Σημαντική μείωση των δυνατοτήτων απόδοσης υφίστανται οι αθλητές, επαγγελματίες και ερασιτέχνες, καθώς μεγαλώνουν. Ενώ η σοφία και η αποφασιστικότητα είναι ισχυρότερες από ποτέ, η βιολογία αρχίζει να αντιστέκεται, αφού η γήρανση επιφέρει αναπόφευκτες αλλαγές στο σώμα. Με την πάροδο του χρόνου η μυϊκή μάζα μειώνεται και το εύρος κίνησης περιορίζεται. Τα προβλήματα στις αρθρώσεις, οι χρόνιες παθήσεις και οι κίνδυνοι τραυματισμών αυξάνονται σταθερά.
Ωστόσο, υπάρχει ελπίδα. Η ιατρική έχει κατακτήσει τη γνώση και έχει αναπτύξει την τεχνολογία που μπορεί να τους υποστηρίζει για να παραμένουν ενεργοί και να κατακτούν ακόμα υψηλότερους στόχους. Πλέον προσφέρει έγκυρες μεθόδους που συμβάλλουν στην ομαλότερη και ταχύτερη αποκατάσταση, διαφυλάσσοντας την αθλητική απόδοση σε άριστο επίπεδο για πολλά περισσότερα χρόνια απ’ ότι επιτρέπει η φύση του αθλήματος και η φυσιολογία τους.
Τρανά παραδείγματα αποτελούν οι αθλητές υψηλού επιπέδου Κριστιάνο Ρονάλντο (ποδοσφαιριστής - ετών 41), ο LeBron James (καλαθοσφαιριστής - ετών 42) η Lindsey Vonn (αλπική σκιέρ - ετών 42), αλλά και η τενίστρια Martina Navratilova η οποία κέρδισε τον τίτλο του US Open στο μικτό διπλό μόλις ένα μήνα πριν κλείσει τα 50.
«Όλοι οι επαγγελματίες αθλητές αναγνωρίζουν ότι η δυνατότητα τους να αγωνίζονται και να παραμένουν στην κορυφή έχει ημερομηνία λήξης, εξαιτίας των φυσιολογικών, δομικών και ψυχοκοινωνικών μεταβολών που επέρχονται με την ηλικιακή ωρίμανση. Παρά τους αναπόφευκτους σωματικούς περιορισμούς, η εξειδικευμένη φροντίδα που παρέχεται από πολυμελείς ομάδες υποστήριξης, μπορεί να μετριάσει τις προκλήσεις της γήρανσης, επιτρέποντας στους μεγαλύτερους σε ηλικία αθλητές να διατηρούν υψηλά επίπεδα απόδοσης», επισημαίνουν οι Ορθοπαιδικοί Χειρουργοί δρ Βασίλειος Σακελλαρίου, δρ Παναγιώτης Πάντος και δρ Κωνσταντίνος Σταραντζής, επιστημονικοί υπεύθυνοι του τμήματος Osteon Pro της Osteon Orthopedic & Spine Clinic.
«Σήμερα, χάρη στη βελτίωση των πόρων και των τεχνικών αποκατάστασης, έχουν καταφέρει να μειώνουν το χάσμα με τους νεότερους και να επεκτείνουν την καριέρα τους. Οι καινοτόμες τεχνολογίες και μέθοδοι έχουν ανατρέψει τα δεδομένα στην αθλητιατρική, επηρεάζοντας καθοριστικά τομείς όπως οι χειρουργικές επεμβάσεις, η διατροφική υποστήριξη και η ψυχολογική ισορροπία. Η κατάρριψη των παραδοσιακών βιολογικών φραγμάτων έχει καταστήσει δε την αναζήτηση της μέγιστης απόδοσης πλέον καθημερινότητα για αθλητές κάθε ηλικιακής ομάδας και δυναμικής»
Τι αλλάζει στο σώμα όταν αυξάνεται η ηλικία;
Μετά τα 30 ξεκινά η μείωση της μυϊκής μάζας, οδηγώντας σε μειωμένη δύναμη, πιο αργή ανάρρωση και μειωμένη απόδοση. Η αερόβια ικανότητα, η ευελιξία και η ισορροπία φθίνουν. Τα οστά χάνουν πυκνότητα οι σύνδεσμοι σκληραίνουν και τα αντανακλαστικά επιβραδύνονται. Οι καρδιαγγειακές αλλαγές, όπως ο χαμηλότερος μέγιστος καρδιακός ρυθμός και η λιγότερο αποτελεσματική παροχή οξυγόνου, μειώνουν την αντοχή.
