Οι Ευρωπαίοι προσαρμόζονται καλύτερα στις χαμηλές θερμοκρασίες απ’ ό,τι στις υψηλές κρίνοντας βάσει της θνησιμότητας.
Αυτό προέκυψε από μελέτη με επικεφαλής το Ινστιτούτο Παγκόσμιας Υγείας της Βαρκελώνης (ISGlobal), τα συμπεράσματα της οποίας δημοσιεύτηκαν στο The Lancet Planetary Health και έδειξαν ότι υπήρξε σημαντική μείωση του κινδύνου θνησιμότητας που σχετίζεται με το κρύο τα τελευταία χρόνια σε σύγκριση με την πρώτη δεκαετία του 2000.
Κατά την ίδια περίοδο υπήρξε επίσης μείωση του κινδύνου θανάτων που σχετίζονται με τη ζέστη, αν και σε μικρότερο βαθμό.
Συγκεκριμένα, αναλύοντας τα αρχεία θερμοκρασίας και θνησιμότητας από περισσότερες από 800 περιοχές σε 35 ευρωπαϊκές χώρες για την περίοδο 2003-2020, οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι ο σχετικός κίνδυνος θανάτου στις χαμηλότερες θερμοκρασίες μειώθηκε κατά 2% ετησίως. Από την άλλη πλευρά, ο σχετικός κίνδυνος θανάτου στις υψηλότερες θερμοκρασίες μειώθηκε επίσης, αλλά με χαμηλότερο μέσο ρυθμό 1% ετησίως.
Κατά την περίοδο 2003-2020 η Ευρώπη βίωσε 2,07 λιγότερες επικίνδυνα ψυχρές ημέρες κάθε χρόνο. Αντίθετα, οι επικίνδυνα ζεστές ημέρες αυξήθηκαν κατά 0,28 ημέρες ανά έτος.
Είναι ενδιαφέρον ότι δεν επηρεάστηκαν όλα τα μέρη της Ευρώπης με τον ίδιο τρόπο. Για παράδειγμα, οι περιοχές της Νοτιοανατολικής Ευρώπης, παρά τις θερμότερες συνθήκες, είχαν περισσότερες επικίνδυνα θερμές και ψυχρές ημέρες που προκάλεσαν υψηλότερο κίνδυνο σχετιζόμενης θνησιμότητας.
«Η ευπάθεια στις ακραίες θερμοκρασίες ποικίλλει ευρέως στις διάφορες τοποθεσίες, με τις περιοχές της Νότιας Ευρώπης να είναι πιο ευαίσθητες στις μεταβολές της θερμοκρασίας σε σχέση με εκείνες της Βόρειας Ευρώπης. Αυτή η ανισότητα οφείλεται εν μέρει σε κοινωνικοοικονομικούς παράγοντες, όπως η ανεπαρκής μόνωση των κατοικιών, οι χαμηλότερες δημόσιες δαπάνες για την υγεία και η περιορισμένη πρόσβαση σε κοινωνική στήριξη ή βοήθεια για τους ευάλωτους πληθυσμούς», προσθέτει ο Zhao-Yue Chen, επικεφαλής της έρευνας.
«Τα αποτελέσματά μας δείχνουν ότι, ενώ η Ευρώπη έχει σημειώσει αξιοσημείωτη πρόοδο στην προσαρμογή στο κρύο, οι στρατηγικές για την αντιμετώπιση της θνησιμότητας που σχετίζεται με τη ζέστη ήταν λιγότερο αποτελεσματικές. Μια έρευνα του 2024 αποκάλυψε ότι μόνο 20 από τις 38 ευρωπαϊκές χώρες έχουν εφαρμόσει συστήματα επιτήρησης της θερμοκρασίας και 17 χώρες δεν έχουν ακόμη σχέδια δράσης για την επίδραση της θερμοκρασίας στην υγεία (HHAP).», αναφέρει η Joan Ballester Claramunt, ερευνήτρια του ISGlobal και επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης.
Συνδυασμένες επιπτώσεις της θερμοκρασίας και της ατμοσφαιρικής ρύπανσης
Η ομάδα εξέτασε επίσης πόσο συχνά οι ακραίες θερμοκρασίες συνέβαιναν σε ημέρες με επίπεδα ρύπανσης πάνω από τα συνιστώμενα όρια του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ). Η ταυτόχρονη εμφάνιση αυτών των δύο γεγονότων, γνωστών ως «σύνθετες ημέρες», συνέβη στο 60% των ημερών θερμότητας και στο 65% των ημερών ψύχους. Με την πάροδο του χρόνου, αυτές οι συνδυασμένες ημέρες μειώθηκαν, εκτός από τον συνδυασμό επικίνδυνα θερμών ημερών και υψηλών επιπέδων ρύπανσης από όζον (O3), ο οποίος αυξήθηκε με ρυθμό 0,26 ημέρες ανά έτος.
Το όζον είναι ένας δευτερογενής ρύπος που σχηματίζεται στην ατμόσφαιρα ως αποτέλεσμα της αλληλεπίδρασης μεταξύ άλλων αερίων και της ηλιακής ακτινοβολίας. «Καθώς εντείνεται η υπερθέρμανση του πλανήτη, τα συνδυασμένα επεισόδια θερμότητας και όζοντος, εξελίσσονται σε αναπόφευκτη και πιεστική ανησυχία για την Ευρώπη. Πρέπει να εξετάσουμε τις σύνθετες ημέρες και να αναπτύξουμε ειδικές στρατηγικές για την αντιμετώπιση δευτερογενών ρύπων όπως το όζον, διότι οι επιπτώσεις στην υγεία από τις ακραίες θερμοκρασίες και την ατμοσφαιρική ρύπανση δεν είναι εντελώς ανεξάρτητες. Υπάρχει μια αλληλεπίδραση μεταξύ τους που μπορεί να ενισχύσει τις δυσμενείς επιπτώσεις στην υγεία», λέει ο Zhao-Yue Chen.
Πηγή: Barcelona Institute For Global Health
