Η Διεθνής Ημέρα Τρανς Ορατότητας, είναι μία ημέρα αφιερωμένη στην ορατότητα των τρανς ατόμων, αλλά και στην ενδυνάμωση της ευαισθητοποίησης της κοινωνίας για τα στερεότυπα, τις διακρίσεις, την περιορισμένη πρόσβαση ή αποκλεισμούς, αλλά και την έμφυλη βία που αντιμετωπίζουν οι τρανς άνθρωποι σε όλο τον κόσμο.
Η ημέρα αυτή δημιουργήθηκε από τη ψυχοθεραπεύτρια Rachel Crandall-Crocker για να τιμήσει τους τρανς λαούς.
Η Ρέιτσελ έχει αναφερθεί σε συζητήσεις της για αυτή τη μέρα λέγοντας:
«Με στενοχώρησε που η μόνη μέρα που είχαμε ήταν η Ημέρα Μνήμης των Τρανσέξουαλ, γιατί με πιάνει πραγματικά κατάθλιψη εκείνη την ημέρα. Ήθελα μια μέρα που, αντί να μιλάμε για αυτούς που πέθαναν, να μιλάμε για αυτούς που ζούνε. Και ήθελα μια μέρα που να έφερνα κοντά όλα τα τρανς άτομα από όλο τον κόσμο».
Τα προβλήματα πρόσβασης σε υπηρεσίες υγειονομικής περίθαλψης
Με αφορμή αυτή τη διεθνής ημέρα Τρανς Ορατότητας, αξίζει να θυμηθούμε τα προβλήματα και τις διακρίσεις που αντιμετωπίζουν αυτά τα άτομα σε παγκόσμιο επίπεδο όσον αφορά την πρόσβαση τους σε υπηρεσίες υγειονομικής περίθαλψης.
Συγκεκριμένα, σε όλο τον κόσμο, τα τρανς άτομα αντιμετωπίζουν ανισότητες σε πολλούς τομείς, συμπεριλαμβανομένης της πρόσβασης στην υγειονομική περίθαλψη.
Ενδεικτικά, το 95% των παγκόσμιων οργανισμών που σχετίζονται με την υγεία δεν αναγνωρίζουν ή δεν αναφέρουν τις ανάγκες των ατόμων με διαφορετικό φύλο στην εργασία τους, με αποτέλεσμα τον «σχεδόν καθολικό αποκλεισμό» των διεμφυλικών ατόμων από τις πρακτικές και τις πολιτικές υγείας.
Επίσης, σε μια έκθεση του 2019 από σχεδόν 200 οργανισμούς υγείας σε όλο τον κόσμο διαπιστώθηκε ότι το 92% δεν αναφέρει καν την υγεία των τρανς στις προγραμματικές του υπηρεσίες.
Υπάρχει επίσης, σημαντική έλλειψη ολιστικής έρευνας για τα τρανς άτομα σε όλο τον κόσμο. Για παράδειγμα, η αναζήτηση της λέξης "transgender" στο Institute for Health Metrics and Evaluation, τον παγκόσμιο ιστό μετρήσεων υγείας του Ιδρύματος Bill and Melinda Gates που συνεργάζεται με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας για τη βελτίωση των παγκόσμιων δεδομένων υγείας, αυτή τη στιγμή παρουσιάζει μηδέν αποτελέσματα.
Η ψυχική υγεία των τρανς
Τα τρανς άτομα, πολλές φορές, λόγω των διακρίσεων τους αντιμετωπίζουν πολλά ψυχικά προβλήματα. Συγκεκριμένα, σύμφωνα με έρευνα, υποστηρίζεται ότι τα άτομα αυτά έχουν σχεδόν έξι φορές περισσότερες πιθανότητες να εκδηλώσουν αυτοκτονικές τάσεις.
Τα ποσοστά κατάθλιψης, άγχους και τα συμπεριφορικά προβλήματα συμπεριλαμβανομένης της διαταραχής ελλειμματικής προσοχής/υπερκινητικότητας (ΔΕΠΥ) αυξάνονται επίσης μέχρι και 3 φορές. Τα ευρήματα υποστηρίζουν ότι οι νεαροί έφηβοι που θέλουν να αλλάξουν φύλο αντιμετωπίζουν μεγαλύτερες προκλήσεις από αυτές που φοβούνταν προηγουμένως.
