Μετά την αρχική ευφορία για τη θαυματουργή δράση των GLP-1 φαρμάκων στην απώλεια βάρους που άλλαξε ζωές και βελτίωσε την υγεία χιλιάδων ανθρώπων, ήρθε η μεγάλη απογοήτευση από έρευνα που έδειξε ότι σε περίπτωση διακοπής των ενέσεων τα κιλά επιστρέφουν με μεγάλη ταχύτητα. Νέα έρευνα ωστόσο έρχεται να δώσει πάλι μια ανάσα.

Ανάλυση πραγματικών δεδομένων που επικαλείται το πρακτορείο Reuters έδειξε ότι μεταξύ χιλιάδων ασθενών που έλαβαν θεραπεία σε ένα μεγάλο δίκτυο ακαδημαϊκών ιατρικών κλινικών των ΗΠΑ, οι περισσότεροι διατήρησαν το βάρος τους ή έχασαν ακόμη περισσότερο 18 μήνες μετά τη διακοπή της θεραπείας με σεμαγλουτίδη ή τιρζεπατίδη όπως διαπίστωσαν ερευνητές της εταιρείας ανάλυσης δεδομένων nference.

Τα δεδομένα τους έρχονται σε αντίθεση με τα ευρήματα της Novo Nordisk, που βασίζονται σε κλινικές δοκιμές της δανέζικης φαρμακευτικής εταιρείας, τα οποία προειδοποιούν ότι πολλοί ασθενείς θα ανακτήσουν σύντομα το χαμένο βάρος τους εάν διακοπεί η θεραπεία.

Οι ειδικοί στην παχυσαρκία δεν συμφωνούν ότι όσοι ακολουθούν αυτές τις θεραπείες κατά της παχυσρκίας θα χρειαστεί να χρησιμοποιούν αυτά τα φάρμακα για χρόνια για να διατηρήσουν τα οφέλη.

«Η συνέπεια των πραγματικών στοιχείων που έχουμε δεν είναι ότι ο κίνδυνος ανάκτησης του βάρους είναι αμελητέος, αλλά μάλλον ότι η ανθεκτικότητα είναι εφικτή στην καθημερινή φροντίδα», δήλωσε στο Reuters ο Venky Soundararajan, επιστημονικός διευθυντής της nference, στο Reuters.

Αυτό θα πρέπει να ανοίξει το δρόμο για μια προσέγγιση διαχείρισης της παχυσαρκίας, «όπου είναι δυνατόν να προβλεφθεί καλύτερα ποιος μπορεί να διακόψει με ασφάλεια τη θεραπεία, ποιος χρειάζεται διαλείπουσα θεραπεία και ποιος χρειάζεται συνεχή θεραπεία με φάρμακα GLP-1 για να διατηρήσει τα μεταβολικά οφέλη», είπε.

Οι ασθενείς που έλαβαν συμβουλές για άσκηση μετά την τελευταία γνωστή ημερομηνία συνταγογράφησης GLP-1 είχαν σχεδόν διπλάσιες πιθανότητες να διατηρήσουν την απώλεια βάρους σε σύγκριση με εκείνους που δεν έλαβαν, σημείωσαν οι ερευνητές.

Οι περιορισμοί της μελέτης

Οι ερευνητές αναγνωρίζουν ότι παρατηρητικές μελέτες όπως αυτή θεωρούνται λιγότερο αξιόπιστες από τις ελεγχόμενες κλινικές δοκιμές που έδειξαν επαναπρόσληψη βάρους μετά τη διακοπή των φαρμάκων.

Τα δεδομένα της μελέτης δεν λαμβάνουν πλήρως υπόψη τις άλλες ιατρικές παθήσεις των ασθενών, την ποσότητα του φαρμάκου που χρησιμοποίησαν ή τους παράγοντες του τρόπου ζωής, αλλά δείχνουν ότι η επαναπρόσληψη βάρους μπορεί να είναι λιγότερο συχνή από ό,τι έχει αναφερθεί ευρέως.

«Η ανάλυση μας δίνει λίγο περισσότερη ελπίδα ότι θα υπάρχουν μερικοί άνθρωποι που δεν θα επανακτήσουν το βάρος τους, ότι δεν είναι μια θεραπεία που θα διαρκέσει μια ζωή για όλους», δήλωσε ο Δρ Michael Gibson της Ιατρικής Σχολής του Χάρβαρντ, ο οποίος εργάστηκε στην ανάλυση συμπερασμάτων. «Πρέπει να προσδιορίσουμε καλύτερα ποιοι θα έχουν επιτυχία».

