Συγκεκριμένα, η Δανία, η Λιθουανία, η Πολωνία, η Σαουδική Αραβία και η Ταϊλάνδη απέδειξαν ότι η καθεμία από αυτές εφαρμόζει πολιτική για την εξάλειψη των βιομηχανικά παραγόμενων τρανς λιπαρών οξέων (iTFA), η οποία υποστηρίζεται από επαρκή συστήματα παρακολούθησης και επιβολής. Ο ΠΟΥ έδωσε επίσης στη δημοσιότητα τα αποτελέσματα των πρώτων πέντε ετών της πρωτοβουλίας REPLACE για την εξάλειψη των iTFA.
Παρόλο που ο φιλόδοξος στόχος που έθεσε ο ΠΟΥ το 2018 για την πλήρη εξάλειψη των iTFA από την παγκόσμια προσφορά τροφίμων έως το τέλος του 2023, δεν επιτεύχθηκε, υπήρξε αξιοσημείωτη πρόοδος προς την επίτευξη του στόχου αυτού σε κάθε περιοχή του κόσμου. Μόνο το 2023, νέες πολιτικές βέλτιστης πρακτικής τέθηκαν σε ισχύ σε επτά χώρες, και συγκεκριμένα στην Αίγυπτο, το Μεξικό, τη Μολδαβία, τη Νιγηρία, τη Βόρεια Μακεδονία, τις Φιλιππίνες και την Ουκρανία.
Τα τρανς λιπαρά οξέα (TFA) είναι ημιστερεά έως στερεά λίπη που απαντούν σε δύο μορφές: βιομηχανικά παραγόμενα και φυσικά απαντώμενα. Η πρόσληψη TFA συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο καρδιακών προσβολών και θανάτου από καρδιακές παθήσεις. Τα TFA δεν έχουν κανένα γνωστό όφελος για την υγεία και τα τρόφιμα με υψηλή περιεκτικότητα σε iTFA (π.χ. τηγανητά, κέικ και έτοιμα γεύματα) είναι συχνά πλούσια σε ζάχαρη, λίπος και αλάτι.
Συνολικά 53 χώρες εφαρμόζουν πλέον πολιτικές βέλτιστης πρακτικής για την αντιμετώπιση των iTFA στα τρόφιμα, βελτιώνοντας σημαντικά το διατροφικό περιβάλλον για 3,7 δισεκατομμύρια ανθρώπους, δηλαδή το 46% του παγκόσμιου πληθυσμού, σε σύγκριση με το 6% μόλις πριν από 5 χρόνια. Οι πολιτικές αυτές αναμένεται να σώσουν περίπου 183 000 ζωές ετησίως.
«Τα τρανς λιπαρά δεν έχουν κανένα γνωστό όφελος για την υγεία, αλλά τεράστιους κινδύνους για την υγεία», δήλωσε ο Δρ Tedros Adhanom Ghebreyesus, Γενικός Διευθυντής του ΠΟΥ και πρόσθεσε: «Είμαστε πολύ ικανοποιημένοι που τόσες πολλές χώρες έχουν θεσπίσει πολιτικές απαγόρευσης ή περιορισμού των τρανς λιπαρών στα τρόφιμα. Όμως η εισαγωγή μιας πολιτικής είναι ένα πράγμα, η εφαρμογή της είναι ένα άλλο πράγμα. Συγχαίρω τη Δανία, τη Λιθουανία, την Πολωνία, τη Σαουδική Αραβία και την Ταϊλάνδη, οι οποίες ηγούνται παγκοσμίως στην παρακολούθηση και την επιβολή των πολιτικών τους για τα τρανς λιπαρά. Προτρέπουμε και άλλες χώρες να ακολουθήσουν το παράδειγμά τους».
Η επιτάχυνση των προσπαθειών για την επίτευξη πολιτικών βέλτιστης πρακτικής σε μόλις οκτώ χώρες με τις μεγαλύτερες ανάγκες θα εξαλείψει το 90% της παγκόσμιας επιβάρυνσης από τα iTFA, αποτελώντας μια μοναδική ευκαιρία να δούμε στη διάρκεια της ζωής μας έναν κόσμο απαλλαγμένο από θανάτους που οφείλονται στα iTFA.
Το πρόγραμμα επικύρωσης του ΠΟΥ για την εξάλειψη των iTFA αναγνωρίζει τις χώρες που προχώρησαν πέρα από την εισαγωγή πολιτικών βέλτιστης πρακτικής, εξασφαλίζοντας αυστηρά συστήματα παρακολούθησης και επιβολής. Η παρακολούθηση και η επιβολή της συμμόρφωσης με τις πολιτικές είναι ζωτικής σημασίας για τη μεγιστοποίηση και τη διατήρηση των οφελών για την υγεία από την εξάλειψη των iTFA.
