Μια νέα έκθεση που δημοσιεύθηκε από τον ΠΟΥ ενόψει της Παγκόσμιας Ημέρας Διαβήτη (14 Νοεμβρίου) υπογραμμίζει την ανησυχητική κατάσταση της παγκόσμιας πρόσβασης στην ινσουλίνη και τη φροντίδα του διαβήτη και διαπιστώνει ότι τα κύρια εμπόδια στην καθολική πρόσβαση είναι τα εξής:

• οι υψηλές τιμές
• η χαμηλή διαθεσιμότητα ανθρώπινης ινσουλίνης
• οι λίγοι παραγωγοί που κυριαρχούν στην αγορά ινσουλίνης
• τα αδύναμα συστήματα υγείας

«Οι επιστήμονες που ανακάλυψαν την ινσουλίνη πριν από 100 χρόνια αρνήθηκαν να επωφεληθούν από την ανακάλυψή τους και πούλησαν το δίπλωμα ευρεσιτεχνίας για ένα μόνο δολάριο», δήλωσε ο Γενικός Διευθυντής του ΠΟΥ, Δρ Τέντρος Αντανόμ Γκεμπρεγέσους. «Δυστυχώς, αυτή η χειρονομία αλληλεγγύης έχει ξεπεραστεί από μια επιχείρηση πολλών δισεκατομμυρίων δολαρίων που έχει δημιουργήσει τεράστια κενά πρόσβασης. Ο ΠΟΥ συνεργάζεται με χώρες και κατασκευαστές για να κλείσει αυτά τα κενά και να επεκτείνει την πρόσβαση σε αυτό το σωτήριο φάρμακο για όλους όσους το χρειάζονται».

Η ινσουλίνη αποτελεί μία σωτήρια θεραπεία για τους ασθενείς με διαβήτη καθώς μετατρέπει μία ασθένεια που πριν 100 χρόνια σε καταδίκαζε σε θάνατο σε διαχειρίσιμη για 9 εκατ. άτομα με διαβήτη τύπου 1. Για περισσότερα από 60 εκατ. άτομα με διαβήτη τύπου 2, η ινσουλίνη είναι απαραίτητη για να μειωθεί το ρίσκο δυσλειτουργίας το νεφρού, τύφλωσης και ακρωτηριασμού άκρων.

Ωστόσο, το 50% των ασθενών που χρειάζονται ινσουλίνη για τον διαβήτη τύπου 2, δε τη λαμβάνουν. Ο διαβήτης βρίσκεται σε άνοδο σε χώρες χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος αλλά η κατανάλωση ινσουλίνης δεν έχει αυξηθεί αναλογικά με το βάρος της ασθένειας. Το δημοσίευμα αναφέρει ότι ενώ 3 στους 4 ασθενείς με διαβήτη τύπου 2 ζουν σε χώρες έξω από τη Βόρεια Αμερική και την Ευρώπη, συνιστούν μόλις το 40% των εσόδων από τις πωλήσεις ινσουλίνης.

Που οφείλονται τα κενά στην παγκόσμια πρόσβαση στην ινσουλίνη

Σύμφωνα με τον ΠΟΥ, τα κενά στην παγκόσμια πρόσβαση στην ινσουλίνη σχετίζονται με τα εξής:

§ Η μετατόπιση της παγκόσμιας αγοράς από την ανθρώπινη ινσουλίνη, η οποία μπορεί να παραχθεί με σχετικά χαμηλό κόστος, στα ακριβότερα ανάλογα (συνθετικές ινσουλίνες) επιβάλλει μια αβάσταχτη οικονομική επιβάρυνση στις χώρες με χαμηλότερο εισόδημα. Γενικά, η ανθρώπινη ινσουλίνη είναι εξίσου αποτελεσματική με τις ανάλογες, αλλά τα ανάλογα είναι τουλάχιστον 1,5 φορές πιο ακριβά από τις ανθρώπινες ινσουλίνες και σε ορισμένες χώρες τρεις φορές πιο ακριβά.

§ Τρεις πολυεθνικές εταιρείες ελέγχουν περισσότερο από το 90% της αγοράς ινσουλίνης, αφήνοντας ελάχιστο χώρο στις μικρότερες εταιρείες να ανταγωνιστούν για τις πωλήσεις ινσουλίνης.

§ Οι μη βέλτιστες ρυθμίσεις και πολιτικές, συμπεριλαμβανομένων μη βέλτιστων προσεγγίσεων τιμολόγησης φαρμάκων, αδύναμης διαχείρισης προμηθειών και εφοδιαστικής αλυσίδας, ανεπαρκής χρηματοδότηση για την κάλυψη της ζήτησης και γενικά αδύναμη διακυβέρνηση επηρεάζουν την πρόσβαση στην ινσουλίνη και σε συναφείς συσκευές, όπως συσκευές παρακολούθησης και παράδοσης, σε όλες τις χώρες.

