Ο χυμός παντζαριού φαίνεται να προσφέρει μετρήσιμα οφέλη στην αθλητική απόδοση, σύμφωνα με νέα μεγάλη μετα-ανάλυση που συγκέντρωσε τα δεδομένα 33 μελετών και περισσότερων από 500 επαγγελματιών και ερασιτεχνών αθλητών.

Η έρευνα έρχεται να δώσει πιο σαφείς απαντήσεις σε ένα ζήτημα που παρέμενε αμφιλεγόμενο τα τελευταία χρόνια, καθώς προηγούμενες μελέτες είχαν καταλήξει σε αντικρουόμενα συμπεράσματα σχετικά με το κατά πόσο ο χυμός παντζαριού μπορεί να βελτιώσει την απόδοση στην άσκηση.

Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι η κατανάλωση χυμού παντζαριού πριν από την άσκηση μπορεί να βελτιώσει την αντοχή σε έντονες προπονήσεις, με τα μεγαλύτερα οφέλη να παρατηρούνται όταν οι αθλητές κατανάλωναν περίπου 70-140 ml συμπυκνωμένου χυμού ή 250-500 ml απλού χυμού περίπου δύο ώρες πριν από την άσκηση.

Οι βελτιώσεις αφορούσαν κυρίως την εκρηκτική δύναμη, την ταχύτητα στο σπριντ και την αποτελεσματικότερη χρήση του οξυγόνου από τον οργανισμό.

Ο ρόλος των νιτρικών αλάτων

Το βασικό συστατικό που φαίνεται να ευθύνεται για την επίδραση του παντζαριού είναι τα διατροφικά νιτρικά άλατα, τα οποία υπάρχουν φυσικά στο παντζάρι αλλά και σε πράσινα φυλλώδη λαχανικά.

Μετά την κατανάλωσή τους, ο οργανισμός μετατρέπει τα νιτρικά άλατα σε μονοξείδιο του αζώτου (νιτρικό οξείδιο), ένα μόριο που παίζει σημαντικό ρόλο στη λειτουργία των αιμοφόρων αγγείων. Το μονοξείδιο του αζώτου προκαλεί χαλάρωση και διαστολή των αγγείων, επιτρέποντας την καλύτερη ροή αίματος προς τους μύες και τη βελτιωμένη μεταφορά οξυγόνου και θρεπτικών συστατικών κατά τη διάρκεια της άσκησης.

Παράλληλα, φαίνεται ότι μπορεί να βοηθά τα μυϊκά κύτταρα να χρησιμοποιούν το οξυγόνο πιο αποτελεσματικά, επιτρέποντας την παραγωγή ενέργειας με μικρότερη κατανάλωση οξυγόνου.

Οφέλη σε έντονη άσκηση και αντοχή

Η μελέτη έδειξε ότι ο χυμός παντζαριού μπορεί να προσφέρει πλεονεκτήματα τόσο σε σύντομες, υψηλής έντασης προσπάθειες όσο και σε αθλήματα αντοχής.

Σε αθλήματα που απαιτούν επαναλαμβανόμενες εκρήξεις έντασης, όπως το ποδόσφαιρο, η βελτίωση της παραγωγής ισχύος και η καθυστέρηση της κόπωσης μπορεί να αποτελέσουν σημαντικό πλεονέκτημα.

Παράλληλα, καταγράφηκε βελτίωση στη μέγιστη πρόσληψη οξυγόνου (VO₂ max), έναν βασικό δείκτη της αερόβιας ικανότητας. Αν και το όφελος στην αντοχή ήταν μικρότερο σε σχέση με την επίδραση στις υψηλής έντασης προσπάθειες, παρέμεινε στατιστικά σημαντικό για αθλητές όπως δρομείς και ποδηλάτες.

Οι μεγαλύτερες βελτιώσεις παρατηρήθηκαν κυρίως σε ερασιτέχνες αθλητές, καθώς οι κορυφαίοι επαγγελματίες έχουν ήδη φτάσει σε πολύ υψηλό επίπεδο φυσικής κατάστασης, αφήνοντας μικρότερο περιθώριο περαιτέρω βελτίωσης.

Η σωστή χρονική στιγμή κατανάλωσης

Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι ο χρόνος κατανάλωσης παίζει σημαντικό ρόλο. Τα περισσότερα δεδομένα δείχνουν ότι η καλύτερη στιγμή είναι περίπου δύο ώρες πριν από την προπόνηση ή τον αγώνα, ώστε ο οργανισμός να προλάβει να μετατρέψει τα νιτρικά άλατα σε μονοξείδιο του αζώτου.

Η λήψη πολύ νωρίτερα, όπως τρεις ώρες πριν από την άσκηση, δεν έδωσε πάντα τα ίδια σταθερά αποτελέσματα.

Για να επιτευχθούν οι ποσότητες νιτρικών αλάτων που χρησιμοποιήθηκαν στις μελέτες μόνο μέσω φυσικών τροφών, θα απαιτούνταν η κατανάλωση μεγάλων ποσοτήτων παντζαριού ή πράσινων λαχανικών. Για τον λόγο αυτό, οι περισσότερες κλινικές δοκιμές χρησιμοποίησαν συμπυκνωμένα σκευάσματα χυμού.

Πιθανά οφέλη και πέρα από τον αθλητισμό

Η ίδια βιολογική διαδικασία φαίνεται να παρουσιάζει ενδιαφέρον και σε άτομα με χρόνια προβλήματα υγείας.

Νεότερη ανασκόπηση που επικεντρώθηκε σε ασθενείς με χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια (ΧΑΠ) έδειξε ότι ο χυμός παντζαριού μπορεί να συμβάλει στη μείωση της αρτηριακής πίεσης και στη βελτίωση της αποδοτικότητας του οργανισμού κατά τη σωματική προσπάθεια.

Οι ασθενείς που κατανάλωσαν χυμό παντζαριού κατάφεραν να περπατήσουν μεγαλύτερες αποστάσεις και να ανταποκριθούν για περισσότερο χρόνο σε δοκιμασίες φυσικής ικανότητας, καθώς η καλύτερη λειτουργία των αγγείων μείωσε την ενεργειακή απαίτηση της άσκησης.

Τα ευρήματα δείχνουν ότι η αύξηση της παραγωγής μονοξειδίου του αζώτου μπορεί να έχει διπλή αξία: να προσφέρει ένα μικρό αλλά ουσιαστικό πλεονέκτημα στους αθλητές και ταυτόχρονα να βοηθά ανθρώπους με χρόνια νοσήματα να εκτελούν ευκολότερα καθημερινές δραστηριότητες.

Πηγή: The Conversation