Κρούσματα λοίμωξης από τον ιό Δυτικού Νείλου καταγράφονται σε πολλές χώρες παγκοσμίως, όπως και σε πολλές Ευρωπαϊκές χώρες, κάθε χρόνο, κατά την περίοδο κυκλοφορίας των κουνουπιών. Από το 2010 και μετά, εμφανίζονται κρούσματα σχεδόν κάθε χρόνο και στη χώρα μας. Από το 2010 έως το 2025 έχουν καταγραφεί στη χώρα μας συνολικά 2.184 κρούσματα λοίμωξης από τον ιό (με μέσο ετήσιο αριθμό 123 κρούσματα), εκ των οποίων ποσοστό 71% αφορούσε σε πιο σοβαρά περιστατικά με εκδηλώσεις από το κεντρικό νευρικό σύστημα, ενώ 301 ασθενείς (14%) είχαν θανατηφόρο κατάληξη. Κρούσματα έχουν καταγραφεί σε όλες τις Περιφέρειες της χώρας και σε περισσότερους από τους μισούς Δήμους της χώρας, στο παρελθόν.

Βάσει των ιστορικών επιδημιολογικών δεδομένων, θεωρείται αναμενόμενη η επανεμφάνιση περιστατικών και κατά την τρέχουσα περίοδο κυκλοφορίας των κουνουπιών 2026 (όπως και σε κάθε περίοδο μετάδοσης).

Πως μεταδίδεται ο ιός του Δυτικού Νείλου

Ο ιός του Δυτικού Νείλου μεταδίδεται κυρίως με το τσίμπημα μολυσμένων «κοινών» κουνουπιών. Τα κουνούπια μολύνονται από μολυσμένα πτηνά (ορισμένα είδη κυρίως άγριων πτηνών). Οι άνθρωποι που μολύνονται δε μεταδίδουν περαιτέρω τον ιό σε άλλα κουνούπια ή σε άλλους ανθρώπους (με άμεση επαφή).

Στην πλειονότητά τους, τα άτομα που μολύνονται δεν αρρωσταίνουν καθόλου ή παρουσιάζουν μόνο ήπια συμπτώματα. Ωστόσο, σε ένα μικρό ποσοστό (μικρότερο από 1%), τα άτομα που μολύνονται εμφανίζουν σοβαρή νόσο που προσβάλλει το νευρικό σύστημα (κυρίως εγκεφαλίτιδα ή μηνιγγίτιδα). Άτομα μεγαλύτερης ηλικίας (άνω των 50 ετών) και άτομα με ανοσοκαταστολή/ χρόνια υποκείμενα νοσήματα κινδυνεύουν περισσότερο να αρρωστήσουν σοβαρά και να παρουσιάσουν έως και απειλητικές για τη ζωή επιπλοκές. Η μεγάλη ηλικία αποτελεί τον πιο σημαντικό παράγοντα κινδύνου για σοβαρή νόσηση και θανατηφόρες επιπλοκές.

Τα μέτρα προστασίας

Επειδή η επιδημιολογία του ιού είναι σύνθετη και καθορίζεται από πολλούς παράγοντες, οι περιοχές στις οποίες θα κυκλοφορήσει ο ιός και θα εμφανισθούν κρούσματα, κατά τους καλοκαιρινούς και φθινοπωρινούς μήνες, δεν μπορούν να προβλεφθούν με ασφάλεια εκ των προτέρων. Ως εκ τούτου, o ΕΟΔΥ συστήνει να λαμβάνετε επιμελώς ατομικά μέτρα προστασίας από τα κουνούπια, σε όλη την επικράτεια, καθόλη την περίοδο κυκλοφορίας των κουνουπιών:

• • Χρησιμοποιείτε εγκεκριμένα εντομοαπωθητικά σώματος και περιβάλλοντος (σύμφωνα με τις οδηγίες χρήσης), σήτες, κουνουπιέρες, κλιματιστικά/ ανεμιστήρες, κατάλληλα (μακριά) ρούχα.
• • Μην αφήνετε στάσιμα νερά πουθενά, καθώς εκεί αφήνουν τα αβγά τους τα κουνούπια. Με τον τρόπο αυτό, βοηθάτε ουσιαστικά να περιοριστούν οι εστίες αναπαραγωγής των κουνουπιών στους ιδιωτικούς σας χώρους (όπου δεν μπορούν να παρέμβουν οι αρμόδιες αρχές).

