Στις 17 Ιουνίου η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε μια ευρωπαϊκή στρατηγική για την επιτάχυνση της ανάπτυξης, της παρασκευής και της διανομής εμβολίων κατά της COVID-19. Η στρατηγική της ΕΕ για τα εμβόλια αποσκοπεί στην εξασφάλιση της παραγωγής ποιοτικών, ασφαλών και αποτελεσματικών εμβολίων στην Ευρώπη και στη διασφάλιση ταχείας πρόσβασης σ' αυτά για τα κράτη μέλη και τους πληθυσμούς τους. Επιπλέον, η στρατηγική αντικατοπτρίζει την παγκόσμια προσπάθεια αλληλεγγύης και διασφαλίζει ισότιμη πρόσβαση σε οικονομικά προσιτά εμβόλια το συντομότερο δυνατόν.
Η κοινή δράση σε επίπεδο ΕΕ αποτελεί τον ασφαλέστερο, ταχύτερο και αποδοτικότερο τρόπο για την επίτευξη των εν λόγω στόχων. Κανένα κράτος μέλος δεν μπορεί από μόνο του να εξασφαλίσει τις επενδύσεις για την ανάπτυξη και την παραγωγή επαρκούς αριθμού εμβολίων. Μόνο μέσω ταχείας και ενιαίας δράσης της ΕΕ και των κρατών μελών της μπορούν να εξασφαλιστούν επαρκείς και ταχείες προμήθειες ενός ασφαλούς και αποτελεσματικού εμβολίου. Η κοινή στρατηγική επιτρέπει την καλύτερη αντιστάθμιση και κατανομή των κινδύνων, καθώς και τη συνένωση επενδύσεων για την επίτευξη οικονομιών κλίμακας, φάσματος και ταχύτητας.
Μέχρι στιγμής, η Επιτροπή έχει υπογράψει μια πρώτη σύμβαση με την AstraZeneca που επιτρέπει την αγορά εμβολίου μόλις αποδειχθεί ασφαλές και αποτελεσματικό (η εν λόγω πρώτη σύμβαση τέθηκε σε ισχύ στις 27 Αυγούστου). Επιπλέον, με επιτυχία ολοκληρώθηκαν οι διερευνητικές συνομιλίες με τη Sanofi-GSK στις 31 Ιουλίου, την Johnson & Johnson στις 13 Αυγούστου, την CureVac στις 18 Αυγούστου, τη Moderna στις 24 Αυγούστου και την BioNTech στις 9 Σεπτεμβρίου.
Εκπροσωπούνται όλα τα κράτη μέλη στο διοικητικό συμβούλιο και στην ομάδα διαπραγμάτευσης;
Όλα τα κράτη μέλη έχουν εγκρίνει την προσέγγιση που καθορίζεται στη στρατηγική για τα εμβόλια και έχουν υπογράψει συμφωνία για την υλοποίησή της. Ως εκ τούτου, όλα τα κράτη μέλη εκπροσωπούνται στο διοικητικό συμβούλιο, το οποίο συζητά και εξετάζει όλες τις πτυχές των συμφωνιών προαγοράς πριν από την υπογραφή τους. Το συμβούλιο διορίζει τα μέλη της κοινής ομάδας διαπραγμάτευσης, η οποία διαπραγματεύεται τις συμφωνίες προαγοράς με τους φορείς ανάπτυξης εμβολίων και αναφέρεται στο συμβούλιο. Όλοι οι συμμετέχοντες στα εν λόγω όργανα έχουν διοριστεί από τις κυβερνήσεις τους και έχουν υπογράψει δήλωση απουσίας σύγκρουσης συμφερόντων και δήλωση εμπιστευτικότητας.
