Το καλοκαίρι φέρνει μαζί του παιχνίδι κάτω από τον ήλιο, αλλά και σημαντική άνοδο στα δερματικά προβλήματα των παιδιών. Η επιδερμίδα τους είναι ιδιαίτερα ευαίσθητη και η έντονη ζέστη και η αυξημένη υγρασία δημιουργούν το ιδανικό περιβάλλον για την εμφάνιση ενοχλητικών συμπτωμάτων, όπως ηλιακά εγκαύματα, δερματίτιδες, εξανθήματα και μυκητιάσεις.
Η παρατεταμένη παραμονή σε εξωτερικούς χώρους και ειδικά στο γρασίδι τα φέρνει σε συχνή επαφή με έντομα που τους καταφέρουν τσιμπήματα και ερεθισμούς ταλαιπωρώντας τους μικρούς μας φίλους. Για να μη χαθεί η χαρά των καλοκαιρινών διακοπών, απαιτείται πρόληψη καθώς και έγκαιρη διάγνωση και φροντίδα.
«Η θερινή περίοδος κρύβει ιδιαίτερες παγίδες για το δέρμα των παιδιών. Λόγω της αυξημένης υπαίθριας έκθεσης τους, καταγράφεται έξαρση δερματικών παθήσεων, οι οποίες περιλαμβάνουν οξείες αντιδράσεις σε δήγματα εντόμων, ιδρώα, αλλεργική δερματίτιδα εξ επαφής, καθώς και πολυπλοκότερες καταστάσεις που προκαλούνται από την υπεριώδη ακτινοβολία. H θερμική καταπόνηση, η εφίδρωση και τα αερομεταφερόμενα αλλεργιογόνα δρουν επίσης επιβαρυντικά, προκαλώντας εξάρσεις σε προϋπάρχουσες χρόνιες νόσους, με κυριότερο κλινικό εκπρόσωπο την ατοπική δερματίτιδα. Συνεπώς, η βαθιά γνώση αυτών των εκδηλώσεων από τους γονείς, ιδίως βρεφών και νηπίων, κρίνεται απολύτως σημαντική, αφού ο οργανισμός τους βρίσκεται σε φάση ανάπτυξης και δεν διαθέτει τους αμυντικούς μηχανισμούς των ενηλίκων», τονίζει ο Δερματολόγος - Αφροδισιολόγος δρ Χρήστος Στάμου.
Σύμφωνα με διεθνείς επιστημονικές δημοσιεύσεις και ιατρικούς οδηγούς από αναγνωρισμένους φορείς οι συχνότερες καλοκαιρινές παιδοδερματολογικές παθήσεις, είναι αυτές που περιγράφονται στις παρακάτω γραμμές.
Ιδρώα
Η ιδρώα (εξάνθημα θερμότητας) είναι συχνή σε βρέφη και μικρά παιδιά, ειδικά σε ζεστά και υγρά κλίματα, επειδή οι ιδρωτοποιοί αδένες τους δεν έχουν ακόμη ωριμάσει πλήρως. Όταν ο ιδρώτας δεν μπορεί να απελευθερωθεί κανονικά, σχηματίζονται μικρά κόκκινα σπυράκια ή φουσκάλες σε πτυχές του δέρματος όπου η θερμοκρασία είναι υψηλότερη (λαιμός, μασχάλες, βουβωνική χώρα και εσωτερικό των αγκώνων).
Η θεραπεία περιλαμβάνει τη λήψη μέτρων μείωσης της θερμοκρασίας του δέρματος, όπως δροσερά μπάνια και διασφάλιση επαρκούς αερισμού και ένδυση με ελαφριά υφάσματα που αναπνέουν. Μπορούν να χρησιμοποιηθούν ήπια τοπικά κορτικοστεροειδή για τη μείωση του κνησμού.
Σύγκαμα από την πάνα
Το σύγκαμα (παράτριμμα) από την πάνα εκδηλώνεται κυρίως σε βρέφη 9-12 μηνών όταν σταματούν να τρέφονται με μητρικό γάλα. Είναι ουσιαστικά μια ερεθιστική δερματίτιδα εξ επαφής και προκαλεί ερυθρότητα, κνησμώδες εξάνθημα, πιθανώς με βλατίδες, φλύκταινες ή έλκη (αναλόγως της σοβαρότητάς της).
Η πάθηση πυροδοτείται από την τριβή, την αυξημένη υγρασία, το αυξημένο pH, και τα ερεθιστικά στοιχεία των ούρων και των κοπράνων, ειδικά όταν αυτά παραμένουν σε παρατεταμένη επαφή με το δέρμα. Σε παγκόσμιο επίπεδο, επηρεάζει περίπου το 70% των παιδιών, με το 25% αυτών να χρειάζεται τελικά ιατρική φροντίδα, συχνά λόγω μόλυνσης από μύκητες.
Ο αερισμός της περιοχής, το τακτικό πλύσιμο με τρεχούμενο νερό, οι συχνές αλλαγές πάνας και για τα πιο σοβαρά συμπτώματα η εφαρμογή τοπικών κορτιζονούχων ή μη αλοιφών ανακουφίζουν τα συμπτώματα.
Αντιδράσεις από τσιμπήματα εντόμων
Τα παιδιά λατρεύουν να περνούν τις μέρες και τις νύχτες τους έξω, αλλά είναι ιδιαίτερα ευάλωτα σε τσιμπήματα εντόμων. Τα κουνούπια, οι μέλισσες, οι σφήκες, οι σαρανταποδαρούσες και άλλα έντομα προκαλούν τοπική φλεγμονή με ερυθρότητα, πρήξιμο και κνησμό.
