Οι πυρκαγιές και η επιβάρυνση της ατμόσφαιρας λόγω ψεκασμών είναι οι πιο επιβλαβείς παράγοντες όσον αφορά στην υγεία του εγκεφάλου λένε μελετητές από το Πανεπιστήμιο του Μίσιγκαν που εξέτασαν ενδελεχώς όλους τους τύπους ατμοσφαιρικής ρύπανσης.
Σύμφωνα με την έρευνα, τα μικροσωματίδια που μεταφέρονται από αυτές τις δύο πηγές έχουν τον μεγαλύτερο συσχετισμό με τον κίνδυνο εμφάνισης άνοιας.
Πώς επηρεάζουν οι φωτιές
Ο καπνός από πυρκαγιές σε δασικές εκτάσεις μπορεί να ταξιδέψει μακριά και να επηρεάσει την ποιότητα του αέρα ακόμα και σε περιοχές που βρίσκονται σε μέγαλη χιλιομετρική απόσταση από την εστία της φωτιάς.
Η ποσότητα σε μικροσωματίδια «PM2,5» είναι που καθορίζει την ποιότητα του αέρα, καθώς τα συγκεκριμένα σωματίδια έχουν τέτοιες διαστάσεις που τους επιτρέπουν να περάσουν τον αιματοεγκεφαλικό φραγμό που σε συνηθισμένες περιπτώσεις μπορεί να προστατεύσει αποτελεσματικά τον εγκέφαλό μας.
Την ίδια στιγμή, οι γεωργικοί ψεκασμοί επίσης απελευθερώνουν επιβλαβή σωματίδια στην ατμόσφαιρα, τα οποία έχουν και αυτά την δυνατότητα να διασπαρούν γεωγραφικά.
Οι μελετητές εκτιμούν ότι σχεδόν 188.000 νέες περιπτώσεις άνοιας στις ΗΠΑ ετησίως μπορούν να αποδοθούν στην έκθεση στα συγκεκριμένα μικροσωματίδια.
Η ανάλυση των ερευνητών χρησιμοποίησε δεδομένα που καλύπτουν χρονικά την περίοδο από 1η Ιανουαρίου 1998 έως τις 31 Δεκεμβρίου 2016.
Εκεί καταγράφηκαν και αξιολογήθηκαν για περισσότερο από δέκα χρόνια στοιχεία για την γνωστική κατάσταση 27.857 ατόμων άνω των 50 ετών που δεν είχαν εμφανίσει προβλήματα άνοιας όταν ξεκινούσε η μελέτη.
Γιατί τα μικροσωματίδια PM2,5 είναι τόσο επικίνδυνα;
Το PM2,5 που είναι τόσο μικρά ώστε να μην μπορούν καν να διακριθούν με “γυμνό” μάτι, περιέχουν ένα ευρύ φάσμα χημικών ουσιών, ανάλογα με την πηγή τους.
Σύμφωνα με τον επικεφαλής συγγραφέα της μελέτης Dr. Boya Yang, ερευνητή περιβαλλοντικής επιδημιολογίας στη Σχολή Δημόσιας Υγείας του Πανεπιστημίου του Μίσιγκαν, «τα PM2,5 μπορούν να εισχωρήσουν βαθιά στο σώμα μας λόγω του μικροσκοπικού μεγέθους τους. Θα μπορούσαν πρώτα να εισέλθουν στους πνεύμονές μας, να προκαλέσουν φλεγμονή εκεί και μετά η φλεγμονή να επεκταθεί στην κυκλοφορία του αίματος».
Αυτό που δίνει σε αυτού του είδους των ρύπων τέτοια δυναμική νευροτοξικότητας, λέει ο Δρ Yang, είναι η ικανότητα τους να συμβάλουν στην δημιουργία βλάβης που εμπλέκεται στον μηχανισμό ανάπτυξης άνοιας.
Η τοξικότητα των ρύπων
Σε μια πυρκαγιά οποιοδήποτε υλικό καίγεται -δέντρα, σπίτια, αυτοκίνητα, εργοστάσια και ούτω καθεξής- μπορεί να μετατραπεί μέσω χημικών μετασχηματισμών που σχετίζονται με τη θερμότητα στα τοξικά μικροσωματίδια PM2.5.
«Οι χημικοί μετασχηματισμοί που συμβαίνουν κατά τη διάρκεια των πυρκαγιών μπορεί να ποικίλλουν ανάλογα με το τι έχει καεί και πόσο καιρό παραμένει ο καπνός στην ατμόσφαιρα» εξηγεί ο Δρ Yang.
Οι πυρκαγιές απελευθερώνουν συστατικά που είναι πιθανό να είναι εξαιρετικά τοξικά επειδή τείνουν να αποτεφρώνουν όχι μόνο φυσικά αλλά και συνθετικά υλικά με ανεξέλεγκτο τρόπο, προσθέτει.
Πώς συνδέονται οι αγροτικές εργασίες;
Η κύρια πηγή ρύπων τέτοιου τύπου στην γεωργία είναι τα φυτοφάρμακα που χρησιμοποιούνται στις καλλιέργειες.
Τέτοιες χημικές ουσίες, λένε οι ειδικοί, μπορεί να επιβαρύνουν την ήδη μολυσμένη ατμόσφαιρα. Και οι ρύποι αυτοί, επίσης μπορούν να εισέλθουν στο σώμα μέσω της αναπνοής...
Και η «λίγη» ρύπανση είναι επιβλαβής
Τα PM2,5 βλάπτουν την υγεία ακόμη και σε χαμηλότερα επίπεδα συγκέντρωσης λένε οι ερευνητές, σημειώνοντας ότι τα μέσα επίπεδα των ρύπων που σχετίστηκαν με την εμφάνιση άνοιας ήταν χαμηλότερα από τα επίπεδα που ορίζει ως όριο ασφάλειας το Εθνικό Πρότυπο Ποιότητας Αέρα Περιβάλλοντος. Αυτό σημαίνει ότι η γνωστική λειτουργία μπορεί να επηρεαστεί ακόμη και σε επίπεδα ατμοσφαιρικής ρύπανσης που μέχρι σήμερα θεωρούνταν αποδεκτά για την δημόσια υγεία.
Η αναθεώρηση αυτών των προτύπων, ωστόσο, μπορεί να μην είναι τόσο χρήσιμη, λένε οι επιστήμονες καθώς η ποιότητα του αέρα εξαρτάται από αρκετούς παράγοντες πέραν της πηγής της μόλυνσης.
Η βελτίωση της μέτρησης της έκθεσης στα συγκεκριμένα μικροσωματίδια και η εφαρμογή στατιστικών μεθόδων που χρησιμοποιούνται για την αντιμετώπιση της μεροληψίας από σφάλματα μέτρησης θα είναι σημαντικοί τομείς για μελλοντική έρευνα σε αυτόν τον τομέα, καταλήγουν οι ειδικοί.
