“H κολύμβηση οφείλει να είναι η Νο 1 δραστηριότητα των παιδιών από μικρή ηλικία” επισημαίνει ο Παναγιώτης Πασχαλάκης, πρόεδρος και ιδρυτής του του Μη Κερδοσκοπικού Οργανισμού Safe Water Sports (SWS), ο οποίος μας μιλά για τη συνεργασία με τον ΕΟΔΥ στην προώθηση της ασφάλειας των πολιτών στις θάλασσές μας.

“O Safe Water Sports (SWS) είναι ένας Μη Κερδοσκοπικός Οργανισμός που έχει ως στόχο την ενίσχυση της ασφάλειας στο υδάτινο περιβάλλον και την πρόληψη των πνιγμών. O SWS έχει υπογράψει Μνημόνιο Συνεργασίας με τον Εθνικό Οργανισμό Δημόσιας Υγείας προκειμένου και οι δύο φορείς να αναπτύξουν ένα κοινό σχέδιο δράσης για την προώθηση της ασφάλειας των πολιτών στις θάλασσές μας και ιδιαίτερα των ηλικιωμένων ανθρώπων. Το σχέδιο δράσης αυτό περιλαμβάνει ενημερωτικές δράσεις για τις πλέον ευάλωτες κοινωνικές ομάδες, όπως και τη συνεργασία στη βάση του Ετήσιου Παρατηρητηρίου Ατυχημάτων που εκδίδει κάθε χρόνο ο SWS”, σημειώνει ο κ. Πασχαλάκης.

“Θεωρώ ιδιαίτερη σημαντική τη συνεργασία αυτή και την υποστήριξη του ΕΟΔΥ προκειμένου να ευαισθητοποιήσουμε την ευρύτερη κοινωνία μέσα από την ενημέρωση και την πρόληψη.

Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας εκτιμάται ότι κάθε χρόνο παγκοσμίως σημειώνονται περίπου 236.000 θάνατοι από πνιγμό. Στην Ελλάδα κατά μέσο όρο ετησίως καταγράφονται 360 θανάσιμα ατυχήματα στο υδάτινο περιβάλλον (θάλασσα και εσωτερικά ύδατα). Το 2023 καταγράφηκαν 400 θανάσιμα ατυχήματα στις θάλασσες, όπου το 83% των ανθρώπων αυτών ήταν ηλικίας άνω των 60 ετών.

Από 1/1/2024 έως 31/7/2024, έχουν καταγραφεί 234 θανάσιμα ατυχήματα στις θάλασσές μας.

Ποιοι είναι οι κύριοι παράγοντες που οδηγούν σε πνιγμούς και τι μπορούμε να κάνουμε για την πρόληψή τους;

Κύριος παράγοντας είναι η απουσία της κολυμβητικής παιδείας, ενώ για τους ανθρώπους της 3ης ηλικίας οι βασικότεροι παράγοντες είναι: η υπερεκτίμηση των ικανοτήτων και αντοχών τους, η προσέλευση στις παραλίες τις πρωινές ώρες οπότε απουσιάζει ο ναυαγοσώστης (σύμφωνα με την ισχύουσα νομοθεσία το ωράριο ναυαγοσωστικής κάλυψης κάθε παραλίας είναι 10:00-18:00), καθώς και το ότι σε πολλές περιπτώσεις κολυμπούν μόνοι χωρίς την ύπαρξη ενός δεύτερου ανθρώπου που θα μπορούσε να βοηθήσει σε περίπτωση ανάγκης.

Ποιος θα μπορούσε να είναι ο ρόλος των ΜΚΟ στην πρόληψη των πνιγμών;

Οι ΜΚΟ μπορούν με τις δράσεις τους:

• να υποστηρίξουν τους εμπλεκόμενους φορείς της πολιτείας να επιτελέσουν το έργο τους περισσότερο οργανωμένα και αποτελεσματικά, ενισχύοντας την υδάτινη ασφάλεια.
• να βοηθήσουν τους επαγγελματίες και τις επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στο υδάτινο περιβάλλον να βελτιώσουν την οργάνωση και τον τρόπο δουλειάς τους, ώστε η ασφάλεια να αποτελεί πάντα την ύψιστη προτεραιότητα.
• να συμβάλλουν σε νομοθετικές πρωτοβουλίες για την ενίσχυση του ευρύτερου θεσμικού πλαισίου που συνδέεται με την υδάτινη ασφάλεια.
• να ενημερώσουν και να ευαισθητοποιήσουν τους πολίτες σχετικά με την υδάτινη ασφάλεια.

