Οι ενδείξεις και τα συμπτώματα κατάθλιψης μπορεί να είναι μπροστά μας αλλά συχνά αποδίδονται στις “ιδιοτροπίες” της ηλικίας και η βοήθεια προς το παιδί καθυστερεί.
Ανησυχητική αύξηση ποσοστών κατάθλιψης
Περίπου 2,7 εκατομμύρια παιδιά στις Ηνωμένες Πολιτείες αντιμετωπίζουν κατάθλιψη, σύμφωνα με τα Κέντρα Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων (CDC).
Στην Ελλάδα, τα στοιχεία δείχνουν επίσης αύξηση των ψυχικών διαταραχών με 1 στους 4 να αντιμετωπίζουν κάποιο θέμα ψυχικής υγείας, αναμεσά τους παιδιά και έφηβοι.
Παράγοντες όπως τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, η μαζική βία, οι συνέπειες της COVID-19, συνέβαλαν στην αύξηση των ποσοστών κατάθλιψης λένε οι ειδικοί ψυχικής υγείας επισημαίνοντας ότι τα παιδιά, κυρίως μικρότερης ηλικίας εκφράζουν την κατάθλιψη τους μη συμβατικά, με ενέργειες που εκλαμβάνονται πολύ συχνά ως απλά μια συγκυριακά αρνητική συμπεριφορά.
Ποιες συμπεριφορές χτυπούν «καμπανάκι»
Τα παιδιά έχουν πολύ συχνά συναισθηματικές μεταπτώσεις και ενίοτε έντονα ξεσπάσματα. Αν αυτή η κατάσταση έχει παρατεταμένη διάρκεια -περισσότερο από δύο εβδομάδες- ή επηρεάζει τόσο το παιδί ώστε να αλλάζει την καθημερινή ρουτίνα δραστηριοτήτων του, αυτό πρέπει να ηχήσει ως προειδοποίηση για τους γονείς.
Άλλες ενδείξεις που θέτουν υπόψιν των γονέων οι ειδικοί είναι οι εξής:
Θυμός
Για ορισμένα παιδιά, οι εκρήξεις θυμού, στο σπίτι ή στο σχολείο, μπορούν να είναι σημάδι κατάθλιψης. Για την ακρίβεια, λένε οι γιατροί, είναι ένα από τα πλέον κοινά συμπτώματα σε αυτές τις ηλικίες. Ακόμα και όταν η συμπεριφορά των παιδιών δεν φτάνει σε επίπεδα ακραίας έντασης, η υιοθέτηση πιο επιθετικού ή προσβλητικού λεξιλογίου, φανερώνει μια εσωτερική ένταση διαρκείας.
Απόσυρση
Όπως και οι ενήλικες, τα παιδιά που έχουν κατάθλιψη βιώνουν αλλαγές και στην συμπεριφορά τους, όπως απόσυρση από φίλους ή κοινωνικές δραστηριότητες που μέχρι τότε απολάμβαναν. Αυτό οφείλεται συχνά στην ανηδονία, ένα κοινό σημάδι κατάθλιψης που περιλαμβάνει απώλεια ενδιαφέροντος ή ευχαρίστησης.
Αλλαγές στην όρεξη
Τρώνε συνέχεια ή πολύ λιγότερο... παχαίνουν ή αδυνατίζουν με ταχύ ρυθμό. Δώστε προσοχή στις διακυμάνσεις της όρεξης του παιδιού, λένε οι ειδικοί, αποτελεί ένα από τα πιο χαρακτηριστικά συμπτώματα παιδικής κατάθλιψης.
Άστατος ύπνος
Τα προβλήματα ύπνου όχι μόνο αποτελούν πιθανό σημάδι κατάθλιψης στα παιδιά, αλλά αποτελούν επίσης παράγοντα κινδύνου για την ανάπτυξη κατάθλιψης, σύμφωνα με μια ανασκόπηση 16 μελετών που δημοσιεύθηκαν στο JAMA Network Open. Αν η ρουτίνα του ύπνου έχει αλλάξει, με τα παιδιά να δυσκολεύονται να ξυπνήσουν ή να κοιμούνται πολύ αργά, διερευνήστε τα αίτια της αλλαγής.
Σχολική απόδοση
Η πτώση των βαθμών στο σχολείο μπορεί να είναι σημάδι κατάθλιψης, ειδικά μεταξύ των μαθητών γυμνασίου και λυκείου. Είναι χαρακτηριστικά τα στοιχεία έρευνας που δημοσιεύθηκαν το φθινόπωρο του 2022 από τη μη κερδοσκοπική οργάνωση YouthTruth τα οποία έδειξαν ότι μεταξύ σχεδόν 223.000 αμερικανών μαθητών η κατάθλιψη και οι αγχώδεις διαταραχές περιγράφονταν ως τροχοπέδη στις ακαδημαικές απαιτήσεις του σχολείου τους.
Ανεξήγητοι πόνοι και ενοχλήσεις
Ανεξήγητα σωματικά συμπτώματα όπως πονοκέφαλοι ή στομαχόπονοι μπορεί επίσης να είναι σημάδι κατάθλιψης. Ιδιαίτερα για τους πονοκεφάλους, οι γιατροί της Mayo Clinic αναφέρουν ότι καταγράφονται συχνά μεταξύ των παιδιών με κατάθλιψη που δυσκολεύονται να αναγνωρίσουν συναισθήματα μοναξιάς ή λύπης.
Συζητήσεις για τον θάνατο
Οι σκέψεις θανάτου ή αυτοκτονίας είναι ένα πιθανό σημάδι κατάθλιψης και η κατάθλιψη είναι γνωστός παράγοντας κινδύνου για αυτοκτονία. Οι γονείς πρέπει να αναζητήσουν άμεσα ιατρική βοήθεια αν παρατηρήσουν αυτοκαταστροφικές συμπεριφορές στο παιδί, όπως αυτοτραυματισμούς ή αισθήματα απελπισίας.
Πώς μπορούμε να το αντιμετωπίσουμε
Αν υπάρχει η υποψία κατάθλιψης, προσπαθήστε να μιλήσετε με ειλικρίνεια για αυτό στο παιδί, λένε οι γιατροί.
Για τα μικρότερα παιδιά, κάντε τη συζήτηση μέρος του χρόνου παιχνιδιού ή κάποιας άλλης δραστηριότητας κάνοντας αναφορά σε έννοιες όπως η λύπη, προσπαθώντας να τις περιγράψετε. Με αυτόν τον τρόπο, τα μικρά παιδιά μαθαίνουν να αναγνωρίζουν τα συναισθήματα τους και να τα εξηγούν δυνατά.
Για τα μεγαλύτερα παιδιά και τους εφήβους, προγραμματίστε μια κοινή έξοδο και ρωτήστε τους για το πως νιώθουν. Ιδίως όταν πρόκειται για μεγαλύτερα παιδιά, μην διστάζετε να θίξετε ανοιχτά το θέμα της κατάθλιψης, επισημαίνοντας πόσο κοινό πρόβλημα ψυχικής υγείας είναι.
Είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι τα προαναφερθέντα σημάδια δεν σημαίνουν αυτόματα ότι το παιδί σας έχει κατάθλιψη, αλλά αν τα παρατηρήσετε ζητήστε ιατρική συμβουλή και καθοδήγηση.
