Tον Σεπτέμβριο του 2026, η Επιτροπή Φαρμάκων για Ανθρώπινη Χρήση (CHMP) του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Φαρμάκων (EMA) εισηγήθηκε τη χορήγηση άδειας κυκλοφορίας για τρία νέα ογκολογικά φάρμακα: το ensartinib (Gevalka), το relacorilant (Lifyorli) και το senaparib (Sepalna). Εφόσον ακολουθήσει η τελική έγκριση από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, οι θεραπείες θα καταστούν διαθέσιμες στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Οι Ιατροί της Θεραπευτικής Κλινικής (Νοσοκομείο Αλεξάνδρα) της Ιατρικής Σχολής του ΕΚΠΑ Δρ. Μαρία Καπαρέλου (Παθολόγος – Ογκολόγος) και Θάνος Δημόπουλος (Καθηγητής Θεραπευτικής – Ογκολογίας – Αιματολογίας, Διευθυντής Θεραπευτικής Κλινικής, Νοσοκομείο «Αλεξάνδρα», τ. Πρύτανης ΕΚΠΑ) αναφέρουν ότι το ensartinib είναι ένας από του στόματος αναστολέας της τυροσινικής κινάσης ALK (ALK-TKI), που αναστέλλει τη φωσφορυλίωση της ALK και τα επακόλουθα μονοπάτια κυτταρικής σηματοδότησης, περιορίζοντας τον πολλαπλασιασμό των καρκινικών κυττάρων που εξαρτώνται από την ενεργοποίηση της ALK. Η θετική γνωμοδότηση αφορά ασθενείς με προχωρημένο ALK-θετικό μη μικροκυτταρικό καρκίνο του πνεύμονα (NSCLC), τόσο εκείνους που δεν έχουν λάβει προηγουμένως αναστολέα ALK όσο και ασθενείς που έχουν προηγουμένως αντιμετωπιστεί με crizotinib.
Τα αποτελέσματα μελετών
Τα δεδομένα πρώτης γραμμής προέρχονται από τη μελέτη φάσης III eXalt3, στην οποία συμμετείχαν 290 ασθενείς με τοπικά προχωρημένο ή μεταστατικό ALK-θετικό NSCLC. Η διάμεση επιβίωση χωρίς εξέλιξη της νόσου ήταν 25,8 μήνες με το ensartinib έναντι 12,7 μηνών με το crizotinib, που αντιστοιχεί σε περίπου 49% μείωση του κινδύνου εξέλιξης ή θανάτου. Αντικειμενική ανταπόκριση καταγράφηκε στο 74% έναντι 67% των ασθενών, αντίστοιχα. Ιδιαίτερα σημαντική ήταν η ενδοκράνια δραστικότητα, με ποσοστά ανταπόκρισης 63,6% έναντι 21,1%.
Μια διαφορετική θεραπευτική προσέγγιση εισάγει το relacorilant στον πλατινοανθεκτικό καρκίνο των ωοθηκών. Πρόκειται για έναν εκλεκτικό και αναστρέψιμο ανταγωνιστή του υποδοχέα των γλυκοκορτικοειδών (GR). Μέσω της αναστολής της σηματοδότησης του συγκεκριμένου υποδοχέα, το relacorilant μπορεί να ενισχύσει την ευαισθησία των καρκινικών κυττάρων στη χημειοθεραπεία.
Η CHMP εισηγήθηκε τη χρήση του σε συνδυασμό με nab-paclitaxel σε ενήλικες με πλατινοανθεκτικό, υψηλού βαθμού επιθηλιακό καρκίνο των ωοθηκών, των σαλπίγγων ή πρωτοπαθή καρκίνο του περιτοναίου, μετά από μία έως τρεις προηγούμενες συστηματικές θεραπείες. Στη μελέτη φάσης III ROSELLA, στην οποία συμμετείχαν 381 ασθενείς, όλες είχαν προηγουμένως λάβει bevacizumab και περίπου έξι στις δέκα αναστολέα PARP. Ο συνδυασμός relacorilant και nab-paclitaxel βελτίωσε σημαντικά την επιβίωση χωρίς εξέλιξη της νόσου, με διάμεση PFS 6,54 έναντι 5,52 μηνών και hazard ratio 0,70. Στην τελική ανάλυση καταγράφηκε επίσης σημαντική βελτίωση της συνολικής επιβίωσης, με διάμεση OS 16,0 μήνες, χωρίς να απαιτείται επιλογή των ασθενών βάσει συγκεκριμένου βιοδείκτη.
Ο αναστολέας της πρωτεΐνης PARP
Η τρίτη θεραπευτική εξέλιξη αφορά το senaparib, έναν αναστολέα της PARP, μιας πρωτεΐνης που συμμετέχει στους μηχανισμούς επιδιόρθωσης του DNA. Αναστέλλοντας αυτή τη διαδικασία, το φάρμακο οδηγεί σε συσσώρευση βλαβών στο DNA των καρκινικών κυττάρων και τελικά στον κυτταρικό τους θάνατο.
Το senaparib προορίζεται ως θεραπεία συντήρησης μετά την πρώτη γραμμή σε ασθενείς με προχωρημένο υψηλού βαθμού επιθηλιακό καρκίνο των ωοθηκών, των σαλπίγγων ή πρωτοπαθή καρκίνο του περιτοναίου, οι οποίες έχουν επιτύχει πλήρη ή μερική ανταπόκριση μετά από χημειοθεραπεία με βάση την πλατίνα. Στη μελέτη φάσης III FLAMES, με 404 ασθενείς, η διάμεση επιβίωση χωρίς εξέλιξη της νόσου δεν είχε ακόμη επιτευχθεί με το senaparib, έναντι 13,6 μηνών με placebo, αντιστοιχώντας σε 57% μείωση του κινδύνου εξέλιξης της νόσου ή θανάτου. Το όφελος παρατηρήθηκε ανεξάρτητα από την κατάσταση των BRCA1/2 και του ομόλογου ανασυνδυασμού.
Οι τρεις θετικές γνωμοδοτήσεις της CHMP του EMA αναδεικνύουν τη συνεχή διεύρυνση των θεραπευτικών επιλογών στην ογκολογία. Aπό τη στοχευμένη αναστολή μιας συγκεκριμένης μοριακής αλλοίωσης στον καρκίνο του πνεύμονα, έως την αξιοποίηση νέων μηχανισμών αντιμετώπισης της θεραπευτικής αντοχής και της επιδιόρθωσης του DNA στον καρκίνο των ωοθηκών. Πρόκειται για διαφορετικές θεραπευτικές στρατηγικές με έναν κοινό στόχο που είναι η παράταση του ελέγχου της νόσου και η δημιουργία περισσότερων αποτελεσματικών επιλογών για τους ασθενείς σε διαφορετικά στάδια της θεραπευτικής τους πορείας.
