Μια νέα παγκόσμια ανάλυση που δημοσιεύθηκε στο έγκυρο επιστημονικό περιοδικό Jama Network, δείχνει ότι τα σωτήρια αντιβιοτικά που χρησιμοποιούνται για τη θεραπεία συχνών παιδικών λοιμώξεων αποτυγχάνουν ολοένα και συχνότερα, ενώ η αντοχή των βακτηρίων αναμένεται να επιδεινωθεί μέσα στην επόμενη δεκαετία. Η μελέτη πραγματοποιήθηκε από το Murdoch Children's Research Institute (MCRI) σε συνεργασία με το Πανεπιστήμιο του Σίδνεϊ και ανέλυσε 106.581 δείγματα λοιμώξεων από παιδιά ηλικίας έως 18 ετών σε 82 χώρες.

Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι η αντοχή στα αντιβιοτικά –δηλαδή η ικανότητα των βακτηρίων να επιβιώνουν παρά τη χορήγηση αντιμικροβιακών φαρμάκων– αυξήθηκε σε όλες τις γεωγραφικές περιοχές μεταξύ 2004 και 2022. Τα βρέφη, τα παιδιά που νοσηλεύονται σε μονάδες εντατικής θεραπείας και οι χώρες με περιορισμένους υγειονομικούς πόρους επηρεάζονται περισσότερο, σύμφωνα με τη μελέτη .

Τα πιο επικίνδυνα βακτήρια

Η αναπληρώτρια καθηγήτρια του MCRI και συν-συγγραφέας της μελέτης, Πενέλοπε Μπράιαντ, δήλωσε ότι η αύξηση της αντοχής συνδέεται κυρίως με σοβαρές λοιμώξεις, όπως η σήψη και η πνευμονία.

Ένα από τα σημαντικότερα παθογόνα είναι το Acinetobacter baumannii, ένα βακτήριο με διπλή κυτταρική μεμβράνη, το οποίο παρουσιάζει εξαιρετικά υψηλή αντοχή στα αντιβιοτικά.

Παράλληλα, η Klebsiella, συχνή αιτία ουρολοιμώξεων και αποστημάτων στο ήπαρ, εμφάνισε τη μεγαλύτερη αύξηση της αντοχής, ιδιαίτερα στη Νοτιοανατολική Ασία, την Ανατολική Ευρώπη και τον Δυτικό Ειρηνικό.

Με τη χρήση στατιστικών μοντέλων, οι ερευνητές εκτιμούν ότι έως το 2035 η αντοχή στα αντιβιοτικά τελευταίας γραμμής θα φτάσει το 82% για το Acinetobacter baumannii και το 35% για την Klebsiella.

«Διαπιστώνουμε πλέον αντοχή όχι μόνο στις σοβαρές λοιμώξεις αλλά και σε απλές, μη επιπλεγμένες λοιμώξεις, όπως οι ουρολοιμώξεις στα παιδιά», ανέφερε η Μπράιαντ.

Στο περιθώριο της έρευνας τα παιδιά

Η ερευνήτρια υπογράμμισε ότι, παρότι η μικροβιακή αντοχή αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες απειλές για την υγεία των παιδιών παγκοσμίως, τα παιδιά έχουν παραμεληθεί στη διεθνή επιτήρηση και έρευνα για την αντοχή στα αντιβιοτικά.

Αυτό έχει ως αποτέλεσμα να υπάρχουν περιορισμένες παιδιατρικές μορφές αντιβιοτικών και ελλιπείς οδηγίες δοσολογίας.

Όπως εξήγησε, η διεξαγωγή κλινικών δοκιμών σε παιδιά συχνά αποφεύγεται, ενώ η ανάπτυξη νέων θεραπειών για παιδιατρικούς ασθενείς θεωρείται λιγότερο ελκυστική οικονομικά για τις φαρμακευτικές εταιρείες.

Παράλληλα, τα παιδιά είναι ιδιαίτερα ευάλωτα, καθώς εμφανίζουν συχνότερες βακτηριακές λοιμώξεις και διαθέτουν λιγότερες θεραπευτικές επιλογές σε σχέση με τους ενήλικες.

Νέο εργαλείο παρακολούθησης της μικροβιακής αντοχής

Για την καλύτερη παρακολούθηση της αντοχής ανά χώρα, βακτήριο και κατηγορία αντιβιοτικών, οι ερευνητές δημιούργησαν την πλατφόρμα AMR in Kids, η οποία παρέχει προβλέψεις έως το 2035 ανά περιοχή και παθογόνο μικροοργανισμό.

Στόχος είναι να εντοπίζονται έγκαιρα νέες απειλές, να υποστηρίζονται οι θεραπευτικές αποφάσεις και να διευκολύνεται ο σχεδιασμός της έρευνας και των πολιτικών δημόσιας υγείας. Ο παιδίατρος και καθηγητής Κρις Μπλάιθ, χαρακτήρισε τη μελέτη και την ηλεκτρονική πλατφόρμα «ιδιαίτερα σημαντικό έργο».

Η κατάχρηση επιδεινώνει το πρόβλημα

Η κατάχρηση και η αλόγιστη χρήση αντιβιοτικών και αντιμυκητιασικών φαρμάκων επιταχύνει την εξέλιξη των βακτηρίων, τα οποία αποκτούν αντοχή στα φάρμακα που μέχρι σήμερα ήταν αποτελεσματικά.

Στις χώρες χαμηλού εισοδήματος, η αντοχή τροφοδοτείται κυρίως από την ανεξέλεγκτη χρήση αντιβιοτικών και τις ανεπαρκείς συνθήκες υγιεινής. Αντίθετα, στις πλούσιες χώρες, σημαντικό ρόλο παίζει η υπερβολική χρήση αντιβιοτικών στην ανθρώπινη ιατρική, την κτηνοτροφία και την κτηνιατρική.

Παρότι στις ανεπτυγμένες χώρες οι αποτυχημένες θεραπείες στα παιδιά παραμένουν σχετικά σπάνιες, στις χώρες χαμηλού εισοδήματος οι ανθεκτικές λοιμώξεις συγκαταλέγονται στις κυριότερες αιτίες θανάτου παιδιών κάτω των πέντε ετών.

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας κατατάσσει τα αντιβιοτικά σε τρεις κατηγορίες: τα πρώτης γραμμής (Access), τα υπό επιτήρηση (Watch) και τα εφεδρείας ή τελευταίας γραμμής (Reserve). Η ταξινόμηση αυτή προέκυψε έτσι ώστε να περιοριστεί η ανάπτυξη της μικροβιακής αντοχής. Η μελέτη έδειξε ότι, ενώ στις πλούσιες χώρες η αντοχή στα αντιβιοτικά πρώτης γραμμής σταθεροποιείται ή μειώνεται, στις φτωχότερες περιοχές αυξάνεται ραγδαία η αντοχή στα ισχυρότερα αντιβιοτικά των κατηγοριών Watch και Reserve.

Ο καθηγητής Μπλάιθ υπογράμμισε την ανάγκη δημιουργίας ισχυρών διεθνών συστημάτων επιτήρησης της μικροβιακής αντοχής, επισημαίνοντας ότι ολοένα και συχνότερα αντιμετωπίζει παιδιά με λοιμώξεις ανθεκτικές στα αντιβιοτικά πρώτης και δεύτερης γραμμής, γεγονός που αναγκάζει τους γιατρούς να καταφεύγουν σε φάρμακα πιο δύσκολα στη χορήγηση, ακριβότερα και με περισσότερες παρενέργειες.

Πηγή: THE GUARDIAN