Σύμφωνα με τον ΠΟΥ οι υπηρεσίες ψυχικής υγείας παγκοσμίως παραμένουν υποχρηματοδοτούμενες, με σημαντικά κενά στην πρόσβαση και την ποιότητα. Σε ορισμένες χώρες, έως και το 90% των ατόμων με σοβαρές καταστάσεις ψυχικής υγείας δεν λαμβάνουν καθόλου φροντίδα, ενώ πολλές υπάρχουσες υπηρεσίες βασίζονται σε ξεπερασμένα θεσμικά μοντέλα που δεν πληρούν τα διεθνή πρότυπα ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

Οι οδηγίες που δημοσίευσε ο ΠΟΥ παρέχουν ένα σαφές πλαίσιο για τον μετασχηματισμό των υπηρεσιών ψυχικής υγείας σύμφωνα με τα πιο πρόσφατα στοιχεία και τα διεθνή πρότυπα για τα ανθρώπινα δικαιώματα, διασφαλίζοντας κατ' αυτόν τον τρόπο ότι η ποιοτική περίθαλψη είναι προσβάσιμη για όλους.

«Παρά την αυξανόμενη ζήτηση, οι ποιοτικές υπηρεσίες ψυχικής υγείας παραμένουν απρόσιτες για πολλούς ανθρώπους», δήλωσε χαρακτηριστικά ο Δρ Tedros Adhanom Ghebreyesus, Γενικός Διευθυντής του ΠΟΥ, για να προσθέσει στη συνέχεια πως «αυτές οι νέες κατευθυντήριες παρέχουν σε όλες τις κυβερνήσεις τα εργαλεία για την προώθηση και την προστασία της ψυχικής υγείας και τη δημιουργία συστημάτων που εξυπηρετούν όλους».

Το σχέδιο για τον μετασχηματισμό

Ενώ υπάρχουν αποτελεσματικές παρεμβάσεις πρόληψης και θεραπείας, οι περισσότεροι άνθρωποι που ζουν με καταστάσεις ψυχικής υγείας δεν έχουν πρόσβαση σε αυτές. Η νέα καθοδήγηση του ΠΟΥ καθορίζει συγκεκριμένες δράσεις που θα βοηθήσουν τις χώρες να καλύψουν αυτά τα κενά και να διασφαλίσουν την προώθηση και προστασία της ψυχικής υγείας, με έμφαση στα εξής:

• προστασία και προάσπιση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, διασφαλίζοντας ότι οι πολιτικές και οι υπηρεσίες ψυχικής υγείας είναι ευθυγραμμισμένες με τα διεθνή πρότυπα ανθρωπίνων δικαιωμάτων,
• προώθηση της ολιστικής φροντίδας με έμφαση στον τρόπο ζωής και τη σωματική υγεία, τις ψυχολογικές, κοινωνικές και οικονομικές παρεμβάσεις,
• αντιμετώπιση των κοινωνικών και οικονομικών παραγόντων που διαμορφώνουν και επηρεάζουν την ψυχική υγεία, συμπεριλαμβανομένων της απασχόλησης, της στέγασης και της εκπαίδευσης,
• εφαρμογή στρατηγικών πρόληψης και προώθηση της ψυχικής υγείας και ευημερίας σε επίπεδο πληθυσμού, και
• διασφάλιση της συμμετοχής των ατόμων με βιωματική εμπειρία στο σχεδιασμό και τη χάραξη πολιτικών, ώστε να διασφαλίζεται ότι οι πολιτικές και οι υπηρεσίες ψυχικής υγείας ανταποκρίνονται στις ανάγκες τους.

Ο οδηγός προσδιορίζει πέντε βασικούς τομείς πολιτικής που απαιτούν επείγουσα μεταρρύθμιση: ηγεσία και διακυβέρνηση, οργάνωση υπηρεσιών, ανάπτυξη εργατικού δυναμικού, ανθρωποκεντρικές παρεμβάσεις και αντιμετώπιση των κοινωνικών και διαρθρωτικών παραγόντων της ψυχικής υγείας.

Προσαρμοσμένη προσέγγιση

Οι νέες κατευθύνσεις του ΠΟΥ χρησιμεύουν ως κρίσιμο εργαλείο για τις κυβερνήσεις, τους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής και τους ενδιαφερόμενους φορείς που εργάζονται για την ενίσχυση των συστημάτων ψυχικής υγείας και τη βελτίωση της πρόσβασης στη φροντίδα ψυχικής υγείας.

Προσφέροντας ένα μενού πολιτικών οδηγιών, στρατηγικών και δράσεων για την καθοδήγηση των μεταρρυθμιστικών προσπαθειών, ο οδηγός προτρέπει και υποστηρίζει τους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής να θέσουν προτεραιότητες και να προσαρμόσουν τις πολιτικές στο συγκεκριμένο εθνικό τους πλαίσιο, σύμφωνα με τους διαθέσιμους πόρους και τις επιχειρησιακές τους δομές.

«Ο νέος οδηγός του ΠΟΥ παρέχει πρακτικές στρατηγικές για τις χώρες ώστε να οικοδομήσουν συστήματα ψυχικής υγείας χωρίς αποκλεισμούς, με ανταπόκριση και ανθεκτικότητα. Σχεδιασμένη για να είναι ευέλικτη, επιτρέπει σε όλες τις χώρες - είτε χαμηλού, μεσαίου ή υψηλού εισοδήματος - να προσαρμόσουν την προσέγγισή τους για την ψυχική υγεία με βάση το εθνικό πλαίσιο, τις ανάγκες και τις προτεραιότητες», δήλωσε η Δρ Michelle Funk, επικεφαλής της Μονάδας Πολιτικής, Δικαίου και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του Τμήματος Ψυχικής Υγείας και Κατάχρησης Ουσιών του ΠΟΥ.

Ανάπτυξη και εφαρμογή της καθοδήγησης

Ο οδηγός αναπτύχθηκε κατόπιν διαβούλευσης με παγκόσμιους εμπειρογνώμονες, υπεύθυνους χάραξης πολιτικής και άτομα με βιωματική εμπειρία. Η πολιτική καθοδήγηση βασίζεται επίσης στους πόρους, τις οδηγίες και τα εργαλεία που αναπτύχθηκαν στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας QualityRights του ΠΟΥ, με στόχο την προώθηση μιας ανθρωποκεντρικής, προσανατολισμένης στην ανάρρωση και βασισμένης στα δικαιώματα προσέγγισης της ψυχικής υγείας. Ο ΠΟΥ θα υποστηρίξει τις χώρες στην εφαρμογή της καθοδήγησης μέσω τεχνικής βοήθειας και πρωτοβουλιών για την ανάπτυξη ικανοτήτων.