Η πρώτη εγχείρηση αλλαγής φύλου
Παρά τη βία κατά της τρανς ιατρικής, η ενδοκρινολογία στις ΗΠΑ και την Ευρώπη προχώρησε τη δεκαετία του 1930 με τη χρήση συνθετικής τεστοστερόνης και οιστρογόνων για ιατρική μετάβαση.
Τα οιστρογόνα καθαρίστηκαν για πρώτη φορά το 1923 και χρησιμοποιήθηκαν για τις εξάψεις, την πρόληψη της οστικής απώλειας και άλλα θέματα αναπαραγωγικής υγείας. Η τεστοστερόνη απομονώθηκε και συντέθηκε το 1935 και χρησιμοποιήθηκε για πρώτη φορά για τη θεραπεία του υπογοναδισμού στους άνδρες καθώς και για την ανάπτυξη όγκου στις γυναίκες.
Οι αναστολείς της εφηβείας ή οι αγωνιστές ορμόνης απελευθέρωσης γοναδοτροπίνης εγκρίθηκαν για πρώτη φορά από τον FDA των ΗΠΑ το 1993 για παιδιά που έφτασαν στην εφηβεία πολύ νωρίς. Για τους τρανς έφηβους που αντιμετωπίζουν δυσφορία φύλου ή αγωνία από αναντιστοιχία μεταξύ της ταυτότητας φύλου και του φύλου που τους αποδόθηκε κατά τη γέννηση, αυτά τα φάρμακα μπορεί να είναι εξαιρετικά σημαντικά για την ευημερία τους.
Η Christine Jorgensen ήταν η πρώτη Αμερικανίδα που υποβλήθηκε σε χειρουργική επέμβαση «αλλαγής φύλου», στη Δανία το 1952. Οι γιατροί σε άλλα μέρη του κόσμου άρχισαν επίσης να αποκτούν κλινική τεχνογνωσία στην κολποπλαστική, πυροδοτώντας παγκόσμια δίκτυα υγειονομικής περίθαλψης για τρανς.
Για παράδειγμα, χειρουργοί στην Ταϊλάνδη ανέπτυξαν τις δικές τους τεχνικές τη δεκαετία του 1970 για τις τρανς γυναίκες της Ταϊλάνδης.
Σύντομα, τρανς άτομα από άλλες χώρες έμαθαν τις χειρουργικές τεχνικές της Ταϊλάνδης και άρχισαν να ταξιδεύουν εκεί για ιατρική φροντίδα. Με ισχυρή κρατική υποστήριξη, η Ταϊλάνδη έχει γίνει παγκόσμιος κόμβος για υπηρεσίες επιβεβαίωσης φύλου. Σύμφωνα με την μελέτη της Reya Farber, Καθηγήτρια Κοινωνιολογίας στο William & Mary, οι ξένοι ταξιδιώτες «απέκλεισαν» ορισμένους τρανς της Ταϊλάνδης από ποιοτική περίθαλψη καθώς η αγορά μετατοπίστηκε στο να φιλοξενήσει ιατρικούς τουρίστες.
Όπως αναφέρει η ίδια στην ανάλυσή της, σε ορισμένους ταξιδιώτες υγείας, οι υπηρεσίες είναι πιο προσιτές στην Ταϊλάνδη παρά στη χώρα καταγωγής τους. Το ταξίδι για υπηρεσίες υγείας μπορεί επίσης να προσφέρει μεγαλύτερη ανωνυμία.
Ο ιατρικός τουρισμός είναι προτιμότερος για όσους ζουν σε χώρες όπου τα τρανς άτομα αντιμετωπίζουν ποινικοποίηση ,όπως το Μπρουνέι, ο Λίβανος και το Μαλάουι, ή όπου οι χειρουργικές επεμβάσεις που επιβεβαιώνουν το φύλο απαγορεύονται θρησκευτικά , όπως η Σαουδική Αραβία.
