Πρόσφατες έρευνες σε ποντίκια εντόπισαν ομοιότητες μεταξύ κάποιων αλλαγών στα αιμοφόρα αγγεία του εγκεφάλου και των ματιών, εκτιμώντας ότι θα μπορέσουν να χρησιμοποιήσουν αυτούς τους παράλληλους δείκτες ως εργαλείο πρώιμης διάγνωσης του Αλτσχάιμερ και άλλων σχετικών μορφών άνοιας.

Η μελέτη που δημοσιεύθηκε στο Alzheimer’s & Dementia, εξέτασε ποντίκια τα οποία έφεραν μια γενετική παραλλαγή συνδεόμενη με τη νόσο Αλτσχάιμερ.

Οι ερευνητές παρατήρησαν αλλαγές σε κάποιες πρωτεΐνες που σχετίζονται με τη νόσο, τόσο στον εγκέφαλο και όσο και στον αμφιβληστροειδή των ποντικιών, αλλά κυρίως εντόπισαν ότι οι αγγειακές αλλαγές στους οφθαλμούς συνάδουν με τις αγγειακές αλλαγές -που αποκαλύπτουν τη νόσο- και στον εγκέφαλο.

Η σύνδεση μεταξύ ματιών και εγκεφάλου

Οι συγγραφείς της μελέτης αναφέρουν, μεταξύ άλλων, ότι τα προβλήματα στο εγκεφαλοαγγειακό σύστημα είναι πιθανώς από τις πρώτες αισθητές αλλαγές που συμβαίνουν στους ασθενείς με Αλτσχάιμερ πριν καν αναπτύξουν έστω και ήπιας μορφής γνωστική δυσλειτουργία. Στόχος της έρευνας τους ήταν η διαπίστωση αν η εξέταση των αιμοφόρων αγγείων του αμφιβληστροειδούς θα μπορούσε να προβλέψει πόσο καλά λειτουργούν ταυτόχρονα και τα αιμοφόρα αγγεία στον εγκέφαλο.

Η έρευνα πραγματοποιήθηκε σε ποντίκια με μια παραλλαγή σε ένα γονίδιο τους, η οποία έχει συνδεθεί με αγγειακή άνοια, Αλτσχάιμερ και προβλήματα στα μάτια.
Αρχικά, όταν εξέτασαν ένα συγκεκριμένο τμήμα του αμφιβληστροειδούς στα ποντίκια που έφεραν το μεταλλαγμένο γονίδιο και βρίσκονταν τότε σε ηλικία έξι μηνών, οι ερευνητές δεν παρατήρησαν ανωμαλίες.

Ωστόσο, η εικόνα άλλαξε 6 μήνες αργότερα, καθώς σε μία από τις ομάδες θηλυκών ποντικών καταγράφηκε μείωση της πυκνότητας των αιμοφόρων αγγείων του αμφιβληστροειδούς.
Οι επιστήμονες, παρατήρησαν επίσης στένωση των αρτηριών και διεύρυνση των φλεβών σε όλα τα ποντίκια με τη γενετική παραλλαγή.

Περαιτέρω δοκιμές αποκάλυψαν ότι το γονίδιο στο οποίο μπορεί να υπάρχει αυτή η παραλλαγή, εκφράζεται σε μεγάλο βαθμό τόσο στις λειτουργίες του εγκεφάλου όσο και του αμφιβληστροειδούς.

Οι μελετητές εντόπισαν επίσης, ορισμένες πρωτεΐνες που ήταν κοινές στον αμφιβληστροειδή και στον εγκέφαλο και οι οποίες καθώς σχετίζονται με τη νόσο Αλτσχάιμερ, υποδηλώνουν περαιτέρω ότι η εμπλεκόμενη γενετική παραλλαγή αλλάζει «τις οδούς που αφορούν το μεταβολισμό και την επιβίωση των κυττάρων με παρόμοιο τρόπο και στους δύο ιστούς».

Η Maya Koronyo-Hamaoui, PhD, καθηγήτρια στα τμήματα Νευροχειρουργικής, Νευρολογίας και Βιοϊατρικών Επιστημών στο Cedars-Sinai Medical Center θεωρεί ότι «συνολικά, τα δεδομένα υποστηρίζουν ότι ο αμφιβληστροειδής μπορεί να έχει αναφορές στην αγγειακή βιολογία του εγκεφάλου που συνδέεται με την ασθένεια και η ποσοτική απεικόνιση του αμφιβληστροειδούς μπορεί να χρησιμεύσει ως μια ελάχιστα επεμβατική μέτρηση του κινδύνου (εκδήλωσης της νόσου)».

Ανάγκη για περαιτέρω έρευνα

Δεδομένου ότι αυτή η μελέτη πραγματοποιήθηκε σε ποντίκια, αυτό σημαίνει ότι απαιτείται πολύ περισσότερη έρευνα προτού μπορέσουμε να δούμε πραγματικά την εφαρμογή της σε ανθρώπους, αναγνωρίζουν οι συγγραφείς της.

Προσθέτουν παράλληλα ότι έχοντας υπόψιν ότι η μείωση της πυκνότητας των αγγείων του αμφιβληστροειδούς συνέβη μόνο σε ποντίκια ηλικίας ενός έτους, είναι απαραίτητες περισσότερες πληροφορίες.

Η σημασία της οφθαλμικής υγείας

Οι ειδικοί επισημαίνουν πως παρά το γεγονός ότι οι αγγειακές αλλαγές που παρατηρήθηκαν σε αυτή τη μελέτη μπορεί να σχετίζονται με άλλες ασθένειες (π.χ. εγκεφαλικό επεισόδιο), ταυτόχρονα αναδεικνύεται η χρησιμότητα της εξέτασης των ματιών ως διαγνωστικό εργαλείο για ορισμένες παθολογικές καταστάσεις του οργανισμού.

Ο μεταδιδακτορικός ερευνητής στην ομάδα NeuroAging του Ινστιτούτου Υγείας της Σαντιάγο ντε Κομποστέλα, Daniel Romaus-Sanjurjo, PhD, σχολιάζοντας τα αποτελέσματα της συγκεκριμένης έρευνας εκτιμά ότι «η χρήση του αμφιβληστροειδούς ως πηγή βιοδεικτών για την έγκαιρη ανίχνευση της νόσου του Αλτσχάιμερ/άνοιας είναι ένα ενδιαφέρον και αναδυόμενο πεδίο αφού τα μάτια είναι εύκολα προσβάσιμα για κλινική εξέταση μέσω μη επεμβατικών μεθόδων».

Ο ίδιος πάντως αναμένει επέκταση της έρευνας, υποστηρίζοντας πως ακόμη δεν έχει καταστεί απολύτως σαφές εάν οι καταγεγραμμένες αλλαγές στην φυσιολογία των οφθαλμών συμβαίνουν πριν ή μετά τις εγκεφαλικές αλλαγές, και ποιοι τύποι αλλοιώσεων μπορούν τελικά να συσχετιστούν αποκλειστικά με την άνοια.

Πηγή: Medical News Today