Οι αντιδράσεις είναι συνήθως αυτοπεριοριζόμενες, αλλά το ξύσιμο ενέχει κίνδυνο δευτερογενούς μόλυνσης. Έντονα συμπτώματα, όπως πυρετός ή δύσπνοια, απαιτούν άμεση ιατρική φροντίδα.
Η θεραπεία περιλαμβάνει τοπικά κορτικοστεροειδή και αντιισταμινικά. Η πρόληψη είναι πρωταρχικής σημασίας μέσω κατάλληλων ρούχων και εγκεκριμένων εντομοαπωθητικών (DEET, πικαριδίνη για >2 μηνών· έλαιο ευκαλύπτου λεμονιού ή para-menthane-diol (PMD) για >3 ετών).
Έκθεση στον ήλιο: Άμεσες και χρόνιες επιπτώσεις
Η ηλιακή βλάβη ξεκινά από την παιδική ηλικία, ειδικά σε ανοιχτόχρωμα δέρματα, προκαλώντας σε βάθος χρόνου μέλασμα και αλλαγές στην υφή του δέρματος, ενώ η απροστάτευτη έκθεση σε υπεριώδεις ακτίνες οδηγεί άμεσα σε επώδυνα ηλιακά εγκαύματα με ερυθρότητα, θερμότητα ή φουσκάλες.
Για την πρόληψη, απαιτείται αποφυγή του ήλιου τις ώρες 10 π.μ. - 4 μ.μ., προστατευτικός ρουχισμός (καπέλο, γυαλιά) και χρήση ανθεκτικού στο νερό αντηλιακού ευρέος φάσματος (SPF 50). Αυτό πρέπει να εφαρμόζεται 15-30 λεπτά πριν την έξοδο στον ήλιο και να ανανεώνεται κάθε 1,5-2 ώρες (ή συχνότερα με κολύμπι/ιδρώτα), ακόμη και με συννεφιά. Τα βρέφη κάτω των 6 μηνών πρέπει να παραμένουν σε εσωτερικούς χώρους.
Μυκητιασικές λοιμώξεις από τη ζέση και την υγρασία
Οι μυκητιασικές λοιμώξεις του δέρματος (όπως το πόδι του αθλητή και η tinea versicolor) παρουσιάζουν έξαρση στα παιδιά το καλοκαίρι. Μεταδίδονται μέσω άμεσης επαφής ή μολυσμένων κοινόχρηστων επιφανειών (πισίνες, αποδυτήρια), προκαλώντας κυκλικές, φολιδωτές κηλίδες. Ειδικά η tinea versicolor, που οφείλεται σε υπερανάπτυξη μυκήτων που φυσιολογικά υπάρχουν στο δέρμα, εμφανίζεται με αποχρωματισμένες κηλίδες στο σώμα, δεν είναι μεταδοτική, αλλά υποτροπιάζει εύκολα.
Οι περισσότερες από αυτές τις επιφανειακές μυκητιάσεις (σε σώμα, πόδια, νύχια) απαιτούν τοπική ή συστηματική αντιμυκητιασική αγωγή για την αποτελεσματική αντιμετώπισή τους.
Μολυσματικό κηρίο
Το μολυσματικό κηρίο είναι μια εξαιρετικά μεταδοτική βακτηριακή λοίμωξη (από σταφυλόκοκκο ή στρεπτόκοκκο) με έντονη έξαρση το τέλος του καλοκαιριού (Αύγουστο). Επηρεάζει κυρίως βρέφη και μικρά παιδιά (παγκόσμια συχνότητα 12,3%, δηλαδή 2,5 φορές υψηλότερη από τους ενήλικες), με τον «πομφολυγώδη» τύπο να κυριαρχεί στα βρέφη.
Η ζέστη, η υγρασία, τα λιγότερα ρούχα και οι εκδορές του δέρματος από άμμο ή τσιμπήματα διευκολύνουν τη μετάδοση. Εκδηλώνεται με χαρακτηριστικές πληγές με κρούστα, μελί χρώματος, συνήθως γύρω από το στόμα και τη μύτη που προκαλούν κνησμό. Η συχνότητά του συνδέεται στενά με τροπικές συνθήκες, συνωστισμό και ελλιπή υγιεινή.
Αν και τα συμπτώματα είναι ήπια, σπάνιες πιθανές σοβαρές επιπλοκές, όπως ο ρευματικός πυρετός ή η σπειραματονεφρίτιδα, επιβάλλουν την άμεση έναρξη της θεραπείας, που περιλαμβάνει τοπικά ή συστηματικά αντιβιοτικά.
Πρόληψη και φροντίδα στο σπίτι
«Η πρόληψη αποτελεί την πιο αποτελεσματική στρατηγική για τη φροντίδα του δέρματος των παιδιών το καλοκαίρι. Για τη μείωση του κινδύνου εμφάνισης δερματολογικών προβλημάτων, χρειάζεται ελαφρύς ρουχισμός, τακτική καθαριότητα, επαρκής ενυδάτωση, αντηλιακή προστασία, περιορισμός της έκθεσης στον ήλιο κατά τις ζεστές ώρες της ημέρας, στεγνό δέρμα και αποφυγή κοινής χρήσης αντικειμένων», συμβουλεύει ο δρ Στάμου και καταλήγει: «Παρόλο που οι ήπιες καλοκαιρινές δερματοπάθειες είναι συνηθισμένες και υποχωρούν με βασική φροντίδα στο σπίτι, ο υψηλός πυρετός, η ραγδαία εξάπλωση της βλάβης, η αλλαγή συμπεριφοράς, όπως λήθαργος ή άρνηση τροφής, οι ενδείξεις μόλυνσης και η επιμονή των συμπτωμάτων επιβάλλουν την άμεση εξέταση από παιδοδερματολόγο».
