Το άτομα έχει πρόβλημα με την αυτοεικόνα τους ενώ υπάρχουν δυσκολίες στη ρύθμιση των συναισθημάτων και της συμπεριφοράς. Γενικά επικρατεί ενώ ένα μοτίβο ασταθών σχέσεων.
Το αίσθημα του φόβου της εγκατάλειψης ή της αστάθειας είναι χαρακτηριστικό ενώ μπορεί να μην αντέχει κανείς να μένει μόνος του. Επίσης, ο θυμός που έχουν τα άτομα αυτά είναι ακατάλληλος, έντονος και χειμαρρώδης ενώ χαρακτηρίζονται από παρορμητικότητα και συχνές εναλλαγές συναισθήματος, γεγονός το οποίο απομακρύνει τους άλλους από κοντά τους ακόμα και αν επιθυμούν έντονα να έχουν μια υγιή μακροχρόνια σχέση γεμάτη αγάπη.
H οριακή διαταραχή συνήθως εκδηλώνεται στην αρχή της ενήλικης ζωής και η κατάσταση δείχνει να χειροτερεύει σταδιακά με τα χρόνια. Παρόλα αυτά υπάρχουν άνθρωποι που βελτιώνονται με τον καιρό αν κάνουν την κατάλληλη θεραπεία.
Συμπτωματολογία
Η οριακή διαταραχή επηρεάζει όπως εξηγούν οι επαγγελματίες ψυχικής υγείας τον τρόπο που νιώθει κανείς για τον εαυτό σου και πως σχετίζεται με τους άλλους.
Τα σημάδια και τα συμπτώματα είναι τα εξής:
- Έντονος φόβος εγκατάλειψης με αντιδράσεις που φτάνουν στα άκρα για να αποφύγουν την πραγματική ή φανταστική εγκατάλειψη ή απόρριψη
- Ένα μοτίβο ασταθούς και έντονων σχέσεων όπως η θεοποίηση ενός ατόμου τη μια στιγμή και ξαφνικά την άλλη στιγμή μπορεί να φτάσει στην πεποίθηση ότι δεν νοιάζεται ή είναι σκληρός ή κακός (το άλλο άκρο).
- Γρήγορες εναλλαγές της εικόνα της ταυτότητας και της αυτοεικόνας η οποία περιλαμβάνει αλλαγές στους στόχους και τις αξίες ενώ μπορεί να νιώθει κανείς ότι είναι κακός ή ότι δεν υπάρχει καν σαν άνθρωπος, σαν να είναι αόρατος
- Περίοδοι έντονου στρες που συνδέεται με παράνοια και απώλεια επαφής με την πραγματικότητα που μπορεί να διαρκούν για ώρες ή μέρες
- Παρορμητική συμπεριφορά όπως τζόγος, απρόσεκτη οδήγηση, σεξ χωρίς προστασία, έξοδα χωρίς σωστούς υπολογισμούς ενώ μπορεί να σαμποτάρουν τον εαυτό τους υποβάλλοντας παραίτηση από μια καλή δουλειά ή τερματίζοντας μια καλή σχέση
- Αυτοκτονικές απειλές ή συμπεριφορές που συνήθως έχουν στόχο να βλάψουν τον εαυτό τους για να κερδίσουν προσοχή. Συνήθως αυτό συμβαίνει γιατί είναι έντονο το συναίσθημα αποχωρισμού ή της απόρριψης.
