Από την αρχαιότητα μέχρι και σήμερα τα μπαχαρικά χρησιμοποιούνται καθημερινά όχι μόνο για την ιδιαίτερη γεύση που προσδίδουν στα φαγητά, αλλά και για τις ευεργετικές τους ιδιότητες στην υγεία.
Ανάμεσα στα μπαχαρικά που ξεχωρίζουν τόσο για την γεύση όσο και για την «θαυματουργή» του δράση είναι και ο κουρκουμάς που και μόνο από το βασιλικό του «χρυσό» χρώμα καταλαβαίνουμε το πόσο ευεργετικός ειναι.
Τι είναι ο κουρκουμάς;
Ο κουρκουμάς, ή κουρκούμη (επιστημονική ονομασία: Curcuma longa [Κουρκούμη η μακρά]) ή αλλιώς κιτρινόριζα, είναι είναι ένα μπαχαρικό που προέρχεται από το φυτό της οικογένειας των Ζιγγιβεριδών.
Όπως εξηγεί ο δρ Duane Mellor, διαιτολόγος και επικεφαλής της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Άστον του Μπέρμιγχαμ της Αγγλίας, η σπουδαιότητα του είναι διαδεδομένη και χρησιμοποιείται ήδη από τον άνθρωπο πάνω από 4.000 χρόνια.
Εκτός από τη μαγειρική και τα καλλυντικά, είναι βασικό στοιχείο της παραδοσιακής ιατρικής πρακτικής της Αγιουρβέδα, που χρησιμοποιείται για τη θεραπεία ποικίλων παθήσεων όπως η αρθρίτιδα.
Ενώ ακόμη και σήμερα ο κουρκουμάς παραμένει ένα δημοφιλές συμπλήρωμα διατροφής.
Υπάρχουν πολλά άρθρα και αναρτήσεις στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης που ισχυρίζονται τα οφέλη αυτού του μπαχαρικού για την υγεία, από τη λειτουργία του εγκεφάλου έως τη μείωση του πόνου και της φλεγμονής .
Όμως, ενώ ορισμένοι από αυτούς τους ισχυρισμούς συνδέονται με στοιχεία, το μεγαλύτερο μέρος αυτής της έρευνας βασίζεται σε κύτταρα και ζώα, καθιστώντας τις πραγματικές επιπτώσεις στους ανθρώπους λιγότερο σαφείς.
Ενώ ο κουρκουμάς αναφέρεται ότι περιέχει περισσότερες από 100 διαφορετικές ενώσεις, τα περισσότερα από τα αναφερόμενα οφέλη για την υγεία συνδέονται με συγκεκριμένες ενώσεις που ονομάζονται κουρκουμινοειδή (η πιο άφθονη είναι η κουρκουμίνη).
Τι είναι τα κουρκουμινοειδή
Τα κουρκουμινοειδή είναι λιποδιαλυτές πολυφαινολικές χρωστικές ουσίες, οι οποίες είναι μόρια που τα φυτά συχνά εκκρίνουν με σκοπό να αποθαρρύνουν τα ζώα να τα τρώνε. Αυτό είναι που δίνει στον κουρκουμά το χαρακτηριστικό λαμπρό πορτοκαλοκίτρινο χρώμα, αλλά μπορεί επίσης να αλλάξει τον τρόπο λειτουργίας των κυττάρων.
Το βασικότερο κουρκουμινοειδές του κουρκουμά λέγεται κουρκουμίνη (σε ποσοστό 95% κατά βάρος σε σχέση με τα υπόλοιπα κουρκουμινοειδή), άρα η κουρκουμίνη είναι το κύριο και δραστικότερο συστατικό του κουρκουμά.
Πως επιδρά ο κουρκουμάς στην υγεία
Πολλές από τις πιθανές επιδράσεις του κουρκουμά στην υγεία έχουν συνδεθεί με αυτές τις φαινολικές ενώσεις οι οποίες σύμφωνα με τον δρ , έχει αποδειχθεί από το εργαστήριο ότι έχουν αντιοξειδωτική δράση.
