Τα ευρήματα, τα οποία βασίζονται σε μια πρώτη άμεση αξιολόγηση της ταχέως εξελισσόμενης κατάστασης από τον ΠΟΥ, προκαλούν ανησυχία για δυνητικά βαθύτερες και παρατεταμένες επιπτώσεις στα συστήματα και τις υπηρεσίες υγείας σε όλο τον κόσμο, ιδίως στα πλέον ευάλωτα και εύθραυστα περιβάλλοντα. Η κατάσταση αυτή, σύμφωνα με τον οργανισμό, απαιτεί την ανάληψη επείγουσας δράσης και διεθνούς ανταπόκρισης.

Η νέα ταχεία αποτίμηση που διεξήχθη τον Μάρτιο-Απρίλιο του 2025 με 108 γραφεία χωρών του ΠΟΥ, κυρίως σε χώρες χαμηλού και χαμηλότερου μεσαίου εισοδήματος, δείχνει ότι πολλές χώρες εργάζονται για την αύξηση ή την ανακατανομή της χρηματοδότησης από εγχώριες και εναλλακτικές εξωτερικές πηγές για την αντιμετώπιση των κενών. Ωστόσο, έως και το 24% των απαντήσεων των Γραφείων Χωρών του ΠΟΥ υποδηλώνουν ότι οι περικοπές του προϋπολογισμού μεταφράζονται ήδη σε αυξημένες πληρωμές από την τσέπη. Οι φτωχοί και οι ευάλωτοι κινδυνεύουν πιθανώς να επωμιστούν το πρόσθετο βάρος αυτών των επιπτώσεων.

Ανησυχητική εικόνα

«Τα αποτελέσματα αυτά διαμορφώνουν μια ανησυχητική εικόνα σχετικά με τον αντίκτυπο των ξαφνικών και απρογραμμάτιστων περικοπών της βοήθειας στην υγεία εκατομμυρίων ανθρώπων», δήλωσε ο Δρ Tedros Adhanom Ghebreyesus, Γενικός Διευθυντής του ΠΟΥ. «Αν και οι περικοπές αυτές αποτελούν σοκ, οδηγούν επίσης σε μια επιταχυνόμενη μετάβαση από την εξάρτηση από τη βοήθεια σε μια πιο βιώσιμη αυτοδυναμία, βασισμένη σε εγχώριους πόρους. Πολλές χώρες ζητούν την υποστήριξη του ΠΟΥ και ο οργανισμός συνεργάζεται μαζί τους για να προσδιορίσει και να προσαρμόσει τα πιο αποτελεσματικά μέτρα».

Οι εκθέσεις απολογισμού παρέχουν ένα πρώιμο στιγμιότυπο και πληροφορίες από τα γραφεία χωρών του ΠΟΥ που συνεργάζονται στενά με τα υπουργεία Υγείας, παρέχοντας τακτική υποστήριξη για τις πολιτικές και τον προγραμματισμό των συστημάτων υγείας. Ο απολογισμός αποσκοπούσε στον προσδιορισμό της επείγουσας υποστήριξης που χρειάζονται οι χώρες για να αποφύγουν τις καταστροφικές επιπτώσεις στην υγεία των πληθυσμών και να καθοδηγήσει την παρακολούθηση της ταχέως εξελισσόμενης κατάστασης.

Τα ευρήματα

Τα βασικά ευρήματα από την απογραφή δείχνουν τα εξής:

• Οι αναστολές και οι μειώσεις της δημόσιας αναπτυξιακής βοήθειας διαταράσσουν όλες τις λειτουργίες του συστήματος υγείας, με τις συχνότερα αναφερόμενες επιπτώσεις να αφορούν την ετοιμότητα και την αντιμετώπιση επειγουσών υγειονομικών αναγκών (70%), την επιτήρηση της δημόσιας υγείας (66%), την παροχή υπηρεσιών (58%), την ανθρωπιστική βοήθεια (56%) και το εργατικό δυναμικό στον τομέα της υγείας και της περίθαλψης (54%).
• Οι υπηρεσίες υγείας διαταράσσονται σε όλους τους τομείς σε τουλάχιστον το ένα τρίτο των χωρών που απάντησαν, με υψηλά επίπεδα διαταραχών που αναφέρθηκαν στην ανίχνευση και αντιμετώπιση κρουσμάτων, την ελονοσία, τον HIV, τη φυματίωση, τα σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα, τον οικογενειακό προγραμματισμό και τις υπηρεσίες υγείας μητέρας και παιδιού.
• Η φύση και η κλίμακα των διαταραχών των υπηρεσιών είναι συγκρίσιμες με εκείνες που παρατηρήθηκαν κατά τις περιόδους αιχμής της πανδημίας COVID-19 σε ορισμένα περιβάλλοντα.
• Οι κρίσιμες ελλείψεις στη διαθεσιμότητα φαρμάκων και προϊόντων υγείας αφήνουν το ένα τρίτο των χωρών που ανταποκρίθηκαν χωρίς αγαθά για σημαντικούς τομείς υπηρεσιών.
• Η παύση της δημόσιας αναπτυξιακής βοήθειας έχει οδηγήσει σε απώλεια θέσεων εργασίας για τους εργαζόμενους στον τομέα της υγείας και της περίθαλψης σε περισσότερες από τις μισές χώρες που ανταποκρίνονται και σε σημαντικές διαταραχές στις εκπαιδεύσεις.
• Τα πληροφοριακά συστήματα επηρεάζονται ιδιαίτερα, καθώς έχει διακοπεί η συλλογή βασικών δεδομένων υγείας.
  Πάνω από το 40% των χωρών αντιμετώπισαν διαταραχές σε βασικά συστήματα πληροφοριών, συμπεριλαμβανομένων των συνεργατικών συστημάτων επιτήρησης και έκτακτης ανάγκης, των συστημάτων πληροφοριών διαχείρισης της υγείας, των συστημάτων αναφοράς συγκεκριμένων ασθενειών, των εργαστηριακών συστημάτων πληροφοριών και των ερευνών νοικοκυριών/πληθυσμού.
• Τα 81 από τα 108 γραφεία χωρών του ΠΟΥ ανά τον κόσμο εξέφρασαν την ανάγκη για υποστήριξη σε ένα ευρύ φάσμα τομέων της υγείας, συμπεριλαμβανομένης της καινοτόμου χρηματοδότησης και της κινητοποίησης πόρων, της στοχευμένης τεχνικής βοήθειας και υποστήριξης.

Δεδομένου του ταχέως εξελισσόμενου πλαισίου, ο ΠΟΥ θα παρακολουθεί την κατάσταση με την πάροδο του χρόνου και θα εμπλέξει την παγκόσμια υγειονομική κοινότητα, συμπεριλαμβανομένων των εταίρων και των οργανισμών δωρητών, για να ενημερώσει τα επείγοντα σχέδια αντιμετώπισης για τον μετριασμό των βαθύτερων επιπτώσεων στις χώρες και τη μεγαλύτερη βιωσιμότητα.