Ο συγκεκριμένος χάρτης που εκπονείται κάθε τρία χρόνια, αποτελεί μία συλλογή δεδομένων που παρέχονται από χώρες σε όλο τον κόσμο με βάση τις πολιτικές ψυχικής υγείας η νομοθεσία, τη χρηματοδότηση, τους ανθρώπινους πόρους, τη διαθεσιμότητα και τη χρήση υπηρεσιών και συστημάτων συλλογής δεδομένων. Είναι επίσης ο μηχανισμός παρακολούθησης της προόδου προς την επίτευξη των στόχων του Ολοκληρωμένου Σχεδίου Δράσης για την ψυχική Υγεία του ΠΟΥ.

Έλλειψη προόδου στην ηγεσία, τη διακυβέρνηση και τη χρηματοδότηση

Ο κόσμος δεν πλησίασε στην επίτευξη κανενός από τους στοχους για την αποτελεσματική ηγεσία και διακυβέρνηση για την ψυχική υγεία, την παροχή υπηρεσιών ψυχικής υγείας σε κοινοτικές συνθήκες, την προαγωγή και πρόληψη της ψυχικής υγείας και την ενίσχυση των πληροφοριακών συστημάτων.

Το 2020, μόλις το 51% των 194 κρατών μελών του ΠΟΥ ανέφεραν ότι η πολιτική ή το σχέδιό τους για την ψυχική υγεία ήταν σύμφωνη με τα διεθνή και περιφερειακά μέσα για τα ανθρώπινα δικαιώματα, πολύ λιγότερο από τον στόχο του 80%. Και μόνο το 52% των χωρών πέτυχε τον στόχο που αφορά τα προγράμματα προαγωγής και πρόληψης της ψυχικής υγείας, επίσης πολύ κάτω από τον στόχο του 80%. Ο μόνος στόχος του 2020 που επιτεύχθηκε ήταν η μείωση του ποσοστού αυτοκτονιών κατά 10%, αλλά ακόμη και τότε, μόνο 35 χώρες δήλωσαν ότι είχαν μια αυτόνομη στρατηγική, πολιτική ή σχέδιο πρόληψης.

Η σταθερή πρόοδος ήταν ωστόσο εμφανής στην υιοθέτηση πολιτικών, σχεδίων και νόμων για την ψυχική υγεία, καθώς και στη βελτίωση της ικανότητας υποβολής εκθέσεων για μια σειρά βασικών δεικτών ψυχικής υγείας. Ωστόσο, το ποσοστό των κρατικών προϋπολογισμών για την υγεία που δαπανώνται για την ψυχική υγεία δεν έχει αλλάξει σχεδόν καθόλου τα τελευταία χρόνια, και εξακολουθεί να κυμαίνεται γύρω στο 2%. Επιπλέον, ακόμη και όταν οι πολιτικές και τα σχέδια περιελάμβαναν εκτιμήσεις των απαιτούμενων ανθρώπινων και οικονομικών πόρων, μόλις το 39% των χωρών που ανταποκρίθηκαν ανέφεραν ότι είχαν διατεθεί οι απαραίτητοι ανθρώπινοι πόροι και το 34% ότι είχαν παρασχεθεί οι απαιτούμενοι χρηματοδοτικοί πόροι.

Η μεταφορά της φροντίδας στην κοινότητα είναι αργή

Ενώ η συστηματική αποκέντρωση της φροντίδας ψυχικής υγείας στις κοινότητες έχει προταθεί εδώ και καιρό από τον ΠΟΥ, μόνο το 25% των χωρών που ανταποκρίθηκαν πληρούσαν όλα τα κριτήρια για την ένταξη της ψυχικής υγείας στην πρωτοβάθμια περίθαλψη. Ενώ έχει σημειωθεί πρόοδος στην κατάρτιση και την εποπτεία στις περισσότερες χώρες, η παροχή φαρμάκων για καταστάσεις ψυχικής υγείας και ψυχοκοινωνικής φροντίδας στις υπηρεσίες πρωτοβάθμιας φροντίδας υγείας παραμένει περιορισμένη.

Αυτό αντικατοπτρίζεται επίσης στον τρόπο με τον οποίο κατανέμονται τα κρατικά κονδύλια για την ψυχική υγεία, υπογραμμίζοντας την επείγουσα ανάγκη για αποϊδρυματοποίηση. Περισσότερο από το 70% των συνολικών κρατικών δαπανών για την ψυχική υγεία διατέθηκε σε ψυχιατρικά νοσοκομεία σε χώρες μεσαίου εισοδήματος, έναντι 35% σε χώρες υψηλού εισοδήματος. Αυτό δείχνει ότι τα κεντρικά ψυχικά νοσοκομεία και η θεσμική νοσηλεία εξακολουθούν να λαμβάνουν περισσότερα χρήματα από τις υπηρεσίες που παρέχονται σε γενικά νοσοκομεία και κέντρα πρωτοβάθμιας περίθαλψης σε πολλές χώρες.

Υπήρξε, ωστόσο, αύξηση του ποσοστού των χωρών που ανέφεραν ότι η θεραπεία ατόμων με συγκεκριμένες καταστάσεις ψυχικής υγείας (ψύχωση, διπολική διαταραχή και κατάθλιψη) περιλαμβάνεται στα εθνικά προγράμματα ασφάλισης υγείας ή αποζημίωσης - από 73% το 2017 σε 80% (ή 55% των κρατών μελών) το 2020.

Οι παγκόσμιες εκτιμήσεις των ατόμων που λαμβάνουν φροντίδα για συγκεκριμένες καταστάσεις ψυχικής υγείας (που χρησιμοποιούνται ως πληρεξούσιο για την ψυχική υγεία στο σύνολό τους) παρέμειναν κάτω από το 50%, με έναν παγκόσμιο μέσο όρο 40% των ατόμων με κατάθλιψη και μόλις 29% των ατόμων με ψύχωση να λαμβάνουν Φροντίδα.

Αύξηση της προαγωγής της ψυχικής υγείας, αμφισβητείται η αποτελεσματικότητα

Πιο ενθαρρυντική ήταν η αύξηση των χωρών που ανέφεραν προγράμματα προαγωγής και πρόληψης της ψυχικής υγείας, από 41% των κρατών μελών το 2014 σε 52% το 2020. Ωστόσο, το 31% των συνολικών αναφερόμενων προγραμμάτων δεν διέθεταν ειδικούς ανθρώπινους και οικονομικούς πόρους, το 27% δεν είχε/έχουν καθορισμένο σχέδιο και το 39% δεν είχε τεκμηριωμένα στοιχεία προόδου και/ή επιπτώσεων.

Μικρή αύξηση του εργατικού δυναμικού ψυχικής υγείας

Ο παγκόσμιος διάμεσος αριθμός εργαζομένων ψυχικής υγείας ανά 100.000 πληθυσμό αυξήθηκε ελαφρώς από εννέα εργαζόμενους το 2014 σε 13 εργαζόμενους ανά 100.000 πληθυσμό το 2020. Ωστόσο, υπήρξε πολύ μεγάλη διακύμανση μεταξύ χωρών διαφορετικών επιπέδων εισοδήματος, με τον αριθμό των εργαζόμενων στον τομέα της ψυχικής υγείας σε χώρες υψηλού εισοδήματος να είναι πάνω από 40 φορές υψηλότερους από εκείνους σε χώρες χαμηλού εισοδήματος.