Ποια είναι η διαφορά μεταξύ της σύναψης συμφωνίας προαγοράς και της υπογραφής σύμβασης με φαρμακευτική εταιρεία;
Πριν από τη διαπραγμάτευση συμφωνίας προαγοράς, η ομάδα διαπραγμάτευσης διεξάγει διερευνητικές συνομιλίες με την εταιρεία για να διαπιστώσει κατά πόσο θα ήταν εύλογο να προβεί σε λεπτομερείς συμβατικές διαπραγματεύσεις. Αν κριθεί ότι είναι εύλογο και επιτευχθεί κοινή συμφωνία υπό μορφή όρων, αποστέλλεται πρόσκληση υποβολής προσφοράς στην εταιρεία, η οποία στη συνέχεια πρέπει να καταθέσει προσφορά.
Η συμφωνία προαγοράς συνάπτεται όταν αμφότερες οι πλευρές έχουν οριστικοποιήσει τις συμβατικές εργασίες. Οι εν λόγω εργασίες συζητούνται και συμφωνούνται με το διοικητικό συμβούλιο. Για τη σύναψη συμφωνίας προαγοράς απαιτείται η έγκριση της Επιτροπής.
Σε περίπτωση που η συμφωνία προαγοράς προβλέπει την υποχρέωση των κρατών μελών να αγοράσουν δόσεις εμβολίου (ακόμη κι αν ενδέχεται να υπάρχουν πρόσθετες προαιρετικές δόσεις στη συμφωνία προαγοράς), τα κράτη μέλη έχουν προθεσμία πέντε εργάσιμων ημερών για να κοινοποιήσουν εάν επιθυμούν να μη συμμετέχουν. Η σύμβαση υπογράφεται μόνο εάν τουλάχιστον τέσσερα κράτη μέλη είναι έτοιμα να δεσμευτούν απ' αυτήν.
Σε περίπτωση που η συμφωνία προαγοράς προβλέπει απλά τη δυνατότητα των κρατών μελών να αγοράσουν δόσεις εμβολίου σε μεταγενέστερη ημερομηνία, η Επιτροπή μπορεί να εγκρίνει και να υπογράψει την εν λόγω συμφωνία απευθείας με την ενδιαφερόμενη εταιρεία. Τα κράτη μέλη μπορούν αργότερα να αποφασίσουν εάν θα ασκήσουν το δικαίωμα αγοράς. Τα κράτη μέλη είναι υπεύθυνα για την αγορά των εμβολίων όταν αυτά καταστούν διαθέσιμα.
Τι θα συμβεί στην πραγματικότητα όταν το εμβόλιο καταστεί διαθέσιμο;
Ένα εμβόλιο θα καταστεί διαθέσιμο μόνο εφόσον πληροί τις θεσπισμένες απαιτήσεις ασφάλειας, και αφού πρώτα υποβληθεί σε αυστηρή επιστημονική αξιολόγηση από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Φαρμάκων και ολοκληρωθεί η διαδικασία χορήγησης άδειας κυκλοφορίας στην αγορά της ΕΕ.
Τα κράτη μέλη θα μπορέσουν τότε να επωφεληθούν από τις δόσεις εμβολίου, αγοράζοντάς τις σύμφωνα με την συμφωνία προαγοράς που έχει συναφθεί.
Πού θα αποθηκευτούν οι δόσεις;
Κάθε κράτος μέλος θα αποφασίσει για τον βέλτιστο τρόπο αποθήκευσης των εμβολίων. Οι τεχνικές συνθήκες αποθήκευσης καθορίζονται από κάθε παρασκευαστή με βάση ειδικές απαιτήσεις για τον εκάστοτε τύπο εμβολίου, ώστε να εξασφαλίζεται η ποιότητά του.
Ποιος θα λάβει τις πρώτες δόσεις;
Όλα τα κράτη μέλη θα έχουν ισότιμη πρόσβαση στις διαθέσιμες δόσεις. Στη συνέχεια, τα κράτη μέλη θα αποφασίσουν σε ποια μέλη του πληθυσμού τους θα προσφέρουν τα εμβόλια.