Ο κίνδυνος τραυματισμού αυξάνεται, με τα κάτω άκρα να συγκεντρώνουν το 75% των περιπτώσεων, συχνά λόγω πτώσεων. Η σκλήρυνση των τενόντων και η λέπτυνση του χόνδρου προκαλούν πόνους στις αρθρώσεις, ενώ οι γυναίκες αντιμετωπίζουν και χαλάρωση συνδέσμων.
Τα μυστικά της αθλητικής μακροβιότητας
Ενώ η γήρανση είναι αναπόφευκτη, η επιβράδυνσή της δεν είναι. Με προσεκτική, πιο έξυπνη και εξατομικευμένη προπόνηση οι μεταβολές αυτές επιβραδύνονται ή αντιστρέφονται.
Οι "αδυναμίες" διορθώνονται με στοχευμένη προπόνηση δύναμης για τη μυϊκή ενίσχυση, που οδηγεί στην αποκατάσταση της δύναμης και στην προστασία από τη φθορά. Με την κατάλληλη καθοδήγηση, κάθε αθλητής διδάσκεται από καταρτισμένους ορθοπαιδικούς και αθλητίατρους τις σωστές τεχνικές κίνησης και αποθεραπείας, πλήρως προσαρμοσμένες στη φυσική του κατάσταση, το επίπεδο και τους στόχους του. Τα προγράμματα πρόληψης τραυματισμών που συνδυάζουν την ευλυγισία, την ισορροπία και τη δύναμη, μαζί με προθέρμανση και χαλάρωση, διατηρούν την ανώδυνη κίνηση. Ενώ η καρδιοαναπνευστική άσκηση υποστηρίζει την υγεία της καρδιάς, η προπόνηση αντίστασης ενισχύει τη δύναμη και την ανθεκτικότητα που απαιτούνται για μακροπρόθεσμη υψηλή απόδοση.
Η άμεση αποκατάσταση των τραυματισμών είναι, επίσης, κρίσιμης σημασίας για τη γρήγορη επάνοδο στις αθλητικές δραστηριότητες. Οι συντηρητικές όσο και οι ελάχιστα επεμβατικές μέθοδοι εξασφαλίζουν την άμεση αποκατάσταση και τη δυνατότητα έναρξης των προπονητικών και αγωνιστικών υποχρεώσεων όχι μόνο στον μικρότερο δυνατό χρόνο αλλά και με τις ελάχιστες επιπτώσεις.
Στις συντηρητικές μεθόδους περιλαμβάνονται οι ενδοαρθρικές ενέσεις που βοηθούν στη διαχείριση της οστεοαρθρίτιδας, από την οποία πάσχουν αθλητές λόγω γενετικής προδιάθεσης, τραυματισμού ή καταπόνησης. Τα κορτικοστεροειδή προσφέρουν άμεση ανακούφιση των συμπτωμάτων της πάθησης, αλλά η δράση τους υποχωρεί γρήγορα. Άλλη επιλογή είναι το υαλουρονικό οξύ, το οποίο δρα πιο αργά, αλλά τα οφέλη του διαρκούν έως 12 μήνες.
Ισχυρά όπλα
Ωστόσο, οι ενέσεις δεν θεραπεύουν τη βλάβη, απλώς ελέγχουν τα συμπτώματα και καθυστερούν το χειρουργείο.