Μπορείτε να μας δώσετε κάποια παραδείγματα δράσεων σας που έχουν αποδειχθεί αποτελεσματικές;

Ο Οργανισμός μας έχει συμβάλει σε νομοθετικές πρωτοβουλίες που αφορούν στην λειτουργία των σχολών ναυαγοσωστικής, στην ενίσχυση της ναυαγοσωστικής κάλυψης των παραλιών (χρονική επέκταση ωραρίου από 7 σε 8 ώρες ημερησίως και από τρεις μήνες σε τέσσερις, στην αύξηση των παραλιών που καλύπτονται ναυαγοσωστικά, στη μείωση της περιοχής ευθύνης του ναυαγοσώστη εκατέρωθεν του βάθρου που βρίσκεται (από 300μ ακτίνα σε 200μ), στην υποχρεωτική φυσική παρουσία του ναυαγοσώστη στις πισίνες ξενοδοχείων με βάθος μεγαλύτερο του 1,5 μέτρου κ.α.

Επίσης η δράση του Safe Water Sports και καθώς και η συνεργασία με όλους τους φορείς και υποστηρικτές έφεραν τα ακόλουθα αποτελέσματα:

• Το 2015, το 80% των επιχειρήσεων θαλασσίων σπορ & μέσων αναψυχής λειτουργούσαν χωρίς άδεια (και συνεπώς χωρίς την δυνατότητα ελέγχου από το Λιμενικό), ενώ σήμερα το 100% διαθέτει νόμιμη άδεια και ελέγχεται τακτικά
• Ο αριθμός των ναυαγοσωστών στις παραλίες αυξήθηκε κατά 20% και η πλήρωση των θέσεων αυτών στις παραλίες από 50% σε 92%
• Ο αριθμός των ελέγχων που γίνονται από το Λιμενικό πενταπλασιάστηκε (15.000 σε ετήσια βάση) χάρη στο Πληροφοριακό Σύστημα που δώρισε ο Safe Water Sports
• Δημιουργήσαμε το 1ο εκπαιδευτικό πρόγραμμα για την ασφάλεια στην πισίνα, τη θάλασσα και τα θαλάσσια σπορ και το 1ο επίσημο Πρόγραμμα Ασφαλούς Κολύμβησης
• Δημιουργήσαμε το 1ο παρατηρητήριο ατυχημάτων και πνιγμών στην Ελλάδα στο οποίο καταγράφονται αναλυτικές πληροφορίες για όλα τα συμβάντα που γίνονται στο υδάτινο περιβάλλον της χώρας, σε συνεργασία με το Λιμενικό και την Αστυνομία, το οποίο λειτουργεί με στοιχεία από το 2017 έως και σήμερα
• Δημιουργήσαμε το πρώτο πανευρωπαϊκό πρότυπο για την πιστοποίηση των επιχειρήσεων θαλασσίων σπορ
• Η Ελλάδα είναι η 1η χώρα σε όλο τον κόσμο που θέσπισε Εθνική Ημέρα για την πρόληψη των πνιγμών και θαλάσσιων ατυχημάτων

Κάθε χρόνο επίσης ενημερώνονται:

• 700.000 άτομα με τη χρήση κοινωνικών δικτύων (facebook, instagram, twitter)
• 100.000 νέοι χρήστες μέσα από την εφαρμογή Safe Water Sports app/web site
• παιδιά και ενήλικες μέσα από 3.000 προβολές τηλεοπτικών, ενημερωτικών video στην τηλεόραση
• με τη διανομή 50.000 φυλλαδίων σε εθνικές οδούς και ακτοπλοϊκές εταιρίες

Τι μπορεί να κάνει το κοινό για να στηρίξει αυτές τις προσπάθειες;

Το σημαντικότερο είναι η χώρα μας, όπως συμβαίνει σε χώρες του εξωτερικού (Ηνωμένο Βασίλειο, Ολλανδία, Καναδάς, Αυστραλία κα), να αποκτήσει την κολυμβητική κουλτούρα και να καταλάβουμε ως κοινωνία πως η κολύμβηση οφείλει να είναι η Νο1 δραστηριότητα των παιδιών από μικρή ηλικία. Σκεφτείτε ότι ένας πνιγμός παιδιού χρειάζεται μόνο 20 δευτερόλεπτα.

Αρχικά θα πρέπει να είμαστε εμείς οι ίδιοι ενημερωμένοι για τα οφέλη της κολύμβησης και τους κανόνες ασφάλειας. Οι γονείς θα πρέπει να πηγαίνουν το παιδί τους από μικρή ηλικία σε ένα κολυμβητήριο, ζητώντας από το ίδιο το κολυμβητήριο να πραγματοποιήσει το ‘’Πρόγραμμα Ασφαλούς Κολύμβησης’’ που έχει δημιουργήσει ο Οργανισμός το οποίο υλοποιείται δωρεάν από κολυμβητικούς συλλόγους αλλά έχει εγκριθεί και από το Υπ. Παιδείας, το Υφυπουργείο Αθλητισμού, την Κολυμβητική Ομοσπονδία Ελλάδος (ΚΟΕ) και την Πανελλήνια Ένωση Πτυχιούχων Φυσικής Αγωγής (ΠΕΠΦΑ) προκειμένου να υλοποιείται και στα Εργαστήρια Δεξιοτήτων για τα σχολεία που κάνουν το μάθημα κολύμβησης στην Γ ‘ ή την Δ’ τάξη. Επίσης, πρέπει ο ίδιος ο γονιός να ενημερώνεται σχετικά με τους κανόνες ασφάλειας στη θάλασσα και τα θαλάσσια σπορ. Κάθε γονιός αρχικά μπορεί να ζητήσει από το σχολείο του και τον δάσκαλο να υλοποιήσει το εκπαιδευτικό πρόγραμμα του Safe Water Sports, το οποίο συμπεριλαμβάνεται στα εγκεκριμένα Εργαστήρια Δεξιοτήτων του Υπουργείου Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού.

