Αρκεί μόνο η συνεργασία σε παγκόσμια κλίμακα.
Η σύσταση του Συμβουλίου αποσκοπεί στην ενίσχυση των εθνικών σχεδίων δράσης στο πλαίσιο της προσέγγισης «Μία υγεία» για τη μικροβιακή αντοχή, την επιτήρηση και την παρακολούθηση της μικροβιακής αντοχής και της κατανάλωσης: πρόληψη και έλεγχος των λοιμώξεων, διαχείριση των αντιμικροβιακών και συνετή χρήση των αντιμικροβιακών ουσιών.
Η σύσταση περιλαμβάνει ενωσιακούς και εθνικούς στόχους για τη μικροβιακή αντοχή και την κατανάλωση αντιμικροβιακών στην ανθρώπινη υγεία και προωθεί την ευαισθητοποίηση, την εκπαίδευση, την έρευνα και την ανάπτυξη, καθώς και κίνητρα για καινοτομία και πρόσβαση σε αντιμικροβιακά και άλλα ιατρικά αντίμετρα κατά της μικροβιακής αντοχής. Τέλος, ζητεί αυξημένη συνεργασία μεταξύ των κρατών μελών και ενισχυμένες παγκόσμιες δράσεις, καθώς η ΕΕ δεν μπορεί από μόνη της να αντιμετωπίσει αυτή την πανδημία.
Οι στόχοι για τη μικροβιακή αντοχή και την κατανάλωση σχεδιάστηκαν με την υποστήριξη του Ευρωπαϊκού Κέντρου Πρόληψης και Ελέγχου Νόσων (ECDC) και λαμβάνουν υπόψη πολλούς παράγοντες, όπως τα διαφορετικά επίπεδα μικροβιακής αντοχής στα κράτη μέλη, και θα επιτρέψουν τόσο τη στοχευμένη στήριξη όσο και την παρακολούθηση της προόδου σε ολόκληρη την ΕΕ κατά τα επόμενα έτη. Όπως μιλάμε σήμερα, η πρόταση βρίσκεται υπό διαπραγμάτευση στο Συμβούλιο.
Πως θα αντιμετωπιστούν οι προκλήσεις μέσω της προσέγγισης «Μία υγεία»
Η μικροβιακή αντοχή είναι ένα διασυνοριακό και οριζόντιο ζήτημα στο πλαίσιο της προσέγγισης «Μία υγεία». Αυτό σημαίνει ότι επηρεάζει τους ανθρώπους, τα ζώα και τα φυτά, καθώς και το περιβάλλον, επηρεάζοντας τα συστήματα υγειονομικής περίθαλψης και παραγωγής τροφίμων. Αυτό σημαίνει επίσης ότι θα πρέπει να αντιμετωπιστεί σε όλους αυτούς τους τομείς, με τη συμμετοχή ευρέος φάσματος ενδιαφερόμενων μερών, και σε όλα τα επίπεδα, μεταξύ άλλων και σε παγκόσμιο επίπεδο.
Η ΕΕ και τα κράτη μέλη έχουν διαφορετικά επίπεδα αρμοδιοτήτων στο πλαίσιο της προσέγγισης «Μία υγεία». Επιπλέον, η μικροβιακή αντοχή επηρεάζει τα κράτη μέλη με διαφορετικό τρόπο, καθώς ορισμένες χώρες αντιμετωπίζουν περισσότερες προκλήσεις από άλλες όσον αφορά την αντιμετώπιση της μικροβιακής αντοχής και την εφαρμογή της προοπτικής «Μία υγεία».
Η διατομεακή συνεργασία των κρατών μελών και η συμμετοχή των ενδιαφερόμενων μερών είναι ζωτικής σημασίας για τη διασφάλιση της πλήρους και αποτελεσματικής εφαρμογής των πολιτικών και των δράσεων κατά της μικροβιακής αντοχής στο πλαίσιο της προσέγγισης «Μία υγεία» και προτείνεται να ενισχυθεί η συνεργασία αυτή, ιδίως μέσω του δικτύου της ΕΕ για τη μικροβιακή αντοχή στο πλαίσιο της προσέγγισης «Μία υγεία», του οποίου προεδρεύουμε.
Η δημιουργία ειδικής διεύθυνσης για την «Μία υγεία» αποτελεί σαφή ένδειξη των προθέσεων της ΓΔ SANTE και της Επιτροπής να αντλήσουν διδάγματα από τη νόσο COVID-19 και να τα εφαρμόσουν κατά την προετοιμασία για μελλοντικές απειλές κατά της υγείας, ενώ παράλληλα θα ασχοληθούν με το καθήκον της πρόληψης όσων μπορούμε να αποτρέψουμε σήμερα — δηλαδή την αποτροπή των χειρότερων συνεπειών της μικροβιακής αντοχής.
Αν και η ίδια η Διεύθυνση μπορεί να είναι νέα, διαθέτουμε όλη την πείρα, την εμπειρογνωμοσύνη και την αφοσίωση που απαιτούνται για την αντιμετώπιση της μικροβιακής αντοχής και άλλων απειλών κατά της υγείας. Είμαι περήφανος που ηγούμαι αυτής της ομάδας στον αγώνα μας.
Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με τη μικροβιακή αντοχή διαβάστε ΕΔΩ
