Η όραση είναι μία από τις πιο σημαντικές ανθρώπινες αισθήσεις, αλλά πάνω από 300 εκατομμύρια άνθρωποι παγκοσμίως κινδυνεύουν από απώλεια όρασης λόγω διαφόρων ασθενειών του αμφιβληστροειδούς. Ενώ οι πρόσφατες εξελίξεις στις θεραπείες των ασθενειών του αμφιβληστροειδούς έχουν επιβραδύνει επιτυχώς την εξέλιξη της νόσου, δεν έχει αναπτυχθεί καμία αποτελεσματική θεραπεία για την αποκατάσταση της ήδη χαμένης όρασης - μέχρι τώρα.
Κορεάτες ερευνητές δηλώνουν αισιόδοξοι ότι ένα νέο φάρμακο τους μπορεί να αποκαταστήσει την όραση μέσω της αναγέννησης των νεύρων του αμφιβληστροειδούς!
Η ερευνητική ομάδα, με επικεφαλής τον καθηγητή Jin Woo Kim από το Τμήμα Βιολογικών Επιστημών, προκάλεσε με επιτυχία την αναγέννηση του αμφιβληστροειδούς και την αποκατάσταση της όρασης σε ένα ποντίκι-μοντέλο ασθένειας, χορηγώντας μια ένωση που εμποδίζει την πρωτεΐνη PROX1 (prospero homeobox 1), η οποία καταστέλλει την αναγέννηση του αμφιβληστροειδούς. Το αποτέλεσμα διήρκεσε για περισσότερους από έξι μήνες.
Η μελέτη αυτή σηματοδοτεί την πρώτη επιτυχή πρόκληση μακροχρόνιας νευρικής αναγέννησης σε αμφιβληστροειδή θηλαστικών, προσφέροντας νέες ελπίδες σε ασθενείς με εκφυλιστικές παθήσεις του αμφιβληστροειδούς που προηγουμένως δεν είχαν θεραπευτικές επιλογές.
Μελέτες σε ψυχρόαιμα ζώα, όπως τα ψάρια - γνωστά για την ισχυρή αναγέννηση του αμφιβληστροειδούς τους - έχουν δείξει ότι οι τραυματισμοί του αμφιβληστροειδούς προκαλούν την αποδιαφοροποίηση των κυττάρων της γλοίας Müller σε προγονικά κύτταρα του αμφιβληστροειδούς, τα οποία στη συνέχεια παράγουν νέους νευρώνες. Ωστόσο, στα θηλαστικά, η διαδικασία αυτή διαταράσσεται, οδηγώντας σε μόνιμη βλάβη του αμφιβληστροειδούς.
Μέσω αυτής της μελέτης, η ερευνητική ομάδα εντόπισε την πρωτεΐνη PROX1 ως βασικό αναστολέα της αποδιαφοροποίησης της γλοίας Müller στα θηλαστικά. Η PROX1 είναι μια πρωτεΐνη που βρίσκεται στους νευρώνες του αμφιβληστροειδούς, του ιππόκαμπου και του νωτιαίου μυελού, όπου καταστέλλει τον πολλαπλασιασμό των νευρικών βλαστικών κυττάρων και προωθεί τη διαφοροποίηση σε νευρώνες.
Οι ερευνητές ανακάλυψαν ότι η PROX1 συσσωρεύεται στα κατεστραμμένα γλοία Müller του αμφιβληστροειδούς των ποντικών, αλλά απουσιάζει από τα εξαιρετικά αναγεννητικά γλοία Müller των ψαριών. Επιπλέον, απέδειξαν ότι η PROX1 που βρίσκεται στα γλοία Müller δεν συντίθεται εσωτερικά, αλλά προσλαμβάνεται από τους γύρω νευρώνες, οι οποίοι αποτυγχάνουν να αποικοδομήσουν και αντ' αυτού εκκρίνουν την πρωτεΐνη.
Με βάση αυτό το εύρημα, η ομάδα ανέπτυξε μια μέθοδο για την αποκατάσταση της αναγεννητικής ικανότητας των γλοίων Müller, εξαλείφοντας την εξωκυτταρική PROX1 πριν φτάσει στα κύτταρα αυτά.
Η προσέγγιση αυτή περιλαμβάνει τη χρήση ενός αντισώματος που δεσμεύει την PROX1, Όταν το αντίσωμα αυτό χορηγήθηκε σε αμφιβληστροειδή ποντικού προώθησε σημαντικά τη νευρική αναγέννηση. Επιπλέον, όταν χορηγήθηκε, το γονίδιο του αντισώματος στους αμφιβληστροειδείς των ποντικών με μελαγχρωστική αμφιβληστροειδοπάθεια, επέτρεψε τη συνεχή αναγέννηση του αμφιβληστροειδούς και την αποκατάσταση της όρασης για πάνω από έξι μήνες.
Η θεραπεία που προκαλεί την αναγέννηση του αμφιβληστροειδούς αναπτύσσεται επί του παρόντος από την Celliaz Inc. για εφαρμογή σε διάφορες εκφυλιστικές παθήσεις του αμφιβληστροειδούς που επί του παρόντος δεν διαθέτουν αποτελεσματικές θεραπείες. Η εταιρεία στοχεύει να ξεκινήσει κλινικές δοκιμές έως το 2028.
Ο Dr. Eun Jung Lee δήλωσε: «Είμαστε έτοιμοι να ολοκληρώσουμε τη βελτιστοποίηση του αντισώματος εξουδετέρωσης του PROX1 (CLZ001) και να προχωρήσουμε σε προκλινικές μελέτες προτού το χορηγήσουμε σε ασθενείς με ασθένειες του αμφιβληστροειδούς. Στόχος μας είναι να δώσουμε μια λύση για τους ασθενείς που κινδυνεύουν να τυφλωθούν και οι οποίοι επί του παρόντος δεν διαθέτουν τις κατάλληλες θεραπευτικές επιλογές».
