«Ευχολόγιο» και όχι μνημόνιο συνεργασίας φαίνεται να αποτελεί για τις φαρμακευτικές εταιρείες η πρόταση του Υπουργείου Υγείας για το πλαίσιο που θα διέπει τις σχέσεις τους τα επόμενα τρία χρόνια. Ιδιαιτέρως προβληματισμένα εμφανίζονται στελέχη της αγοράς, καθώς όπως εξηγούν στο News4Health, η απουσία συγκεκριμένων δεσμεύσεων για ουσιαστική ενίσχυση της δαπάνης μπορεί να αποτελέσει εμπόδιο στην υπογραφή του.
Το προσχέδιο του εγγράφου παρουσιάστηκε επίσημα σε συνάντηση που πραγματοποιήθηκε χθες Τρίτη 6 Μαΐου στην Αριστοτέλους, υπό τον Υπουργό Υγείας, Άδωνι Γεωργιάδη, με τη συμμετοχή των επικεφαλής όλων των φορέων που εκπροσωπούν τις φαρμακευτικές εταιρείες και η οποία διήρκησε σχεδόν δύο ώρες.
Οι προσδοκίες της αγοράς πριν τη συνάντηση δεν ήταν μεγάλες, δεδομένων των συζητήσεων των τελευταίων μηνών γύρω από το θέμα. Το Υπουργείο Υγείας έχει επανειλημμένως απορρίψει το ενδεχόμενο θεσμοθέτησης ενός ανώτατου ορίου στις υποχρεωτικές επιστροφές, το οποίο διεκδικεί ο κλάδος απούσας μιας γεναίας αύξησης της δαπάνης, ξεκαθαρίζοντας πως οι παρεμβάσεις θα αφορούν κυρίως πολιτικές που θα στοχεύουν στην παροχή κινήτρων και δομικών μεταρρυθμίσεων και αντ’ αυτού θα τίθεται ένα στόχος μείωσης της υπέρβασης.
Η δαπάνη, όπως επισημάνθηκε εκ νέου, θα αυξηθεί κατά περίπου 160 εκατ. ευρώ ετησίως για την τριετία 2025-2027. Με την αγορά να κινείται όμως με μεγαλύτερους ρυθμούς, που εκτιμώνται από τις εταιρείες σε 5% με 6%, η πραγματική αύξηση της δαπάνης για την κάλυψη των αναγκών των πολιτών σε φάρμακα είναι περίπου διπλάσια του ποσού που προσθέτει η κυβέρνηση και άρα η διαφορά και πάλι θα καλυφθεί από τις φαρμακευτικές επιχειρήσεις, μέσω του μηχανισμού του clawback.
Η απουσία δέσμευσης για περαιτέρω δημόσια χρηματοδότηση, αν η δαπάνη ξεφύγει από τον στόχο που τίθεται και δεν επιτευχθεί η σύγκληση των υποχρεωτικών επιστροφών των τριών καναλιών διάθεσης των φαρμάκων που επιδιώκεται και μέσω του συμφώνου, συνιστά και το βασικό «αγκάθι» για εκπροσώπους του κλάδου στο να δεσμευτούν υπογράφοντας το Μνημόνιο Συνεργασίας.
Η κυβέρνηση ωστόσο εμφανίζεται αποφασισμένη να υπογραφεί το σύμφωνο. Μάλιστα, πληροφορίες αναφέρουν πως αν τελικά όλες οι πλευρές συμφωνήσουν (καθώς δεν μπορεί να υπάρξει σύμφωνο με μέρος της αγοράς) η τελική πράξη της διαδικασίας δεν αποκλείεται να λάβει χώρα παρουσία του Πρωθυπουργού.
Η συμμετοχή του Υπουργού Επικρατείας, Άκης Σκέρτσου και σε αυτή τη συνάντηση (έχει συμμετάσχει σχεδόν σε όλες τις ευρείες συσκέψεις με τον κλάδο) καταδεικνύει και τη βαρύτητα που δίνει η κυβέρνηση στη σύναψη αυτής της συμφωνίας. Σε κάθε περίπτωση αναμένεται και νέα συνάντηση σε ένα ορίζοντα τριών εβδομάδων.