- Μεγάλες εναλλαγές στην διάθεση οι οποίες μπορεί να περιλαμβάνουν έντονη ευτυχία, ευερεθιστότητα, ντροπή ή άγχος
- Αίσθημα κενού
- Ακατάλληλη έκφραση θυμού, έντονες εκρήξεις, ενώ είναι έντονο το στοιχείου του σαρκασμού ή της πικρίας ή ακόμα και εμπλοκή σε μάχες σώμα με σώμα
Σε κάθε περίπτωση η ψυχοθεραπεία δεν είναι ντροπή αν και οι περισσότεροι άνθρωποι με οριακή διαταραχή δεν αναζητούν ειδικό ψυχική υγείας. Παρόλα αυτά αξίζει να σημειώσουμε ότι δεν είναι όλοι οι ασθενείς ίδιοι και ότι υπάρχουν ασθενείς που ανήκουν σε υποραλλαλαγές αυτής της διαταραχής παρόλο που αυτές δεν έχουν αναγνωριστεί επίσημα και δεν περιλαμβάνονται στο Διαγνωστικό και Στατιστικό Εγχειρίδιο Ψυχικών Διαταραχών.
Κάποιοι ασθενείς μπορεί να βιώνουν περίεργα επεισόδια - παροδικά ωστόσο - όπως να ακούνε φωνές μέσα στο κεφάλι τους που τους δίνουν οδηγίες να κάνουν κακό στους ίδιους ή άλλους. Άλλοι έχουν παραισθήσεις και μπορεί να νομίζουν ότι κανείς δεν μπορεί να τους μιλήσει ή πιστεύουν ότι η οικογένειά τους προσπαθεί να τους σκοτώσει.
Αυτές οι πεποιθήσεις είναι ψυχωτικού τύπου και αυτό το σημάδι δείχνει ότι κάποιος χειροτερεύει για αυτό είναι σημαντικό να ζητήσει κανείς βοήθεια αν παλεύει με όλα αυτά. Πολλοί δε κάνουν χρήση ναρκωτικών και κατάχρηση φαρμάκων για αυτό το λόγο ή πολλές φορές έχουν έντονη την ανάγκη να εμπλακούν σε ανεύθυνες δραστηριότητες.
Τα προβληματικά σημάδια στις σχέσεις
Επειδή τα άτομα αυτά βιώνουν μεγενθυμένο το αίσθημα της εγκατάλειψης έχουν έντονο στρες και θυμό και συνήθως κάνουν τα εξής:
- Στέλνουν συνέχεια μηνύματα ή τηλεφωνούν σε κάποιον
- Παίρνουν τηλέφωνο κάποιον μέσα στη νύχτα
- Έχουν έντονο αίσθημα προσκόλλησης στον άνθρωπο που τους ενδιαφέρει και αρνούνται να τον αφήσουν να φύγει
- Απειλούν ότι θα βλάψουν τον εαυτό τους ή ότι θα σκοτωθούν αν τους εγκαταλείψουν
- Εναλλακτικά μπορεί να νιώθουν ότι οι άλλους τους καταστρέφουν, τους ελέγχουν ή τους πνίγουν γεγονός το οποίο πυροδοτεί ένα έντονο αίσθημα φόβου και θυμού.
- Αυτά τα δύο μοτίβα συνήθως οδηγούν σε μια ασταθή σχέση αγάπης - μίσους με συγκεκριμένους ανθρώπους.
Πολλοί άνθρωποι με οριακή διαταραχή συνήθως είναι προκολλημένοι σε μια έντονη εικόνα άσπρου και μαύρου στον κόσμο. Είτε μια σχέση είναι τέλεια και κάποιος είναι υπέροχος ή κάποιος είναι καταδικασμένος και ο άλλος άνθρωπος φρικτός και απαίσιος. Τα άτομα αυτά δεν μπορούν να αξιολογήσουν ότι υπάρχει και μια «γκρίζα ζώνη» στην προσωπική τους ζωή και τις σχέσεις τους.
Είναι πολύ συχνό το φαινόμενο για άτομα αυτά να διώχνουν τον σύντροφό τους και μετά να τον θέλουν πίσω, γεγονός το οποίο προκαλεί μεγάλη δυσφορία στους ίδιους και στους συντρόφους τους, κάτι το οποίο αναπόφευκτα οδηγεί σε χωρισμούς τις περισσότερες φορές.
Απόδοση από https://www.mayoclinic.org, Medcircle, NHS (www.nhs.uk)
