Χρησιμοποιώντας την προσέγγιση «Μία Υγεία», το Ευρωπαϊκό Κέντρο Πρόληψης και Ελέγχου Νοσημάτων (ECDC) και η Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων (EFSA) εξέδωσαν επιστημονικές συμβουλές που αξιολογούν τις μεταλλάξεις του ιού της γρίπης των πτηνών και τη δυνατότητα των ιών αυτών να εξαπλωθούν στον άνθρωπο, μαζί με συστάσεις για τους τομείς της υγείας των ζώων και της δημόσιας υγείας. Το έργο των δύο Οργανισμών βασίζεται σε εκτεταμένα δεδομένα, συμπεριλαμβανομένων γενετικών αναλύσεων, μελετών ανθρώπινων περιπτώσεων και παρουσίας αντισωμάτων, για να περιγράψει τους τρέχοντες κινδύνους και τις στρατηγικές μετριασμού.
Εγρήγορση και προετοιμασία
«Οι παγκόσμιες εξελίξεις απαιτούν να είμαστε σε εγρήγορση και να διασφαλίσουμε ότι η Ευρώπη είναι προετοιμασμένη να ανταποκριθεί στην απειλή της γρίπης των πτηνών», δήλωσε η Pamela Rendi-Wagner, διευθύντρια του ECDC και πρόσθεσε πως «το ECDC υποστηρίζει τα κράτη μέλη της ΕΕ/ΕΟΧ στην προετοιμασία, την πρόληψη και τον περιορισμό πιθανών μελλοντικών κρουσμάτων σε ζώα και ανθρώπους. Η ύπαρξη ισχυρών σχεδίων ετοιμότητας είναι υψίστης σημασίας για την προστασία της δημόσιας υγείας στην Ευρώπη».
Από την πλευρά του ο Bernhard Url, αναπληρωτής εκτελεστικός διευθυντής της EFSA, δήλωσε πως «το 2024, οι ιοί της γρίπης των πτηνών επέκτειναν την εμβέλειά τους, μολύνοντας είδη που προηγουμένως δεν είχαν προσβληθεί. Το έργο μας εντοπίζει βασικές μεταλλάξεις που συνδέονται με μια πιθανή εξάπλωση στον άνθρωπο, η οποία απαιτεί ταχεία ανίχνευση και αντίδραση. Η συνεργασία και η ανταλλαγή δεδομένων κατά μήκος της αλυσίδας των εμπλεκόμενων φορέων παραμένουν ουσιαστικής σημασίας για την αντιμετώπιση αναδυόμενων καταστάσεων» .
Οι ειδικοί δημιούργησαν έναν ολοκληρωμένο κατάλογο μεταλλάξεων, από τον οποίο εντόπισαν 34 που θα μπορούσαν να αυξήσουν τη δυνατότητα των ιών της γρίπης των πτηνών να εξαπλωθούν στον άνθρωπο. Χρησιμοποιώντας μοριακή ανάλυση και γονιδιωματική επιτήρηση, τα εργαστήρια ζώων, πτηνών και δημόσιας υγείας μπορούν να ανατρέχουν στον κατάλογο μεταλλάξεων, ο οποίος θα πρέπει να ενημερώνεται συνεχώς, για να παρακολουθούν την εμφάνιση στελεχών που θα μπορούσαν δυνητικά να απειλήσουν τον άνθρωπο.
Η επιστημονική γνωμοδότηση προσδιορίζει επίσης το πώς η προσαρμογή των ιών της γρίπης των πτηνών στα θηλαστικά μπορεί να καθοδηγείται από παράγοντες όπως οι γενετικές μεταλλάξεις, η ανάμειξη του γενετικού υλικού μεταξύ των ιών και η αλληλεπίδραση με την ανοσολογική απόκριση του ξενιστή, παράλληλα με εξωγενείς παράγοντες που μπορούν να αυξήσουν την πιθανότητα μετάδοσης στον άνθρωπο, όπως οι ανθρώπινες δραστηριότητες και οι περιβαλλοντικές αλλαγές που αυξάνουν την επαφή μεταξύ άγριων ζώων, πουλερικών, ζώων και ανθρώπων. Η γεωργία υψηλής πυκνότητας, οι πρακτικές χαμηλής βιοασφάλειας, η αποψίλωση των δασών, η αστικοποίηση και το παγκόσμιο εμπόριο ενισχύουν τον κίνδυνο μετάδοσης από τα ζώα στον άνθρωπο.
