Η συναισθηματική εξάντληση μπορεί να επηρεάσει τον τρόπο με τον οποίο συνδεόμαστε με τους ανθρώπους που αγαπάμε. Όταν αφιερώνουμε μεγάλο μέρος της ενέργειάς μας στη φροντίδα των άλλων, ενδέχεται να φτάσουμε σε ένα σημείο όπου δυσκολευόμαστε να αισθανθούμε ενσυναίσθηση ή να ανταποκριθούμε συναισθηματικά στις ανάγκες τους. Το φαινόμενο αυτό είναι γνωστό ως «κόπωση συμπόνιας» (compassion fatigue).
Ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο;
Ο όρος χρησιμοποιήθηκε αρχικά για να περιγράψει την εμπειρία νοσηλευτών που φροντίζουν καθημερινά ασθενείς, προσφέρουν συναισθηματική υποστήριξη και συχνά γίνονται μάρτυρες τραυματικών εμπειριών.
Η κόπωση συμπόνιας περιλαμβάνει δύο βασικές διαστάσεις: τη συναισθηματική εξάντληση και, σε ορισμένες περιπτώσεις, το δευτερογενές τραύμα που προκύπτει από την παρακολούθηση του πόνου ή της δυστυχίας άλλων ανθρώπων.
Δεν αφορά, ωστόσο, μόνο τους επαγγελματίες υγείας. Μπορεί να επηρεάσει οποιονδήποτε καλείται να προσφέρει συστηματικά συναισθηματική υποστήριξη, είτε στο πλαίσιο της εργασίας του είτε μέσα στην οικογένεια και τις προσωπικές του σχέσεις.
Πώς εκδηλώνεται η κόπωση συμπόνιας;
Έρευνες σε νοσηλευτές έχουν δείξει ότι η κόπωση συμπόνιας μπορεί να εκδηλωθεί με διαφορετικούς τρόπους.
Ο πρώτος είναι το συναισθηματικό μούδιασμα, κατά το οποίο το άτομο αισθάνεται αποστασιοποιημένο από τα συναισθήματα των άλλων. Πρόκειται ενδεχομένως για έναν αμυντικό μηχανισμό που ενεργοποιείται όταν η συναισθηματική επιβάρυνση γίνεται υπερβολική.
Ο δεύτερος αφορά τα σωματικά συμπτώματα, τα οποία μπορεί να περιλαμβάνουν πεπτικές ενοχλήσεις, επίμονη κόπωση και δυσκολίες στον ύπνο.
Σε μελέτη του 2022, νοσηλευτές περιέγραψαν την εμπειρία ως μια βαθιά, διάχυτη εξάντληση, σαν να βρίσκονται μέσα σε ένα σύννεφο ή να αισθάνονται κουρασμένοι έπειτα από ένα βαρύ ξενύχτι. Άλλοι περιέγραψαν την αίσθηση ότι τα λόγια και τα συναισθήματα των άλλων δεν τους αγγίζουν πραγματικά.
Πώς μπορεί να δημιουργηθεί ένας φαύλος κύκλος;
Η κόπωση συμπόνιας μπορεί να αυτοτροφοδοτείται. Το συναισθηματικό μούδιασμα ενδέχεται να οδηγεί κάποιον στο να προσποιείται ότι δείχνει ενδιαφέρον, ενώ εσωτερικά αισθάνεται αποκομμένος.
Αυτή η απόσταση μπορεί να προκαλέσει πρόσθετο άγχος και εξάντληση, αλλά και αμφιβολίες για τον ίδιο του τον εαυτό. Για παράδειγμα, κάποιος που θεωρεί σημαντικό να φροντίζει τους άλλους μπορεί να αναρωτιέται γιατί δεν αισθάνεται πλέον την ίδια ανησυχία ή τρυφερότητα.
Τι μπορείτε να κάνετε για να αντιμετωπίσετε την κόπωση συμπόνιας;
Τα διαθέσιμα ερευνητικά δεδομένα, αν και διαφέρουν ως προς την ποιότητά τους, δείχνουν ότι η αυτοσυμπόνια μπορεί να βοηθήσει. Αυτό σημαίνει να αναγνωρίζετε τις δικές σας ανάγκες και να αφιερώνετε χρόνο στην προσωπική σας φροντίδα.
Ένας περίπατος στη φύση, η άσκηση, ο διαλογισμός ενσυνειδητότητας, το διάβασμα ή ο χρόνος με φίλους μπορούν να προσφέρουν την απαραίτητη ανάπαυλα.
Μια πρακτική στρατηγική είναι να αναρωτηθείτε τι θα συμβουλεύατε έναν αγαπημένο φίλο που βιώνει την ίδια εξάντληση και να προσπαθήσετε να εφαρμόσετε την ίδια συμβουλή στον εαυτό σας.
Η φροντίδα των άλλων δεν χρειάζεται να γίνεται εις βάρος της δικής σας ψυχικής ισορροπίας. Αν η εξάντληση επιμένει ή επηρεάζει σημαντικά την καθημερινότητά σας, η υποστήριξη από ειδικό ψυχικής υγείας μπορεί να αποδειχθεί χρήσιμη.
Πηγή : BBC Science Focus