«Budget split» και «Ταμείο Καινοτομίας»
Στη συνάντηση ο Υπουργός Υγείας ανακοίνωσε και στο ύψος του προϋπολογισμού που θα αντιστοιχεί στη δαπάνη για τα φάρμακα «νομικής βάσης 10», καθώς υλοποιείται η απόφαση για «σπάσιμο» του προϋπολογισμού των σκευασμάτων που διατίθενται μέσω των ιδιωτικών φαρμακείων (retail).
Ο προϋπολογισμός για το retail συνολικά ξεπερνά το 1,35 δισ. ευρώ, εκ των οποίων τα 480 εκατ. ευρώ για το 2025 θα αφορούν στα σκευάσματα νομικής βάσης 10, που είναι κυρίως γενόσημα (περιλαμβάνει και άλλες κατηγορίες φαρμάκων όπως σταθερούς συνδυασμούς, καθιερωμένης χρήσης κοκ). Το αντίστοιχο ποσό για το 2024 υπολογίζεται στα 464 εκατ. ευρώ.
Σε ό,τι αφορά τώρα το μεταβατικό σχήμα αποζημίωσης καινοτόμων φαρμάκων, γνωστό και ως «Ταμείο Καινοτομίας», φαίνεται πως μπαίνει σύντομα στην επόμενη φάση. Σύντομα η πρόταση που έχει συνταχθεί σε συνεργασία με την PWC θα παρουσιαστεί στις εταιρείες και αν και το τελικό ποσό που θα περιλαμβάνει δεν έχει «κλείσει», αυτό που είναι σίγουρο είναι ότι θα προστεθεί στον προϋπολογισμό.
Στόχος και προτεραιότητες του Συμφώνου
Βασική επιδίωξη του Συμφώνου Συνεργασίας είναι η δημιουργία ενός πλαισίου συνεργασίας που θα επιτρέψει τη δημιουργία ενός βιώσιμου, ασθενοκεντρικού συστήματος υγειονομικής περίθαλψης στην Ελλάδα μέσω ενός μείγματος φαρμακευτικών πολιτικών. Σκοπός είναι η διασφάλιση της έγκαιρης και ισότιμης πρόσβασης σε νέα και υπάρχοντα φάρμακα και και η ενίσχυση του ανταγωνισμού, παρέχοντας παράλληλα μια δίκαιη, διαφανή και προβλέψιμη συμμετοχή της φαρμακοβιομηχανίας στις δημόσιες δαπάνες υγείας.
Κύριοι στόχοι είναι:
- Βελτίωση της αποτελεσματικότητας του συστήματος μέσω κατάλληλων φαρμακευτικών πολιτικών από την πλευρά της προσφοράς και της ζήτησης
- Ενίσχυση της διαφάνειας γύρω από τον αντίκτυπο των νέων φαρμακευτικών πολιτικών στα συνολικά επίπεδα επιστροφών της βιομηχανίας και στις δαπάνες των ασθενών από την τσέπη τους
- Παροχή προβλεψιμότητας γύρω από τον μελλοντικό φαρμακευτικό προϋπολογισμό, συμπεριλαμβανομένων τυχόν πρόσθετων εισροών χρηματοδότησης
- Διασφάλιση της πρόσβασης των ασθενών σε καινοτόμες θεραπείες μέσω ενός βιώσιμου συστήματος
- Σχεδιασμός κατάλληλων κινήτρων για εθνικές επενδύσεις στον φαρμακευτικό τομέα
- Ενίσχυση της εποπτείας του συστήματος και αξιοποίηση των ψηφιακών δυνατοτήτων
- Προώθηση της ηθικής και κοινωνικής ευθύνης.
