Χαρακτηριστικά συμπτώματα της νόσου αποτελούν τρόμος, η βραδύτητα στις κινήσεις, η μυϊκή δυσκαμψία, η απώλεια αυτόματων κινήσεων όπως το άνοιγμα και κλείσιμο των ματιών, η δυσκολία στην ομιλία και σε προχωρημένα στάδια η άνοια.
Στα άτομα που πάσχουν από τη νόσο του Πάρκινσον, φαίνεται πως ο εγκέφαλος σταματά προοδευτικά να παράγει ντοπαμίνη. Η ντοπαμίνη δρα ως νευροδιαβιβαστής, χρησιμοποιείται δηλαδή για την επικοινωνία των κυττάρων του νευρικού συστήματος. Ως άλλες αιτίες αναφέρονται οι γονιδιακές μεταλλάξεις, οι λοιμώξεις από ιούς ή η έκθεση σε τοξικές ουσίες.
Ο ρόλος της διατροφής
Έρευνες έχουν συσχετίσει τη διατροφή με την πρόληψη της εμφάνισης της νόσου, χωρίς προς το παρόν να έχουμε σαφείς απαντήσεις. Σύμφωνα με την κλινική διαιτολόγο-διατροφολόγο, Αλιόνα Στρατουλάτ «αυτό που μπορούμε να πούμε είναι πως η διατροφή μπορεί να συμβάλλει στη διαχείριση των συμπτωμάτων της νόσου και να εξασφαλίσει μια καλύτερη ποιότητα ζωής στους πάσχοντες».
1. Διατροφή πλούσια σε αντιοξειδωτικά: Το οξειδωτικό στρες και η φλεγμονή φαίνεται να εμπλέκονται στην εξέλιξη της νόσου του Πάρκινσον. Τα αντιοξειδωτικά κατέχουν σημαντικό ρόλο στην εξουδετέρωση των ελευθέρων ριζών και στη μείωση του οξειδωτικού στρες. Μια διατροφή πλούσια σε αντιοξειδωτικά, όπως βιταμίνες C και E, βήτα-καροτένιο και πολυφαινόλες, έχει συσχετιστεί με χαμηλότερο κίνδυνο ανάπτυξης της νόσου.
Πλούσιες πηγές αντιοξειδωτικών αποτελούν τα φρούτα και λαχανικά με έντονο πορτοκαλί και κίτρινο χρώμα όπως λεμόνια, πορτοκάλια, μανταρίνια κ.α., αβοκάντο, ξηροί καρποί, πράσινο τσάι, σκόρδο, προϊόντα ολικής άλεσης όπως ζυμαρικά, δημητριακά, βρώμη, ελαιόλαδο κ.α.
2. Διατροφή πλούσια σε Ω-3 λιπαρά οξέα: Τα ωμέγα-3 λιπαρά οξέα έχουν αντιφλεγμονώδεις ιδιότητες και συμβάλλουν στη γενική υγεία του εγκεφάλου. Ορισμένες μελέτες δείχνουν ότι η υψηλότερη πρόσληψη ωμέγα-3 λιπαρών οξέων συνδέεται με μειωμένο κίνδυνο εμφάνισης της νόσου του Πάρκινσον. Πλούσιες πηγές Ω-3 λιπαρών οξέων είναι τα λιπαρά ψάρια όπως ο σολομός, το σκουμπρί, η σαρδέλα, οι σπόροι όπως ηλιόσπορος, οι ξηροί καρποί, το αβοκάντο κ.α.
3. Πρόσληψη πρωτεΐνης και λεβοντόπα: Η πρωτεΐνη υψηλής βιολογικής αξίας είναι απαραίτητη, ιδιαίτερα στα προχωρημένα στάδια όταν παρατηρείται και έντονη απώλεια βάρους. Συνεπώς, είναι απαραίτητος ο προσεκτικός προγραμματισμός των γευμάτων που κατανέμει την πρόσληψη πρωτεϊνών καθ ‘όλη τη διάρκεια της ημέρας. Σημαντικός παράγοντας προγραμματισμού της πρόσληψης πρωτεΐνης είναι η λεβοντόπα. Πρόκειται για το φάρμακο που συνταγογραφείται συνήθως για τη διαχείριση των συμπτωμάτων της νόσου του Πάρκινσον. Τόσο η λεβοντόπα όσο και η πρωτεΐνη που λαμβάνεται από την τροφή απορροφώνται στο λεπτό έντερο. Συνεπώς γεύματα με υψηλή περιεκτικότητα σε πρωτεΐνες μπορεί να επηρεάσουν την απορρόφηση της λεβοντόπα, άρα και την αποτελεσματικότητά της. Η λήψη του φαρμάκου συστήνεται με άδειο στομάχι, ώστε να βοηθήσει στη βελτιστοποίηση της απορρόφησής του.