Οι βέλτιστες πρακτικές στις πολιτικές εξάλειψης των iTFA ακολουθούν τα κριτήρια του ΠΟΥ και περιορίζουν τη χρήση iTFA σε όλα τα περιβάλλοντα.
Υπάρχουν δύο επιλογές πολιτικής βέλτιστης πρακτικής:
- υποχρεωτικό εθνικό όριο 2 γραμμαρίων iTFA ανά 100 γραμμάρια συνολικού λίπους σε όλα τα τρόφιμα και
- υποχρεωτική εθνική απαγόρευση της παραγωγής ή της χρήσης μερικώς υδρογονωμένων ελαίων (κύρια πηγή trans λιπαρών) ως συστατικό σε όλα τα τρόφιμα. Για ορισμένες χώρες, ένα βέλτιστο πρόγραμμα θα εφάρμοζε και τις δύο πολιτικές, λόγω των πηγών των τρανς λιπαρών.
«Η εξάλειψη των τρανς λιπαρών είναι οικονομικά, πολιτικά και τεχνικά εφικτή και σώζει ζωές χωρίς σχεδόν κανένα κόστος για τις κυβερνήσεις ή τους καταναλωτές. Αυτή η επιβλαβής ένωση είναι περιττή και δεν λείπει σε κανέναν όταν εξαφανίζεται», δήλωσε ο Dr. Tom Frieden, Πρόεδρος και Διευθύνων Σύμβουλος της Resolve to Save Lives, για να προσθέσει ο ίδιος: «Κερδίζουμε τη μάχη κατά των τρανς λιπαρών, αλλά οι χώρες χωρίς κανονισμούς κινδυνεύουν να γίνουν χώροι ντάμπινγκ για τα προϊόντα TFA. Οι κυβερνήσεις και η βιομηχανία τροφίμων έχουν την ευθύνη να διασφαλίσουν ότι αυτό δεν θα συμβεί».
Ο ΠΟΥ ενθαρρύνει επίσης τους παρασκευαστές τροφίμων -από τους παραγωγούς πρώτων υλών μέχρι και των τελικών προϊόντων τροφίμων- να εξαλείψουν τα iTFA από τα προϊόντα τους. Η βιομηχανία τροφίμων έχει σημειώσει καλή πρόοδο μέχρι στιγμής, όπως παρουσιάζεται σε έκθεση του ΠΟΥ τον Νοέμβριο του 2023.
Παρά τις πρόσφατες επιτυχίες στην εξάλειψη των iTFA από τα τρόφιμα σε παγκόσμιο επίπεδο, πάνω από το ήμισυ του παγκόσμιου πληθυσμού παραμένουν απροστάτευτοι από τις βλαβερές επιπτώσεις τους, θέτοντάς τους έτσι σε δυνητικό κίνδυνο αύξησης των καρδιακών παθήσεων.
Ενώ οι χώρες θα πρέπει να συνεχίσουν να προσπαθούν για την πλήρη εξάλειψη των iTFA, με βάση τα όσα έχουν επιτευχθεί κατά τα 5 έτη από την παγκόσμια έκκληση για εξάλειψη, ο ΠΟΥ προτείνει έναν αναθεωρημένο νέο στόχο για την εικονική εξάλειψη των iTFA σε παγκόσμιο επίπεδο έως το 2025.
Ο στόχος περιλαμβάνει:
- να θεσμοθετηθούν πολιτικές εξάλειψης με τις βέλτιστες πρακτικές σε χώρες που αντιπροσωπεύουν τουλάχιστον το 90% της συνολικής παγκόσμιας επιβάρυνσης από iTFA.
- οι πολιτικές βέλτιστης πρακτικής ψηφίζονται σε χώρες που αντιπροσωπεύουν τουλάχιστον το 70% της συνολικής επιβάρυνσης εντός των περιφερειών.
Η εξάλειψη της iTFA είναι ένας ισχυρός τρόπος για την πρόληψη των καρδιακών παθήσεων και του υψηλού κόστους για τα άτομα και τις οικονομίες σε ιατρική περίθαλψη και χαμένη παραγωγικότητα. Ο ΠΟΥ παραμένει προσηλωμένος στην υποστήριξη των χωρών στις προσπάθειές τους και στον εορτασμό των επιτευγμάτων τους.
Ο επόμενος κύκλος υποβολής αιτήσεων για το πρόγραμμα επικύρωσης απομάκρυνσης iTFA θα ξεκινήσει τον Μάρτιο του 2024 και οι αιτήσεις θα λαμβάνονται σε συνεχή βάση.
Πηγή: WHO