Δεσμεύσεις των δύο πλευρών
Το σύμφωνο θέτει έναν αριθμό γενικών δεσμεύσεων των δύο πλευρών, με την προοπτική ότι η σταδιακή εφαρμογή των προτεραιοτήτων θα καθοριστεί από έναν οδικό χάρτη, ενώ μια Κοινή Επιτροπή Κυβέρνησης-Βιομηχανίας θα επιβλέψει την εφαρμογή, θα παρακολουθεί την πρόοδο και θα αντιμετωπίζει τις προκλήσεις ανά τρίμηνο. Επίσης, θα επιδιωχθεί η δημιουργία εξειδικευμένων ομάδων εργασίας για συγκεκριμένους τομείς, όπως η ψηφιακή υγεία και η διαχείριση χρόνιων ασθενειών.
Οι δεσμεύσεις που αφορούν στην κυβέρνηση είναι μεταξύ άλλων η ενίσχυση του συνολικού δημόσιου φαρμακευτικού προϋπολογισμού σύμφωνα με τις δημοσιονομικές προβλέψεις του Υπ. Οικονομικών (ρήτρα RRF, αύξηση ΑΕΠ, εμβόλια), αλλά και η μείωση των συνολικών υποχρεωτικών επιστροφών (clawback, rebate και εκπτώσεων προς το Δημόσιο) με ταυτόχρονη σύγκληση των επιπέδων επιστροφών και στα τρία κανάλια της φαρμακευτικής αγοράς (ιδιωτικά φαρμακεία, φάρμακα υψηλού κόστους, νοσοκομειακό φάρμακο).
Παράλληλα, θα εφαρμοστούν διάφορες διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις για την αντιστροφή της πορείας της δαπάνης, ενώ θα επεκταθούν επενδυτικά κίνητρα για την ενίσχυση της κλινικής έρευνας και των παραγωγικών δυνατοτήτων, αλλά και η δημιουργία κλειστού προϋπολογισμού για τα εκτός πατέντας/γενόσημα προϊόντα του καναλιού λιανικής πώλησης.
Μεταξύ των δεσμεύσεων της βιομηχανίας θα είναι η διασφάλισης της έγκαιρης εισαγωγής νέων θεραπειών στην Ελλάδα, αλλά και της διαθεσιμότητας όλων των κρίσιμων φαρμάκων στην αλυσίδα εφοδιασμού. Ακόμη, οι εταιρείες θα δεσμευτούν να ενισχύσουν τις επενδύσεις σε κλινικές δοκιμές και σε εμβληματικά έργα και στρατηγικές συμπράξεις (π.χ. κόμβοι καινοτομίας δημόσιου και ιδιωτικού τομέα), ψηφιακές λύσεις για την υγεία και τεχνολογίες αιχμής, αλλά και θα εντείνουν τη δημιουργία νέων, υψηλής εξειδίκευσης θέσεων εργασίας.
Πλην του κ. Γεωργιάδη, αλλά και του Γενικού Γραμματέα Στρατηγικού Σχεδιασμού, Άρη Αγγελή που «τρέχει» τη συντριπτική πλειονότητα των δράσεων του Υπουργείου γύρω από το φάρμακο, στη σύσκεψη συμμετείχε και ο Υφυπουργός Υγείας, Μάριος Θεμιστοκλέους και ο σύμβουλος του Υπουργού Μπάμπης Καραθάνος, αλλά και η Πρόεδρος του ΕΟΠΥΥ, Θεανώ Καρποδίνη, η επικεφαλής της επιτροπής διαπραγμάτευσης Νάντια Γκογκοζώτου, ο επικεφαλής της ΕΚΑΠΥ, Άρης Αποστόλου και η Διευθύνουσα Σύμβουλος του ΙΦΕΤ, Ελευθερία Τοκατλίδου.
Σύνδεσμος Φαρμακευτικών Επιχειρήσεων Ελλάδας (ΣΦΕΕ), Πανελλήνια Ένωση Φαρμακοβιομηχανίας (ΠΕΦ), Pharma Innovation Forum (PIF) και Σύνδεσμος Αντιπροσώπων Φαρμακευτικών Ειδών και Ειδικοτήτων (ΣΑΦΕΕ) εκπροσώπησαν τον κλάδο και καλούνται να συνυπογράψουν το Σύμφωνο Συνεργασίας.