§ Η ανεπαρκής ικανότητα και υποδομή του συστήματος υγείας, συμπεριλαμβανομένης της έλλειψης ενσωμάτωσης υπηρεσιών σε επίπεδο πρωτοβάθμιας περίθαλψης, η ανεπαρκής ικανότητα παροχής φροντίδας για τον διαβήτη και η διασφάλιση της συνέχειας του εφοδιασμού και η υποδομή για τη διαχείριση πληροφοριών, τη διαχείριση προμήθειας και την τοπική παραγωγή ινσουλίνης είναι ευρέως διαδεδομένες προκλήσεις στα χαμηλότερα χώρες εισοδήματος·

§ Η έρευνα προσανατολίζεται προς τις πλούσιες αγορές, παραβλέποντας τις ανάγκες δημόσιας υγείας των χωρών χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος, οι οποίες ευθύνονται για το 80% της επιβάρυνσης του διαβήτη.

Το τοπίο των τιμών είναι επίσης ανομοιόμορφο και αποκαλύπτει έλλειψη διαφάνειας στον τρόπο καθορισμού των τιμών, σύμφωνα με την έκθεση. Για παράδειγμα, οι βιοομοειδείς ινσουλίνες (ουσιαστικά γενόσημες εκδόσεις) θα μπορούσαν να είναι περισσότερο από 25% φθηνότερες από το αρχικό προϊόν, αλλά πολλές χώρες, συμπεριλαμβανομένων αυτών με χαμηλότερο εισόδημα, δεν επωφελούνται από αυτή τη δυνητική εξοικονόμηση.

Πώς θα βελτιωθεί η πρόσβαση στην ινσουλίνη

Η έκθεση προτείνει διάφορες ενέργειες για τη βελτίωση της πρόσβασης σε ινσουλίνες και συναφή προϊόντα, όπως:

§ Ενίσχυση της παραγωγής και προμήθειας ανθρώπινης ινσουλίνης και διαφοροποίηση της παραγωγικής βάσης για βιοομοειδή αναλογικές ινσουλίνες για τη δημιουργία ανταγωνισμού και τη μείωση των τιμών.

§ Βελτίωση της οικονομικής προσιτότητας με τη ρύθμιση των τιμών και των προσαυξήσεων, με τη χρήση συγκεντρωτικών προμηθειών και τη βελτίωση της διαφάνειας στον τρόπο καθορισμού των τιμών.

§ Προώθηση της τοπικής παραγωγικής ικανότητας σε υποεξυπηρετούμενες περιοχές.

§ Προώθηση Ε&Α με επίκεντρο τις ανάγκες των χωρών χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος.

§ Διασφάλιση ότι η αυξημένη πρόσβαση στην ινσουλίνη συνοδεύεται από έγκαιρη διάγνωση και πρόσβαση σε οικονομικά προσιτές συσκευές για την παρακολούθηση του σακχάρου στο αίμα και την έγχυση ινσουλίνης.

§ Χρήση των πόρων υγείας με σύνεση επιλέγοντας ανθρώπινη ινσουλίνη όπου είναι δυνατόν και διάθεση επαρκής χρηματοδότησης για την παροχή ενός πλήρους πακέτου φροντίδας.

Η επέκταση του προγράμματος προεπιλογής του ΠΟΥ ώστε να περιλαμβάνει συσκευές παρακολούθησης γλυκόζης, ταινίες μέτρησης και διαγνωστικά εργαλεία και η συμπερίληψη πρόσθετων μορφών ινσουλίνης και άλλων φαρμάκων για τον διαβήτη στην τελευταία ενημέρωση των Μοντέλων Καταλόγων Βασικών Φαρμάκων του ΠΟΥ αναμένεται να οδηγήσει σε βελτιωμένη πρόσβαση στο χώρες όπου η ζήτηση δεν ικανοποιείται επί του παρόντος.

Οι προσπάθειες για την αύξηση της πρόσβασης σε σωτήρια φάρμακα για τον διαβήτη είναι μόνο μία από τις ροές εργασίας του Παγκόσμιου Συμφώνου για τον Διαβήτη, που ξεκίνησε τον Απρίλιο του 2021. Το Σύμφωνο φέρνει κοντά εθνικές κυβερνήσεις, οργανισμούς του ΟΗΕ, μη κυβερνητικούς οργανισμούς, οντότητες του ιδιωτικού τομέα, ακαδημαϊκά ιδρύματα, φιλανθρωπικά ιδρύματα , τα άτομα που ζουν με διαβήτη και διεθνείς δωρητές για να εργαστούν προς έναν κόσμο όπου όλα τα άτομα που διατρέχουν κίνδυνο για διαβήτη ή που ζουν με διαβήτη θα έχουν πρόσβαση στη φροντίδα που χρειάζονται.