Ο πρώτος Χάρτης Υγείας των Τρανς ατόμων
Χαρτογράφηση της κατάστασης στην οποία βρίσκεται η υγειονομική περίθαλψη των τρανς ατόμων έγινε για πρώτη φορά στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Συγκεκριμένα τον Δεκέμβριο του 2022, δημοσιεύτηκε ο πρώτος «Χάρτης Υγείας Τρανς Ατόμων» ο οποίος παρουσιάζει και αναλύει την διαθεσιμότητα και προσβασιμότητα των υπηρεσιών υγείας για τρανς άτομα στα 27 κράτη-μέλη της ΕΕ.
Οι τρανς ταυτότητες δεν είναι παθολογικές και το να είσαι τρανς δεν θεωρείται πλέον διαταραχή.
Τα τρανς άτομα αντιμετώπισαν ιστορικά προκλήσεις όσον αφορά τη λήψη ειδικής υγειονομικής περίθαλψης που είναι προσβάσιμη, οικονομικά προσιτή και υψηλής ποιότητας.
Πολλά μέλη της κοινότητας αγωνίζονται να βρουν ραντεβού στην ώρα τους ή να βρουν έναν επαγγελματία υγείας που θα σέβεται και θα ακούει τις ανάγκες τους.
Σύμφωνα με την έρευνα του Οργανισμού Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της ΕΕ, το 34% των τρανς ατόμων από όλα τα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης ανέφεραν ότι αντιμετώπισαν διακρίσεις από εργαζόμενους στον τομέα της υγείας με βάση την ταυτότητα φύλου τους.
Η πρόσβαση σε τρανς ειδική υγειονομική περίθαλψη ποικίλλει επίσης ευρέως στην ΕΕ.
Για παράδειγμα, η Μάλτα έχει εφαρμόσει ένα μοντέλο υγειονομικής περίθαλψης που βασίζεται στην αυτοδιάθεση και βασίζεται σε ενημερωμένη συγκατάθεση.
Αντίθετα, πολλές χώρες εξακολουθούν να απαιτούν ψυχιατρική διάγνωση για να έχουν πρόσβαση σε ειδική υγειονομική περίθαλψη.
Στην Ιρλανδία, το σύστημα έχει βαλτώσει από χρόνους αναμονής άνω των 7 ετών για να δει έναν επαγγελματία υγείας.
Πιο πρόσφατα, η πανδημία του COVID-19 και ο πόλεμος στην Ουκρανία είχαν ανησυχητικές επιπτώσεις στην πρόσβαση σε βασικά φάρμακα και ορμόνες για τα τρανς άτομα.
Ταυτόχρονα, η ανάγκη για τρανς ειδική υγειονομική περίθαλψη και η ίδια η ύπαρξη τρανς ταυτοτήτων αντιμετωπίζουν επίσης αυξανόμενες επιθέσεις από ομάδες κατά των φύλων και κατά των δικαιωμάτων.
Αυτό συνιστά πραγματική απειλή για την παροχή προσβάσιμης, οικονομικά προσιτής και ποιοτικής αποπαθολογοποιημένης τρανς ειδικής υγειονομικής περίθαλψης και κινδυνεύει να αναιρέσει τις δεκαετίες προόδου για την οποία η κοινότητα έχει αγωνιστεί σκληρά για να επιτύχει.
Ο Χάρτης Τρανς Υγείας υπογραμμίζει ότι, ενώ έχουν σημειωθεί σημαντικά βήματα προς τα εμπρός, πρέπει να γίνουν πολλά περισσότερα στα κράτη μέλη της ΕΕ.
Οι τρανς ταυτότητες δεν είναι πλέον παθολογικές και το να είσαι τρανς δεν είναι ψυχιατρική πάθηση.
Η τρανς ειδική υγειονομική περίθαλψη στα κράτη μέλη της ΕΕ πρέπει να αντικατοπτρίζει επειγόντως αυτό και πρέπει να μεταβεί σε διαδικασίες που βασίζονται εξ ολοκλήρου στην ενημερωμένη συναίνεση και να διασφαλίσει ότι είναι δίκαιη και προσβάσιμη από άτομα που περιθωριοποιούνται περαιτέρω από τον ρατσισμό, τη φτώχεια, τον σεξισμό, την ικανότητα, την ξενοφοβία, τον ηλικιασμό και άλλες μορφές καταπίεσης.
