Η Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων (EFSA) αυστηροποίησε τις οδηγίες σχετικά με τις αποδεκτές δόσεις του TFA, του τριφθοραιθανικού ή τριφθοροξικού οξέος, ενός από τους αιώνιους ρυπαντές που βρίσκεται στο νερό, γεγονός που ανοίγει τον δρόμο για αυστηρότερους ελέγχους στο πόσιμο νερό στην Ευρωπαϊκή Ενωση.
Το TFA είναι το μικρότερο και το πιο επίμονο της οικογένειας των PFAS, των υπερφθοροαλκυλιωμένων και πολυφθοροαλκυλιωμένων ουσιών, τα οποία δεν διασπώνται εύκολα στην φύση και ονομάζονται αιώνιοι ρυπαντές ή αιώνια χημικά, αφού έχουν την ικανότητα να παραμείνουν επί χρόνια ή επί δεκαετίες στο περιβάλλον.
Το TFA είναι ένα συνθετικό χημικό που σχηματίζεται κατά την διάσπαση των φυτοφαρμάκων ή ορισμένων αερίων που χρησιμοποιούνται στην βιομηχανία.
Εξαιρετικά ανθεκτικό, βρίσκεται σε έδαφος, στα υπόγεια νερά, στις αγροτικές καλλιέργειες και, εν τέλει, στο πόσιμο νερό και στα τρόφιμα.
Για παράδειγμα, σε έρευνα της Εθνικής Υπηρεσίας Ασφάλειας Τροφίμων της Γαλλίας (Anses), το TFA εντοπίσθηκε τον Δεκέμβριο 2025 σε 92% των δειγμάτων του νερού.
Τι έδειξαν δοκιμές σε ζώα
Μετά την εξέταση των νέων επιστημονικών δεδομένων, η Efsa όρισε ως νέα ημερήσια αποδεκτή δόση TFA για τους καταναλωτές το 0,014 του μιλιγκράμ (mg) ανά χιλιόγραμμο σωματικού βάρους και ανά ημέρα.
Το όριο αυτό αντιστοιχεί στην ποσότητα του TFA που μπορεί να καταναλώνεται καθημερινά καθ' όλη την διάρκεια της ζωής χωρίς να αποτελέσει σημαντικό κίνδυνο για την υγεία.
Το όριο αυτό είναι περίπου 3,5 φορές χαμηλότερο από το προηγούμενο όριο του 0,05 mg/kg, το οποίο ορίστηκε το 2017 με βάση ένα σύνολο δεδομένων.
Για να αιτιολογήσει αυτήν την αυστηροποίηση των υγειονομικών κανόνων, η Efsa στηρίζεται σε πρόσφατες δοκιμές σε ζώα που έδειξαν επιβλαβείς συνέπειες του TFA στην ανάπτυξη, την αναπαραγωγή και κυρίως στα επίπεδα της θυροξίνης, της ορμόνης που διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στην ρύθμιση του μεταβολισμού.
Νέα μείωση στο μέλλον
Η υγειονομική αρχή της Ευρωπαϊκής Ενωσης εμφανίζεται ωστόσο καθησυχαστική έχοντας συμπεράνει ότι δεν είναι πιθανόν το TFA να είναι γονιδιοτοξικό, δηλαδή ικανό να βλάψει το DNA των κυττάρων.
Οι ειδικοί της EFSA τονίζουν ότι παραμένουν αμφιβολίες εξαιτίας της απουσίας δεδομένων σχετικά με την μακροπρόθεσμη τοξικότητα του TFA και την πιθανότητα να είναι καρκινογόνο.
Για να συμπεριλάβει τις αμφιβολίες αυτές, η υπηρεσία της Ευρωπαϊκής Ενωσης εφάρμοσε ένα επιπλέον παράγοντα αβεβαιότητας στους υπολογισμούς των αποδεκτών ορίων.
Παρά την δραστική μείωση των αποδεκτών ορίων, ο Hans-Peter Arp, καθηγητής Χημείας και ειδικός στα PFAS δήλωσε στο AFP ότι «θα εκπλαγεί αν (τα όρια αυτά) δεν αναθεωρηθούν προς τα κάτω στο μέλλον». Θεωρεί ότι τα νέα δεδομένα σχετικά με τις ανησυχίες περί ανοσοτοξικότητας ή ενδοκρινολογικής διαταραχής πιθανόν να οδηγήσουν την EFSA να μειώσει και πάλι τα όρια στο μέλλον, την στιγμή μάλιστα που «η συγκέντρωση του TFA στην διατροφή θα αυξηθεί».