Βασικές συστάσεις
- Γενετική ανάλυση: Χρήση γενετικής αλληλουχίας για την έγκαιρη ανίχνευση μεταλλάξεων ή προσαρμογών του ιού στα θηλαστικά. Επενδύστε σε συστήματα για τον γρήγορο εντοπισμό αναδυόμενων ιών και μεταλλάξεων που επιτρέπουν την εξάπλωση από ζώο σε άνθρωπο.
- Επιτήρηση ζώων: Παρακολούθηση άρρωστων ή νεκρών θηλαστικών που συνδέονται με μολυσμένα άγρια πτηνά, πουλερικά ή θηλαστικά. Παρακολούθηση ανεξήγητων ασθενειών κατά τη διάρκεια περιόδων υψηλού κινδύνου και περιοχών με γρίπη των πτηνών.
- Επιτήρηση της δημόσιας υγείας: Εξέταση των εκτεθειμένων ατόμων και τακτική αποστολή δειγμάτων για τον περαιτέρω προσδιορισμό του υποτύπου της γρίπης. Κατά τη διάρκεια κρουσμάτων σε ζώα, τα νοσοκομεία θα πρέπει να ενισχύσουν την επιτήρηση και την επαγρύπνηση, ιδίως κατά τη διάρκεια των αιχμών της περιόδου γρίπης, όταν αυξάνεται ο κίνδυνος ανάμειξης του γενετικού υλικού μεταξύ των ιών.
- Μέτρα πρόληψης: Εφαρμόστε ισχυρά μέτρα βιοασφάλειας στις φάρμες, εκπαιδεύστε το προσωπικό, εμβολιάστε τα πουλερικά και προετοιμάστε σχέδια αντιμετώπισης κρουσμάτων. Βεβαιωθείτε ότι οι άνθρωποι που διατρέχουν κίνδυνο ακολουθούν τις κατευθυντήριες γραμμές για τον εμβολιασμό κατά της γρίπης και την αντιική αγωγή.
- Μέτρα ετοιμότητας της δημόσιας υγείας: Αύξηση της ευαισθητοποίησης των ομάδων υψηλού κινδύνου, του κοινού και εκπαίδευση των εργαζομένων στον τομέα της υγειονομικής περίθαλψης για την αναγνώριση και τη διαχείριση της γρίπης των πτηνών. Εξασφάλιση συντονισμένων σχεδίων αντιμετώπισης των ανθρώπινων κρουσμάτων. Ανάπτυξη κατευθυντήριων γραμμών και τυποποιημένων διαδικασιών λειτουργίας για τον έλεγχο των εκτεθειμένων ατόμων και των επαφών των ασθενών, συμπεριλαμβανομένων προληπτικών πρωτοκόλλων. Διασφάλιση συντονισμένων σχεδίων αντιμετώπισης ανθρώπινων κρουσμάτων στο πλαίσιο των εθνικών σχεδίων πρόληψης, ετοιμότητας και αντιμετώπισης.
Η σημασία της διεπιστημονικής αντιμετώπισης
Παράλληλα με την επιστημονική γνωμοδότηση, οι Οργανισμοί ανέπτυξαν επίσης έναν οδηγό σχετικά με τον τρόπο διερεύνησης και ελέγχου των κρουσμάτων γρίπης των πτηνών που επηρεάζουν τόσο τον άνθρωπο όσο και τα ζώα, χρησιμοποιώντας μια συντονισμένη προσέγγιση «Μία υγεία». Οι εμπειρογνώμονες ανέπτυξαν διαγράμματα ροής που περιγράφουν τις δράσεις αντιμετώπισης για πέντε σενάρια ξεσπάσματος στην αλληλεπίδραση ανθρώπου-ζώων-περιβάλλοντος, τονίζοντας τη σημασία της διεπιστημονικής αντιμετώπισης μεταξύ όλων των εμπλεκόμενων φορέων. Το έργο αυτό θα υποστηρίξει τα κράτη μέλη στη δημιουργία προσαρμοσμένων εθνικών κατευθυντήριων γραμμών.
