Συγκεκριμένα, μόλις λίγα 24ωρα έπειτα από το προειδοποιητικό «καμπανάκι» του ΠΟΥ έγινε γνωστό πως εντοπίστηκε το πρώτο κρούσμα της ευλογιάς των πιθήκων στην Ευρώπη και συγκεκριμένα στη Σουηδία. Γιατί όμως το νέο στέλεχος της νόσου ανησυχεί περισσότερο τους ειδικούς;
Τις διαφορές ανάμεσα στην παρούσα έξαρση της νόσου mpox (πρώην ευλογιά των πιθήκων) και την προγενέστερη της περιόδου 2022-2023 για την οποία πάλι είχε κηρυχθεί παγκόσμια κατάσταση έκτακτης ανάγκης, αποτυπώνει σε ανακοίνωσή του ο Οργανισμός Δημοσίας Υγείας (PHAS) της Σουηδίας.
Στην ανακοίνωση παρατίθενται μερικές πολυ σημαντικές πληροφορίες και για το πρώτο κρούσμα στην Ευρώπη από την επιθετική μορφή που εξαπλώνεται σε αρκετές αφρικανικές χώρες. Όπως αναφέρει ο PHAS πρόκειται για άτομο που ζήτησε ιατρική φροντίδα στην περιοχή της Στοκχόλμης. Μολύνθηκε στη διάρκεια της παραμονής του σε χώρα της Αφρικής όπου υπάρχει μεγάλη έξαρση της mpox από τον κλάδο 1 (clade 1) του ιού που την προκαλεί. Ο κλάδος 1 προκαλεί την ίδια νόσο με τον κλάδο 2b –το στέλεχος που προκάλεσε την προηγούμενη παγκόσμια έξαρση. Η διαφορά είναι ότι ο κλάδος 1 πιθανώς σχετίζεται με υψηλότερο κίνδυνο σοβαρής νόσησης και θνησιμότητας.
Επιπλέον, παρατηρείται διαφορά και στον τρόπο μετάδοσης. Στην προγενέστερη παγκόσμια έξαρση με τον κλάδο 2b, η μετάδοση γινόταν πρωτίστως με την σεξουαλική επαφή. Ο κλάδος 1 όμως εξαπλώνεται συνηθέστερα με άλλους τρόπους επαφής. Ο κύριος τρόπος μετάδοσης είναι η στενή επαφή εντός της οικογένειας και συχνά στα παιδιά.
Ο ασθενής της Σουηδίας είναι μολυσμένος με τον κλάδο 1 της mpox. Είναι το στέλεχος της νόσου -για την ακρίβεια το στέλεχος clade 1b- για το οποίο ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) κήρυξε την νέα παγκόσμια κατάσταση έκτακτης ανάγκης.
Τα δεδομένα από την Αφρική
Σύμφωνα με δεδομένα από τα Αφρικανικά Κέντρα Ελέγχου & Προλήψεως των Ασθενειών (Africa CDC), η mpox έχει θεριέψει στην Αφρική τα τελευταία χρόνια. Από τις αρχές του 2022 έως και τις 28 Ιουλίου 2024 σε 15 χώρες είχαν αναφερθεί συνολικώς 37.583 κρούσματα και 1.451 θάνατοι (μέση θνησιμότητα: 3,9%). Τα 14.957 κρούσματα και οι 739 θάνατοι (θνησιμότητα 4,9%) αφορούν το 2023. Ο αριθμός των κρουσμάτων ήταν αυξημένος κατά 78,5% σε σύγκριση με το 2022.
Η κατάσταση εφέτος είναι ακόμα χειρότερη, καθώς από τις αρχές του 2024 και έως τις 28 Ιουλίου 2024 είχαν αναφερθεί 14.250 κρούσματα (2.745 επιβεβαιωμένα και 11.505 ύποπτα) και 456 θάνατοι (θνησιμότητα 3,2%). Ο αριθμός των κρουσμάτων ήταν αυξημένος κατά 160% έναντι του 2023. Αντίστοιχα, ο αριθμός των θανάτων ήταν αυξημένος κατά 19,3%.
Έως εκείνη την ημερομηνία τα κρούσματα εντοπίζονταν στις εξής 10 αφρικανικές χώρες: Μπορούντι, Καμερούν, Κεντροαφρικανική Δημοκρατία, Κονγκό, Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό, Γκάνα, Λιβερία, Νιγηρία, Ρουάντα, Νότιος Αφρική.
Το 96,3% των εφετινών κρουσμάτων και το 97% των θανάτων είχαν καταγραφεί στην Λαοκρατική Δημοκρτατία του Κονγκ, τα περισσότερα εκ των οποίων, οφείλονται στον κλάδο 1b της mpox.
Ωστόσο, από τις 28 Ιουλίου έως σήμερα έχουν αναφερθεί πολλά ακόμα κρούσματα και θάνατοι. Πλέον τα κρούσματα έχουν ξεπεράσει τις 17.000. Οι δε θάνατοι ήταν 517 πριν από τρεις ημέρες, όταν τα CDC της Αφρικής κήρυξαν την ήπειρο σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης.
Η ανακήρυξη αυτή έγινε μία ημέρα προτού και ο ΠΟΥ με τη σειρά του αποφανθεί ότι υπάρχει κίνδυνος για την παγκόσμια δημόσια υγεία.