4. Πρόσληψη βιταμίνης D: Η ανεπάρκεια βιταμίνης D έχει συνδεθεί με υψηλότερο κίνδυνο για εμφάνιση της νόσου του Πάρκινσον ενώ μπορεί να επιδεινώσει τα κινητικά συμπτώματα σε άτομα που έχουν ήδη διαγνωστεί με Πάρκινσον (Peterson et al., 2013). Δεδομένου ότι η βιταμίνη D παράγεται κυρίως κατά την έκθεση του ατόμου στο ηλιακό φως, είναι σημαντικό να μην παραλείπεται η ολιγόλεπτη καθημερινή έκθεση κυρίως των άκρων στο ηλιακό φως.
Οι διατροφικές πηγές βιταμίνης D είναι λίγες μεταξύ αυτών τα λιπαρά ψάρια, τα στρείδια, οι γαρίδες, τα μανιτάρια, ο κρόκος του αυγού, το μουρουνέλαιο, το βοδινό συκώτι, συνεπώς καλό είναι να προτιμώνται τρόφιμα εμπλουτισμένα με βιταμίνη D όπως γάλα, χυμός πορτοκαλιού, δημητριακά κ.α.
5. Υγεία του πεπτικού: Ένα από τα συχνά αναφερόμενα συμπτώματα της νόσου του Πάρκινσον είναι οι γαστρεντερικές διαταραχές και η δυσκοιλιότητα. Η καλή ενυδάτωση και η πρόσληψη 20-25 γραμμαρίων φυτικών ινών καθημερινά μπορεί να ανακουφίσει από το δυσάρεστο αυτό σύμπτωμα. Οι ασθενείς λοιπόν θα ήταν καλό να καταναλώνουν καθημερινά τροφές πλούσιες σε φυτικές ίνες όπως φρέσκα φρούτα, λαχανικά, όσπρια και προϊόντα ολικής άλεσης. Επιπλέον, νέες έρευνες φέρνουν στο φως μια σύνδεση μεταξύ της υγείας του εντέρου και της νόσου του Πάρκινσον. Η υγεία του πεπτικού συστήματος φαίνεται να είναι άμεσα συνδεδεμένη με τον εγκέφαλο, υπάρχει μια σχέση επιρροής και αλληλεπίδρασης. Για την υγιή λειτουργία του πεπτικού συστήματος είναι απαραίτητα τα προβιοτικά που βρίσκονται σε τρόφιμα που έχουν υποστεί ζύμωση όπως το γιαούρτι, το κεφίρ και το ξινολάχανο και ενδέχεται να συμβάλλουν στην προστασία του νευρικού συστήματος. Παράλληλα, απαραίτητα είναι και τα πρεβιοτικά, ένας τύπος υδατάνθρακα που τον βρίσκουμε σε διάφορα τρόφιμα και ο οποίος δεν αφομοιώνεται από το ανθρώπινο σώμα. Είναι ουσιαστικά η «τροφή» των καλών για τον οργανισμό βακτηρίων (προβιοτικά) του εντέρου που τα βοηθούν να αναπτυχθούν και να ευδοκιμήσουν. Τα πρεβιοτικά μπορούμε να τα βρούμε σε φρούτα και λαχανικά, στα δημητριακά ολικής άλεσης, στα όσπρια, στο σκόρδο, στα κρεμμύδια, στο πλιγούρι βρώμης, στο μέλι.
6. Επαρκής ενυδάτωση: Η επαρκής ενυδάτωση είναι απαραίτητη για όλους τους ανθρώπους, αλλά έχει ακόμη μεγαλύτερη σημασία για τα άτομα που πάσχουν από τη νόσο του Πάρκινσον. Η αφυδάτωση μπορεί να επιδεινώσει συμπτώματα όπως δυσκοιλιότητα, ξηροστομία ενώ μπορεί να επηρεάσει και την απορρόφηση των φαρμάκων. Όπως και για τον γενικό πληθυσμό, έτσι για τους ασθενείς με νόσο Πάρκινσον, η κατανάλωση 8-10 ποτήρια νερό καθημερινά είναι η συνιστώμενη ημερήσια πρόσληψη.
Αν και οι ερευνητές δεν έχουν καταλήξει σε ασφαλή συμπεράσματα σχετικά με τον ρόλο της διατροφής και τη νόσο του Πάρκινσον, η υιοθέτηση μιας ισορροπημένης και πλούσιας σε θρεπτικά συστατικά διατροφής μπορεί να επηρεάσει θετικά τη συνολική υγεία του ασθενούς και ενδεχομένως να ανακουφίσει από ορισμένα συμπτώματα της νόσου, βελτιώνοντας την ποιότητα διαβίωσής τους.