Επιπλέον, θα πρέπει όλοι μας να έχουμε ‘’κατεβάσει’’ τη μοναδική εφαρμογή για την ασφάλεια στη θάλασσα, το Safe Water Sports app, όπου ο πολίτης μπορεί να βρει χαρακτηριστικά παραλιών π.χ. αν έχει ναυαγοσώστη, αν είναι οργανωμένη, τις νόμιμες και πιστοποιημένες επιχειρήσεις θαλάσσιων μέσων αναψυχής, τους κανονισμούς για κάθε θαλάσσιο σπορ κ.ά.

Τέλος, τα άτομα τρίτης ηλικίας χρειάζεται να ενημερώνονται και να παρακολουθούν τα ειδικά σεμινάρια που πραγματοποιεί ο Οργανισμός σε συνεργασία με τον ΕΟΔΥ και τα ΚΑΠΗ της Ελλάδος. Κατά τη διάρκεια των σεμιναρίων παρουσιάζονται χρήσιμες συμβουλές και οπτικοακουστικό υλικό για την ασφάλειά τους στη θάλασσα, είτε διαδικτυακά, είτε για τα ΚΑΠΗ της Αττικής, με φυσική παρουσία στο Πλωτό Μουσείο Νεράιδα με την υποστήριξη του Κοινωφελούς Ιδρύματος Ιωάννη Σ. Λάτση.

Πώς θα βοηθήσει η ύπαρξη του Ευρωπαϊκού Παρατηρητηρίου;

Η ύπαρξη ενός Ευρωπαϊκού Παρατηρητηρίου με τα δεδομένα της κάθε χώρας για τους πνιγμούς και τους τραυματισμούς σε θάλασσες και εσωτερικά ύδατα μπορεί να συμβάλει σημαντικά στην πρόληψη, στην ευαισθητοποίηση και στη βελτίωση των πολιτικών δημόσιας ασφάλειας. Κάθε ανάλογη εθνική δράση ευθυγραμμίζεται με τις οδηγίες του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (WHO), ο οποίος συστήνει σε κάθε χώρα την ανάπτυξη ενός Εθνικού Σχεδίου για την ασφάλεια στο υδάτινο στοιχείο.

Αρχικά, το Ευρωπαϊκό Παρατηρητήριο θα παρέχει μια σαφή και αξιόπιστη εικόνα της κατάστασης σε όλη την Ευρώπη. Με τη συγκέντρωση δεδομένων από διάφορες χώρες και περιοχές, μπορούμε να έχουμε μια συνολική άποψη για το πόσο συχνά και κάτω από ποιες συνθήκες συμβαίνουν οι πνιγμοί. Αυτό είναι απαραίτητο για την κατανόηση των διαφόρων παραγόντων που συντελούν στα περιστατικά αυτά. Στη συνέχεια τα δεδομένα μπορούν να αποκαλύψουν περιοχές υψηλού κινδύνου, επιτρέποντας στις αρχές να εφαρμόσουν στοχευμένα μέτρα πρόληψης. Για παράδειγμα, εάν παρατηρηθεί ότι οι πνιγμοί είναι πιο συχνοί σε παραθαλάσσιες περιοχές κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού, μπορεί να ενισχυθούν οι περιπολίες και η παρουσία ναυαγοσωστών. Επιπλέον, η δημοσίευση ενός τέτοιου παρατηρητηρίου θα αυξήσει την ευαισθητοποίηση του κοινού με σκοπό οι πολίτες να ενημερώνονται για τους κινδύνους και τις προφυλάξεις που πρέπει να λαμβάνουν, το οποίο θα μπορεί να συμβάλει στην αλλαγή συμπεριφοράς και στη μείωση των πνιγμών. Τέλος, θα ενισχυθεί η διεθνής συνεργασία και η ανταλλαγή καλών πρακτικών. Οι χώρες μπορούν να μάθουν η μία από την άλλη, να μοιραστούν επιτυχημένες στρατηγικές και να συνεργαστούν για την ανάπτυξη κοινών προγραμμάτων πρόληψης και αντιμετώπισης των πνιγμών.

Πηγή: ΕΟΔΥ