Σύμφωνα με την σχετική ανακοίνωση των Africa CDC στις 13 Αυγούστου 2024, τα επιβεβαιωμένα κρούσματα ήταν πλέον 2.863. Τα υπόλοιπα ήταν ύποπτα. Επιπλέον, οι χώρες όπου αναφέρθηκαν ήταν «τουλάχιστον 12» (προστέθηκαν η Κένυα και η Ουγκάντα). Σε αυτές συμπεριλαμβάνονται και ορισμένες που έως πρότινος δεν είχαν δώσει κρούσματα της mpox.
Αυτές είναι:
- Το Μπουρούντι
- Η Κένυα
- Η Ρουάντα
- Η Ουγκάντα
Ύποπτα κρούσματα έχει και το Τσαντ, αλλά ακόμα δεν έχει επιβεβαιωθεί κάποιο, διευκρινίζεται.
Ο βαθμός κινδύνου
Ο κίνδυνος για τον γενικό πληθυσμό παραμένει προς το παρόν πάρα πολύ χαμηλός, τονίζει ο Οργανισμός Δημοσίας Υγείας της Σουηδίας. Την ίδια άποψη εξέφρασε και το Ευρωπαϊκό Κέντρο Ελέγχου & Προλήψεως Ασθενειών (ECDC). Όλα αυτά όμως προτού ανακοινωθεί το πρώτο κρούσμα της επιθετικής mpox εκτός Αφρικής. Έτσι αναμένεται νέα ανακοίνωση.
Εκτιμάται πάντως ότι θα υπάρξουν και άλλα εισαγόμενα κρούσματα της νόσου από τον κλάδο 1 όπως ανακοίνωσε χθες το ευρωπαϊκό γραφείο του ΠΟΥ. «Η επιβεβαίωση κρούσματος του κλάδου 1 της mpox στην Σουηδία αντανακλά ξεκάθαρα τη διασύνδεση του κόσμου μας», αναφέρει σε ανακοίνωσή του στην οποία προστίθεται ότι «είναι πιθανό να υπάρξουν περαιτέρω εισαγόμενα κρούσματα του κλάδου 1 στην ευρωπαϊκή περιοχή τις επόμενες ημέρες και εβδομάδες».
Ο ασθενής της Σουηδίας έλαβε την απαιτούμενη ιατρική περίθαλψη και οδηγίες, δήλωσε ο Dr. Magnus Gisslén, επικεφαλής επιδημιολόγος του PHAS ο οποίος στη συνέχεια τόνισε πως «η Σουηδία έχει την ετοιμότητα να ανιχνεύει, να απομονώνει και να αντιμετωπίζει τους ασθενείς με ασφάλεια»
Στην προγενέστερη παγκόσμια έξαρση της mpox η Σουηδία είχε καταγράψει σχεδόν 300 κρούσματα, σύμφωνα με το ECDC. Η Ελλάδα είχε 99, τα επτά εκ των οποίων αναφέρθηκαν από τον Απρίλιο έως και τον Ιούνιο του 2024. Όλ’ αυτά τα κρούσματα είχαν προκληθεί από τον κλάδο 2b του ιού της νόσου.
Το εμβόλιο
Επισημαίνεται πως όπως γνωστοποίησε χθες, Πέμπτη 15 Αυγούστου ο υπουργός Υγείας Άδωνις Γεωργιάδης, το εμβόλιο για την ευλογιά των πιθήκων είναι διαθέσιμο ήδη από τις 22 Ιουλίου.
{https://twitter.com/AdonisGeorgiadi/status/1823996947109126363}
Συγκεκριμένα, το εμβόλιο συνιστάται για άτομα ηλικίας 18 ετών και άνω που διατρέχουν υψηλό κίνδυνο μόλυνσης από τον ιό της ευλογιάς mpox και ανήκουν στις παρακάτω κατηγορίες υψηλού κινδύνου:
- Άνδρες που έχουν σεξουαλικές επαφές με άνδρες (MSM), άνδρες που έχουν σεξουαλικές επαφές με άνδρες και γυναίκες, και διεμφυλικά άτομα.
- Όλα τα άτομα από τις παραπάνω ομάδες θεωρούνται αυξημένου κινδύνου αν έχουν πρόσφατο ιστορικό πολλαπλών ερωτικών συντρόφων, δηλαδή όσοι έχουν περισσότερους από 5 ευκαιριακούς συντρόφους ή έχουν μολυνθεί από κάποιο σεξουαλικώς μεταδιδόμενο νόσημα (ένα τουλάχιστον) τους τελευταίους 3 μήνες.
- Επαγγελματίες υγείας οι οποίοι εργάζονται σε χώρους με υψηλό κίνδυνο έκθεσης στον ιό της ευλογιάς mpox (π.χ. εργαστήρια, ειδικές μονάδες).
- Άτομα τα οποία έχουν έρθει σε στενή σωματική επαφή με επιβεβαιωμένο κρούσμα του ιού της ευλογιάς mpox, σε διάστημα 4 έως και 14 ημερών μετά την έκθεση, εφόσον δεν έχουν αναπτύξει συμπτώματα, ανεξαρτήτως φύλου.
- Άτομα που έχουν συχνή και στενή επαφή με τις προηγούμενες κατηγορίες.
- Μεταξύ των ατόμων που ανήκουν στις παραπάνω κατηγορίες, ιδιαίτερα σημαντικός είναι ο εμβολιασμός των ανοσοκατασταλμένων ατόμων.
