Παρά το γεγονός ότι οι δρόμοι παγκοσμίως γέμισαν με επιπλέον του ενός δισεκατομμυρίου οχημάτων την τελευταία δεκαπενταετία, οι θάνατοι από τροχαία μειώθηκαν κατά 21% μεταξύ 2011 και 2025, σύμφωνα με νέα στοιχεία του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ).

Ωστόσο, η πρόοδος παραμένει ανεπαρκής, καθώς τα τροχαία δυστυχήματα εξακολουθούν να στοιχίζουν τη ζωή σε περίπου 1,16 εκατομμύρια ανθρώπους ετησίως, ενώ αποτελούν την κύρια αιτία θανάτου για παιδιά και νέους ηλικίας 5 έως 29 ετών.

Τα νέα δεδομένα του ΠΟΥ δημοσιοποιήθηκαν καθώς οι ηγέτες των χωρών υιοθετούν νέα διακήρυξη προόδου της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ για την οδική ασφάλεια, με στόχο την επιτάχυνση των δράσεων για τη μείωση κατά 50% των θανάτων και των σοβαρών τραυματισμών από τροχαία έως το 2030, σε σύγκριση με τα επίπεδα του 2021.

«Η αλλαγή είναι εφικτή όταν επενδύουμε σε ασφαλή οδικά συστήματα»

Ο γενικός διευθυντής του ΠΟΥ, Dr Tedros Adhanom Ghebreyesus, υπογράμμισε ότι η μείωση των θανάτων αποδεικνύει πως η πρόοδος είναι δυνατή όταν οι χώρες εφαρμόζουν αποτελεσματικές πολιτικές οδικής ασφάλειας.

«Η πρόοδος αυτή δείχνει ότι η αλλαγή είναι εφικτή όταν οι χώρες επενδύουν σε ασφαλή οδικά συστήματα. Τα τελευταία 15 χρόνια έχουμε σημειώσει πραγματική πρόοδο στη μείωση των θανάτων από τροχαία, παρά την αύξηση του αριθμού των οχημάτων και τις σημαντικές αλλαγές στον τρόπο με τον οποίο μετακινούνται οι άνθρωποι», δήλωσε.

Ο επικεφαλής του ΠΟΥ χαρακτήρισε σημαντική τη νέα πολιτική δέσμευση του ΟΗΕ, σημειώνοντας ότι στόχος είναι οι δρόμοι να σχεδιάζονται με προτεραιότητα την ασφάλεια των ανθρώπων και όχι αποκλειστικά την εξυπηρέτηση των οχημάτων.

«Όλοι οι θάνατοι από τροχαία μπορούν να προληφθούν και κανένας δεν είναι αποδεκτός», τόνισε.

Νέα παγκόσμια στρατηγική για ασφαλέστερους δρόμους

Η νέα διακήρυξη του ΟΗΕ περιλαμβάνει σειρά δεσμεύσεων από τα κράτη-μέλη, όπως:

• ανάπτυξη εθνικών στρατηγικών οδικής ασφάλειας με σαφείς στόχους και χρονοδιαγράμματα,
• δημιουργία αρμόδιων φορέων για τον συντονισμό των δράσεων,
• βελτίωση της συλλογής και ανάλυσης δεδομένων,
• αυστηρότερη εφαρμογή της νομοθεσίας,
• ασφαλέστερες υποδομές και οχήματα.

Κεντρικό στοιχείο της νέας προσέγγισης αποτελεί το μοντέλο του «ασφαλούς συστήματος» (Safe System approach), το οποίο αναγνωρίζει ότι οι άνθρωποι μπορεί να κάνουν λάθη κατά την οδήγηση ή τη μετακίνησή τους.

Η φιλοσοφία αυτή βασίζεται στη δημιουργία δρόμων, οχημάτων, ορίων ταχύτητας και κανόνων που περιορίζουν τις συνέπειες ενός ατυχήματος και μειώνουν την πιθανότητα θανατηφόρων τραυματισμών.

Αυξάνονται οι κίνδυνοι για πεζούς, ποδηλάτες και μοτοσικλετιστές

Η αστικοποίηση και η αλλαγή των τρόπων μετακίνησης δημιουργούν νέες προκλήσεις για την οδική ασφάλεια. Σήμερα σχεδόν το 60% του παγκόσμιου πληθυσμού ζει σε αστικές περιοχές, με τα συστήματα μεταφορών να δέχονται ολοένα μεγαλύτερη πίεση.