Τα αντιοξειδωτικά είναι ουσίες που αποτρέπουν ή επιβραδύνουν τη βλάβη που προκαλείται από τις ελεύθερες ρίζες – ένα επιβλαβές είδος μορίου που μπορεί να προκαλέσει φλεγμονή και έχει επίσης συνδεθεί με καρδιακές παθήσεις και καρκίνο.
«Όμως, ενώ ο κουρκουμάς όντως δρα ως αντιφλεγμονώδες, πολλά από τα οφέλη για την υγεία έχουν αποδειχθεί μόνο στο εργαστήριο» τονίζει ο επιστήμονας φέρνοντας το παρακάτω παράδειγμα.
«Για παράδειγμα, επιστήμονες μιας μελέτης τάισαν σε παχύσαρκα ποντίκια ένα γραμμάριο κουρκουμίνης ανά κιλό σωματικού βάρους. Μετά από 12 εβδομάδες, διαπίστωσαν ότι τα ποντίκια που έλαβαν κουρκουμίνη είχαν παρόμοιες βελτιώσεις στη λειτουργία του εγκεφάλου και χαμηλότερα επίπεδα φλεγμονής στο συκώτι τους σε σχέση με τα ποντίκια που έκαναν δίαιτα απώλειας βάρους».
Ωστόσο, όπως τονίζει, ενώ αυτό μπορεί να έχει επιτύχει στα ποντίκια, «δεν είναι σαφές εάν το ίδιο αποτέλεσμα θα είχε και στους ανθρώπους» προσθέτοντας μάλιστα, πως αν αυτό είχε πραγματοποιηθεί σε ανθρώπους, «ένας μέσος άνθρωπος 70 κιλών θα χρειαζόταν να καταναλώνει πάνω από 2 κιλά κουρκουμά καθημερινά κατά τη διάρκεια της δοκιμής – κάτι που θα ήταν αδύνατο».
Τα πιθανά οφέλη του κουρκουμά στην υγεία
Πλήθος επιστημονικών μελετών έχει δείξει ότι ο κουρκουμάς επηρεάζει περισσότερα από 700 γονίδια, γεγονός το οποίο θα μπορούσε, εν μέρει, να ερμηνεύσει τα πολυάριθμα οφέλη του για την υγεία:
Μερικά από αυτά που τονίζουν οι ειδικοί είναι τα εξής:
1. Έχει αντικαρκινική δράση
2. Έχει αντιφλεγμονώδη δράση (δρα εναντίον της αρθρίτιδας και της παγκρεατίτιδας)
3. Έχει αντιοξειδωτική δράση
4. Μειώνει τους ρευματικούς πόνους και τους πόνους της περιόδου
5. Βοηθάει στην πέψη
6. Έχει αντιμικροβιακή δράση και βοηθά στην επούλωση των πληγών, στη θεραπεία ελκών και εκζεμάτων
Ειδικότερα η φαρμακολογική αξιολόγηση των κουρκουμινοειδών έδειξε σαφείς αντιοξειδωτικές, αντιφλεγμονώδεις, αλλά και κυτταροτοξικές δράσεις σε διάφορους τύπους καρκίνου.
Η διμεθοξυκουρκουμίνη έχει δείξει σημαντικές αντικαρκινικές δράσεις, κυρίως έναντι του καρκίνου του προστάτη.
Τα συμπληρώματα διατροφής με κουρκουμά είναι εξίσου αποτελεσματικά;
Ο κουρκουμάς (και η κουρκουμίνη) εκτός από την φυσική του μορφή, διατίθενται ευρέως στην αγορά και ως αντιφλεγμονώδη συμπλήρωμα για μια σειρά παθήσεων - συμπεριλαμβανομένου του πόνου στις αρθρώσεις και της αρθρίτιδας.
Σύμφωνα με τα αποτελέσματα μιας ανασκόπησης, τα συμπληρώματα με κουρκουμά μπορεί να έχουν μέτριο όφελος στον πόνο σε σύγκριση με ένα εικονικό φάρμακο - και σε ορισμένες περιπτώσεις είναι εξίσου ευεργετικά και με τα μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη φάρμακα.
Πηγή: the conversation
