Οι αμερικανικές αρχές ανακοίνωσαν την Παρασκευή ότι ο ηθοποιός Τζιν Χακμαν πέθανε από καρδιακή νόσο λίγες ημέρες μετά τον θάνατο της συζύγου του, Μπέτσι Αρακάουα , από το αναπνευστικό σύνδρομο του χανταιού (HPS). Αλλά τι ακριβώς είναι αυτή η σπάνια ασθένεια που μεταδίδεται από επαφή με τα περιττώματα των τρωκτικών;
Το πνευμονικό σύνδρομο του χανταϊού είναι μια σπάνια αλλά σοβαρή ιογενής νόσος που μπορεί να βλάψει την καρδιά, τους πνεύμονες και άλλα όργανα. Το σύνδρομο εξελίσσεται γρήγορα και μπορεί να αποβεί μοιραίο, σύμφωνα με την Κλινική Κλίβελαντ, ένα από τα μεγαλύτερα και πιο σεβαστά ιατρικά κέντρα στις ΗΠΑ.
Οι χανταϊοί προκαλούν δύο σύνδρομα, συμπεριλαμβανομένου του αναπνευστικού συνδρόμου και του αιμορραγικού πυρετού με νεφρωσικό σύνδρομο, σύμφωνα με τα Κέντρα Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων των ΗΠΑ. Οι άνθρωποι μπορούν να προσβληθούν από τον HPS εισπνέοντας, τρώγοντας, πίνοντας ή ερχόμενοι σε επαφή με μολυσμένα περιττώματα ποντικιών ή αρουραίων, ούρα ή σάλιο.
«Μεταξύ μίας και οκτώ εβδομάδων μετά από αυτή την έκθεση, κάποιος μπορεί να αρχίσει να αισθάνεται σαν να έχει μια ασθένεια που μοιάζει με γρίπη», δήλωσε στον Guardian η Δρ Sonja Bartolome του Ιατρικού Κέντρου UT Southwestern στο Ντάλας.
Στις Ηνωμένες Πολιτείες, τα περισσότερα κρούσματα HPS εμφανίζονται σε πολιτείες δυτικά του ποταμού Μισισιπή.
«Είναι κυρίως σε αγροτικές περιοχές, επειδή εκεί ζουν τα περισσότερα τρωκτικά που μεταφέρουν τη νόσο», δήλωσε η Bartolome.
Η HPS παραμένει σπάνια στις ΗΠΑ παρά τα σοβαρά συμπτώματά της. Μεταξύ 1993 και 2022, αναφέρθηκαν 864 περιπτώσεις στις ΗΠΑ. Το Νέο Μεξικό είχε τον υψηλότερο αριθμό κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, 122, ακολουθούμενο από το Κολοράντο, με 119.
Στην Ελλάδα, το 1985 είχε καταγραφεί μια μικρή επιδημία με 8 κρούσματα αιμορραγικού πυρετού στην Ήπειρο, τα οποία αντιμετωπίστηκαν στο νοσοκομείο των Ιωαννίνων (πηγή: Ιατρικά Χρονικά ΒΔ Ελλάδας 2000).
Η μετάδοση από άνθρωπο σε άνθρωπο είναι εξαιρετικά σπάνια και έχει καταγραφεί μόνο σε περιπτώσεις ενός στελέχους του χανταϊού που βρέθηκε στην Αργεντινή και τη Χιλή.
Τα στάδια της "επίθεσης" του χανταιού
Μόλις ο χανταϊός εισέλθει στον οργανισμό, αναπαράγεται και εξαπλώνεται, γεγονός που μπορεί να προκαλέσει σοβαρή βλάβη στους πνεύμονες. Ο ιός αποδυναμώνει τα αιμοφόρα αγγεία και προκαλεί συσσώρευση υγρών στους αερόσακους, καθιστώντας την αναπνοή δύσκολη.
Στην καρδιά, βλάπτει τον καρδιακό μυ και αποδυναμώνει τα αιμοφόρα αγγεία, ενώ μειώνει την ικανότητα της καρδιάς να αντλεί αίμα πλούσιο σε οξυγόνο στα όργανα του σώματος. Εάν δεν αντιμετωπιστούν, οι επιπτώσεις αυτές μπορεί να οδηγήσουν σε σοκ, ανεπάρκεια οργάνων και θάνατο.
Τα συμπτώματα του HPS λειτουργούν σε τρεις φάσεις. Η πρώτη είναι η φάση επώασης, που διαρκεί έως και οκτώ εβδομάδες, κατά τη διάρκεια της οποίας ο ιός είναι παρών στο σώμα, αλλά δεν υπάρχουν αισθητά συμπτώματα.
Η δεύτερη φάση αναπτύσσεται γρήγορα και περιλαμβάνει πυρετό, ρίγη, κόπωση, μυϊκούς πόνους, πόνο στο στομάχι, ναυτία, εμετό, διάρροια, εξάνθημα, ξηρό βήχα, πονοκέφαλο και ζάλη. Το στάδιο αυτό διαρκεί από δύο έως οκτώ ημέρες.
Περίπου τέσσερις έως δέκα ημέρες μετά από αυτά τα αρχικά συμπτώματα, αρχίζει η τρίτη και πιο σοβαρή φάση. Αυτή η τελευταία φάση περιλαμβάνει εσωτερική αιμορραγία, πνεύμονες γεμάτους υγρό, δυσκολία στην αναπνοή, ταχυκαρδία και σφίξιμο στο στήθος. Αυτά τα συμπτώματα μπορεί να είναι απειλητικά για τη ζωή και απαιτούν άμεση ιατρική φροντίδα.
Δεν υπάρχει συγκεκριμένη θεραπεία αλλά η έγκαιρη ιατρική φροντίδα μπορεί να αυξήσει τις πιθανότητες επιβίωσης. Οι ασθενείς συνήθως χρειάζονται θεραπεία με οξυγόνο, αντικατάσταση υγρών, φάρμακα για τη σταθεροποίηση της αρτηριακής πίεσης και αντιιικά φάρμακα όπως η ριμπαβιρίνη, μεταξύ άλλων φροντίδων. Εάν οι ασθενείς επιβιώσουν από τα συμπτώματα σε προχωρημένο στάδιο, η ανάρρωση διαρκεί συνήθως μερικές εβδομάδες.