Παράλληλα, η εξάπλωση των υπηρεσιών μετακίνησης μέσω εφαρμογών και των υπηρεσιών διανομής συνέβαλε σε σημαντική αύξηση της χρήσης μοτοσικλετών. Ο αριθμός τους υπερτριπλασιάστηκε μεταξύ 2011 και 2025, ενώ οι θάνατοι μοτοσικλετιστών αντιστοιχούν πλέον σχεδόν στο ένα τρίτο όλων των θανάτων από τροχαία παγκοσμίως.

Ο ΠΟΥ υπενθυμίζει ότι η χρήση εγκεκριμένου κράνους μειώνει τον κίνδυνο θανάτου σε τροχαίο με μοτοσικλέτα περισσότερο από έξι φορές.

Παράλληλα, νέες μορφές μετακίνησης, όπως ηλεκτρικά πατίνια, ηλεκτρικά ποδήλατα και αυτόνομα οχήματα, δημιουργούν νέες ανάγκες για ασφαλέστερους κανόνες και πρότυπα.

«Περισσότεροι από τους μισούς νεκρούς δεν βρίσκονται μέσα σε αυτοκίνητο»

Ο Dr Etienne Krug, διευθυντής του Τμήματος Προσδιοριστικών Παραγόντων Υγείας, Προαγωγής και Πρόληψης του ΠΟΥ, τόνισε ότι οι πιο ευάλωτοι χρήστες του δρόμου εξακολουθούν να πληρώνουν το μεγαλύτερο τίμημα.

«Περισσότεροι από τους μισούς θανάτους από τροχαία αφορούν ανθρώπους που δεν βρίσκονται καν μέσα σε αυτοκίνητο – περπατούν, κάνουν ποδήλατο ή οδηγούν μοτοσικλέτα. Όταν οι δρόμοι σχεδιάζονται σαν να έχουν σημασία μόνο οι οδηγοί αυτοκινήτων, αυτοί οι άνθρωποι μένουν επικίνδυνα εκτεθειμένοι», ανέφερε.

Όπως σημείωσε, οι λύσεις είναι ήδη γνωστές: αυστηρή νομοθεσία και εφαρμογή της, ασφαλείς υποδομές, ασφαλέστερα οχήματα, μείωση των ταχυτήτων και αντιμετώπιση της οδήγησης υπό την επήρεια ουσιών ή αλκοόλ.

Μεγάλες διαφορές ανάμεσα στις περιοχές του κόσμου

Η πρόοδος στην αντιμετώπιση των τροχαίων δεν είναι ίδια σε όλες τις περιοχές.

Κατά τη δεκαετία έως το 2021, δέκα χώρες κατάφεραν να μειώσουν τους θανάτους από τροχαία κατά 50%, ενώ περισσότερες από τις μισές χώρες παγκοσμίως κατέγραψαν μείωση.

Ωστόσο, οι διαφορές παραμένουν σημαντικές:

• η Ευρωπαϊκή Περιφέρεια του ΠΟΥ σημείωσε μείωση θανάτων κατά 36%,
• η περιοχή του Δυτικού Ειρηνικού κατά 15%,
• η Νοτιοανατολική Ασία κατά 2%,
• η Αμερικανική Περιφέρεια δεν παρουσίασε ουσιαστική μεταβολή,
• η Αφρικανική Περιφέρεια κατέγραψε αύξηση 17%.

Ο ΠΟΥ επισημαίνει ότι η βελτίωση της οδικής ασφάλειας αποτελεί κρίσιμο παράγοντα όχι μόνο για την προστασία της ανθρώπινης ζωής, αλλά και για τη δημόσια υγεία και τη βιώσιμη ανάπτυξη.

Η ενθάρρυνση περισσότερων ανθρώπων να περπατούν, να χρησιμοποιούν ποδήλατο και δημόσιες συγκοινωνίες μπορεί να μειώσει την κυκλοφοριακή συμφόρηση, να βελτιώσει την ποιότητα του αέρα και να συμβάλει στη δημιουργία πιο υγιών και βιώσιμων πόλεων.