Τα βλαστοκύτταρα και το πλούσιο σε αιμοπετάλια πλάσμα (PRP) αποτελούν σήμερα άλλο ένα ισχυρό όπλο στη μάχη κατά της φθοράς και των τραυματισμών. Και τα δύο στοχεύουν στην αναγέννηση των ιστών και βοηθούν τους αθλητές να αντιμετωπίσουν συμπτώματα που προκαλούνται από βλάβες στις αρθρώσεις, από ρήξεις μυών, τενόντων και συνδέσμων. Επιστημονικά στοιχεία δείχνουν ότι επιταχύνουν την αποκατάσταση και οι αθλητές παραμείνουν δραστήριοι για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα
Κάποιοι σοβαροί τραυματισμοί δεν αντιμετωπίζονται, βέβαια, με συντηρητικές μεθόδους. Γι’ αυτούς η σύγχρονη ορθοπαιδική προσφέρει έξυπνες, ταχύτερες και ελάχιστα επεμβατικές λύσεις, επιτρέποντας στους αθλητές να επιστρέφουν ισχυρότεροι στην ενεργό δράση με σύντομη αποθεραπεία.
Η αρθροσκοπική χειρουργική αποτελεί το πρότυπο φροντίδας για ρήξεις μηνίσκου, χιαστών και τενόντων σε γόνατο, ώμο και ισχίο, ακόμη και τραυματισμούς της σπονδυλικής στήλης. Εξασφαλίζει ελάχιστο τραύμα, λιγότερο πόνο και ταχύτερη ανάρρωση σε σχέση με τα ανοιχτά χειρουργεία.
Παράλληλα, οι ρομποτικά υποβοηθούμενες αρθροπλαστικές προσφέρουν εξαιρετική ακρίβεια στη μερική ή ολική αντικατάσταση γόνατος και ισχίου. Η σωστή ευθυγράμμιση και τα εξελιγμένα υλικά επιτρέπουν στους αθλητές να παραμένουν δραστήριοι χωρίς τον φόβο πρόωρης φθοράς των προθέσεων.
Από τους ρομποτικούς βραχίονες και την τεχνητή νοημοσύνη μέχρι την εικονική πραγματικότητα, η τεχνολογία έχει ανοίξει τον δρόμο για τη δημιουργία του «αγέραστου αθλητή.
Διατροφή και ύπνος
Η διατροφή και ο ύπνος επίσης πρέπει να προσαρμόζονται καθώς οι αθλητές γερνούν.
Οι διατροφικές τους ανάγκες μεταβάλλονται, προκειμένου να υποστηρίξουν τη μυϊκή μάζα, την οστική πυκνότητα και τη συνολική υγεία. Μια αναπροσαρμοσμένη διατροφή που επικεντρώνεται σε γεύματα πλούσια σε θρεπτικά συστατικά, σωστή κατανομή πρωτεϊνών, επάρκεια μικροθρεπτικών συστατικών και εξατομικευμένη ενυδάτωση συμβάλλει στη διατήρηση των υψηλών αποδόσεων και την μακροπρόθεσμη υγεία.
Οι μεγαλύτεροι σε ηλικία αθλητές έχουν άμεση ανάγκη και από ποιοτικό ύπνο, λόγω του καθοριστικού του ρόλου του στον έλεγχο της φλεγμονής, της φυσικής διαδικασίας επούλωσης. Με την πάροδο των ετών, η συγκεκριμένη διαδικασία επιβραδύνεται σημαντικά. Παρά τα χρόνια επιστημονικής έρευνας και καινοτομίας, ο ύπνος παραμένει ο αξεπέραστος και πιο αποτελεσματικός τρόπος για την επιτάχυνσή της.
«Η ιατρική εξέλιξη έχει πολλαπλασιάσει τις διαθέσιμες επιλογές – παρέχει πια τα απαραίτητα εργαλεία για την επιτυχή αντιμετώπιση κάθε δυσκολίας, εγγυώμενη παρατεταμένη υγεία και μέγιστες αγωνιστικές επιδόσεις. Τώρα πια δεν συζητάμε για αποχώρηση των 35άρηδων και 40άρηδων από τον αθλητισμό, αλλά για τον χρόνο που απαιτείται για την αποκατάσταση και την επιστροφή στα τερέν και τα γήπεδα», καταλήγουν οι εξειδικευμένοι ορθοπαιδικοί στις αθλητικές κακώσεις κ.κ. Σακελλαρίου, Πάντος και Σταραντζής.