Συγκεκριμένα:

• Ελέγχετε τακτικά και προσεκτικά αυλές, κήπους, βεράντες, ταράτσες, μπαλκόνια, χωράφια και οικόπεδα για ύπαρξη εστιών στάσιμων νερών και εξαλείψτε τις εστίες αυτές.
• Όλα τα αντικείμενα που μαζεύουν νερό: αναποδογυρίστε τα ή καλύψτε τα ή ανανεώνετε το νερό τους τουλάχιστον μία φορά την εβδομάδα.
• Καθαρίστε υδρορροές, φρεάτια και λούκια.
• Καλύψτε με σήτα τους αγωγούς εξαερισμού των βόθρων.
• Προσοχή: Άτομα μεγαλύτερης ηλικίας, άτομα με ανοσοκαταστολή και άτομα με χρόνια υποκείμενα νοσήματα πρέπει να λαμβάνουν ατομικά μέτρα προστασίας από κουνούπια με ιδιαίτερη συνέπεια, καθώς κινδυνεύουν περισσότερο να αρρωστήσουν σοβαρά.
  
  

Ενισχυμένη επιδημιολογική επιτήρηση

Σε κάθε περίοδο μετάδοσης, με στόχο την έγκαιρη εφαρμογή στοχευμένων μέτρων απόκρισης και πρόληψης, ο ΕΟΔΥ διενεργεί ενισχυμένη επιδημιολογική επιτήρηση της νόσου, ενημερώνει τους επαγγελματίες υγείας και δημόσιας υγείας και το κοινό, διερευνά άμεσα τα περιστατικά και βρίσκεται σε συνεχή επικοινωνία και συνεργασία με τις αρμόδιες εθνικές αρχές, καθώς και με τις αρχές τοπικής αυτοδιοίκησης, οι οποίες θεσμικά εκτελούν τα προγράμματα ελέγχου των κουνουπιών. Οι συνιστώμενες δράσεις πρόληψης και απόκρισης περιγράφονται αναλυτικά στο «Σχέδιο Δράσης για τη λοίμωξη από τον ιό του Δυτικού Νείλου» του Υπουργείου Υγείας, το οποίο έχει σκοπό την προτυποποιημένη εφαρμογή δράσεων για τη διαχείριση και μείωση του κινδύνου μετάδοσης του ιού, βάσει εκτίμησης κινδύνου σε κάθε περιοχή. Ειδική διατομεακή Ομάδα Εργασίας του Υπουργείου Υγείας εκτιμά -σε πραγματικό χρόνο- όλα τα διαθέσιμα επιδημιολογικά και εντομολογικά δεδομένα και προβαίνει άμεσα σε εκτίμηση κινδύνου και ορισμό των «επηρεαζόμενων» περιοχών και περιοχών «υψηλού κινδύνου» (όπου λαμβάνονται και μέτρα για την ασφάλεια του αίματος).

Περισσότερες πληροφορίες και επιδημιολογικά δεδομένα για τον ιό του Δυτικού Νείλου και τα μέτρα προστασίας από τα κουνούπια μπορείτε να βρείτε στην ιστοσελίδα του ΕΟΔΥ. Επίσης, μπορείτε να ενημερώνεστε για τα τρέχοντα επιδημιολογικά δεδομένα (αριθμό κρουσμάτων σε επίπεδο Δήμου) από τις επικαιροποιημένες εβδομαδιαίες εκθέσεις επιτήρησης της λοίμωξης, που θα αναρτώνται στην ιστοσελίδα του ΕΟΔΥ σε εβδομαδιαία βάση, καθόλη την περίοδο μετάδοσης του ιού.