Εφαρμόζοντας τεχνητή νοημοσύνη, οι ερευνητές της nference ανέλυσαν 14 εκατομμύρια σημειώσεις γιατρών και 15 εκατομμύρια κλινικά δεδομένα για περισσότερους από 135.000 ασθενείς που έλαβαν θεραπεία με ένα μόνο φάρμακο GLP-1 κατά τη διάρκεια ενός έτους.

Μεταξύ των σχεδόν 18.000 χρηστών τιρζεπατίδης 1.615 διέκοψαν τη λήψη του φαρμάκου. Έξι μήνες αργότερα, περίπου το 28% είχε επανακτήσει το βάρος που είχε χάσει. Περίπου το 36% διατήρησε το βάρος του και το 36% συνέχισε να χάνει βάρος, σύμφωνα με τα δεδομένα που οι ερευνητές προετοιμάζουν για αξιολόγηση από ομοτίμους.

Μεταξύ των περίπου 37.500 χρηστών σεμαγλουτίδης, 2.567 διέκοψαν τη θεραπεία. Έξι μήνες αργότερα, περίπου το 33% είχε ανακτήσει το βάρος του, το 32% διατήρησε την απώλεια βάρους και το 35% συνέχιζε να χάνει βάρος.

Η μέση μεταβολή βάρους έξι μήνες μετά τη διακοπή της θεραπείας ήταν 0%, κάτι που «φαίνεται να υποδηλώνει ότι ο τυπικός ασθενής έχει σταθεροποιηθεί» σε αυτό το σημείο, είπε ο Soundararajan.

Απαραίτητες οι αλλαγές στον τρόπο ζωής

Οι Novo Nordiska και Lilly έχουν χαρακτηρίσει την παχυσαρκία ως χρόνια ασθένεια που απαιτεί μακροχρόνια χρήση φαρμάκων GLP-1.

Μια μελέτη του 2022 που χρηματοδοτήθηκε από τη Novo, η οποία παρακολούθησε τους συμμετέχοντες σε κλινικές δοκιμές, έδειξε ότι, κατά μέσο όρο, οι ασθενείς ανέκτησαν τα δύο τρίτα του βάρους που είχαν χάσει ένα χρόνο μετά τη διακοπή των φαρμάκων Το 2023, η εταιρεία ανέφερε ότι η ανάκτηση του βάρους μπορεί να είναι πιο αργή, διαρκώντας έως και πέντε χρόνια.

Ο πρώην επικεφαλής της FDA, Δρ David Kessler, ο οποίος χρησιμοποίησε ένα φάρμακο GLP-1 για απώλεια βάρους και το διέκοψε, δήλωσε στο Reuters ότι οι ασθενείς πρέπει να αποφύγουν να επαναλάβουν τις παλιές διατροφικές τους συνήθειες για να διατηρήσουν το όφελος. Τα φάρμακα GLP-1 καταστέλλουν προσωρινά την ποσότητα θερμίδων που καταναλώνουν οι ασθενείς και τα αποτελέσματα εξαφανίζονται όταν οι ασθενείς τα διακόψουν, είπε.

«Δεν είναι τα φάρμακα» που προκαλούν μόνιμη απώλεια βάρους, είπε. «Είναι το αν μαθαίνεις να προσαρμόζεις τη διατροφή σου ενώ παίρνεις αυτά τα φάρμακα».

Η ομάδα της nference με έδρα τη Μασαχουσέτη συμφώνησε ότι οι αλλαγές στη συμπεριφορά μπορούν να βοηθήσουν στην εξήγηση της μόνιμης απώλειας βάρους. Ωστόσο, δήλωσαν ότι υποψιάζονται ότι τα φάρμακα GLP-1 μπορεί επίσης να προκαλούν αλλαγές στην ενεργειακή ισορροπία, στη ρύθμιση της όρεξης και στον τρόπο και το χρόνο με τον οποίο το σώμα καίει λίπος, οι οποίες παραμένουν και μετά τη διακοπή της θεραπείας.

Η επαναπρόσληψη βάρους στη μελέτη τους συνδέθηκε με άγχος, αναιμία, αλλαγές στις θυρεοειδικές ορμόνες κατά τη διάρκεια της θεραπείας που παρέμειναν εντός των ορίων του φυσιολογικού, καθώς και με κατάθλιψη και συνταγογράφηση αντιβιοτικών μετά τη διακοπή της θεραπείας. Ωστόσο, κανένα από αυτά δεν μπορεί να συνδεθεί άμεσα με την αύξηση του βάρους, είπε ο Soundararajan.