Μια φυσική πρωτεΐνη που παράγεται από τον ανθρώπινο εγκέφαλο θα μπορούσε να αποτελέσει μια νέα, πολλά υποσχόμενη στρατηγική απέναντι στις βλάβες που προκαλεί η νόσος Αλτσχάιμερ, σύμφωνα με νέα μελέτη ερευνητών του Sanford Burnham Prebys στην Καλιφόρνια, η οποία δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Science Advances.
Οι επιστήμονες διαπίστωσαν ότι η αύξηση των επιπέδων της πρωτεΐνης SORLA (sorting-related receptor with A-type repeats) μπορεί να περιορίσει σημαντικά τον σχηματισμό των τοξικών συσσωματωμάτων της πρωτεΐνης tau, τα οποία αποτελούν ένα από τα βασικά παθολογικά χαρακτηριστικά της νόσου Αλτσχάιμερ.
Ο ρόλος της SORLA
Η SORLA είναι μια σύνθετη πρωτεΐνη που παράγεται φυσιολογικά από τον οργανισμό και εντοπίζεται κυρίως στο κεντρικό νευρικό σύστημα. Δεν μπορεί να ληφθεί μέσω της διατροφής ή συμπληρωμάτων.
Μέχρι σήμερα ήταν γνωστό ότι συμβάλλει στον περιορισμό της συσσώρευσης της β-αμυλοειδούς πρωτεΐνης , η οποία αποτελεί επίσης χαρακτηριστικό της νόσου Αλτσχάιμερ. Ωστόσο, η επίδρασή της στα νευροϊνιδιακά πλέγματα της πρωτεΐνης tau παρέμενε ασαφής.
Στη νόσο Αλτσχάιμερ, η πρωτεΐνη tau αποσπάται από τον φυσιολογικό της ρόλο, που είναι η σταθεροποίηση της δομής των νευρικών κυττάρων, και μετατρέπεται σε παθολογικά συσσωματώματα . Τα τοξικά αυτά πλέγματα διαταράσσουν την επικοινωνία μεταξύ των νευρώνων, προκαλούν κυτταρικό θάνατο και οδηγούν στη σταδιακή έκπτωση της μνήμης και των γνωστικών λειτουργιών.
Τι έδειξε η έρευνα
Για τις ανάγκες της μελέτης, οι ερευνητές χρησιμοποίησαν γενετικά τροποποιημένα ποντίκια που παρήγαγαν αυξημένες ποσότητες ανθρώπινης SORLA παράλληλα με την ανάπτυξη συσσωματωμάτων tau.
Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι η αύξηση της SORLA προστάτευσε τον εγκέφαλο από πολλούς μηχανισμούς που σχετίζονται με τη νευροεκφύλιση. Συγκεκριμένα, παρατηρήθηκε μείωση της υπερφωσφορυλίωσης της πρωτεΐνης tau – μιας χημικής διαδικασίας που ευνοεί τον σχηματισμό των τοξικών συσσωματωμάτων – ενώ περιορίστηκε και η εξάπλωση της παθολογικής πρωτεΐνης στα νευρωνικά δίκτυα.
Παράλληλα, τα πειραματόζωα εμφάνισαν σημαντικά μικρότερη εγκεφαλική ατροφία, μειωμένη συσσώρευση της tau και καλύτερη διατήρηση των συνάψεων, δηλαδή των σημείων επικοινωνίας μεταξύ των νευρικών κυττάρων.
Αντίθετα, στα ποντίκια που δεν διέθεταν το γονίδιο της SORLA, η νευροεκφύλιση και οι κυτταρικές βλάβες ήταν αισθητά πιο σοβαρές.
«Όταν αυξάνεις τα επίπεδα της SORLA, μπορείς να καταστείλεις τις αρνητικές επιδράσεις που παρατηρούνται στις ταυοπάθειες», δήλωσε η επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης, Dr Huijie Huang, επιστήμονας του Sanford Burnham Prebys.
«Διαπιστώσαμε μικρότερη εγκεφαλική ατροφία και μειωμένη συσσώρευση της πρωτεΐνης tau, κάτι που ήταν ιδιαίτερα ενθαρρυντικό να δούμε», πρόσθεσε.
Προοπτικές για νέες θεραπείες
Σύμφωνα με τον Dr Timothy Huang, επίκουρο καθηγητή στο Sanford Burnham Prebys και συν-συγγραφέα της μελέτης, τα ευρήματα θα μπορούσαν να ανοίξουν τον δρόμο για την αξιοποίηση ακόμη και ήδη υπαρχόντων φαρμάκων, με στόχο όχι μόνο την επιβράδυνση της νόσου αλλά και την αναστροφή ορισμένων από τις βλάβες που προκαλεί.
Σήμερα, οι διαθέσιμες θεραπείες για τη νόσο Αλτσχάιμερ επικεντρώνονται κυρίως στην επιβράδυνση της γνωστικής και λειτουργικής έκπτωσης. Φάρμακα έχουν δείξει οφέλη σε συγκεκριμένες ομάδες ασθενών, ωστόσο οι περισσότερες ερευνητικές προσπάθειες δεν έχουν εστιάσει στην αποκατάσταση της ήδη υπάρχουσας νευρωνικής βλάβης.
Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι απαιτούνται περαιτέρω μελέτες προκειμένου να διαπιστωθεί εάν τα ευρήματα μπορούν να μεταφραστούν σε αποτελεσματικές θεραπείες για τον άνθρωπο. Παρόλα αυτά, η μελέτη προσφέρει μια ιδιαίτερα ελπιδοφόρα κατεύθυνση για την ανάπτυξη νέων θεραπευτικών προσεγγίσεων που θα προστατεύουν τη μνήμη και θα περιορίζουν τη νευροεκφύλιση που χαρακτηρίζει τη νόσο Αλτσχάιμερ.
Σημειώνεται ότι η νόσος Αλτσχάιμερ αποτελεί τη συχνότερη μορφή άνοιας, αντιπροσωπεύοντας περίπου το 60%-70% των περιστατικών παγκοσμίως, ενώ μέχρι σήμερα δεν υπάρχει οριστική θεραπεία.
Πηγή: Independent
