Η προστασία των παιδιών δεν αρκεί να απομακρύνει τον κίνδυνο, αλλά οφείλει να διασφαλίζει ότι η ίδια η διαδικασία προστασίας δεν θα προκαλέσει νέο τραύμα. Αυτό ήταν το κεντρικό μήνυμα του διεθνούς συνεδρίου «Connect to Protect – Children & Youth at Risk», που διοργάνωσε η ΑμΚΕ ΙΑΣΙΣ στις 5 και 6 Οκτωβρίου 2026, στην Αθήνα, με τη συμμετοχή περισσότερων από 110 ομιλητών και 360 συνέδρων από πέντε ηπείρους.
Ερευνητές, ακαδημαϊκοί, εκπρόσωποι διεθνών οργανισμών και επαγγελματίες που εργάζονται στον τομέα της παιδικής προστασίας ανέδειξαν τις προκλήσεις που αντιμετωπίζουν τα παιδιά και οι νέοι, εστιάζοντας στο τραύμα, στη συμμετοχή των παιδιών στις αποφάσεις που τα αφορούν, στους διαδικτυακούς κινδύνους, στις συνέπειες του πολέμου και του εκτοπισμού, καθώς και στην ανάγκη ουσιαστικής συνεργασίας και λογοδοσίας των αρμόδιων θεσμών.
Κοινή διαπίστωση των εισηγήσεων ήταν ότι η βλάβη που υφίστανται τα παιδιά δεν προέρχεται αποκλειστικά από μεμονωμένους δράστες, αλλά μπορεί να συνδέεται και με συστήματα που αποτυγχάνουν να εντοπίσουν έγκαιρα τις ανάγκες τους, να συνεργαστούν αποτελεσματικά και να διασφαλίσουν την κατάλληλη εποπτεία.
Η φωνή των παιδιών στο επίκεντρο
Την έναρξη του συνεδρίου πλαισίωσαν νέοι από τις ομάδες της ΑμΚΕ ΙΑΣΙΣ, ενώ κεντρικές παρεμβάσεις πραγματοποίησαν εκπρόσωποι του ΟΗΕ και της ακαδημαϊκής κοινότητας.
Η Δρ Najat Maalla M'jid, Ειδική Εκπρόσωπος του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ για τη Βία κατά των Παιδιών, υπογράμμισε την ανάγκη εντατικοποίησης των διεθνών προσπαθειών για τον τερματισμό της βίας κατά των ανηλίκων. Από την πλευρά του, ο καθηγητής Philip D. Jaffé, αντιπρόεδρος της Επιτροπής του ΟΗΕ για τα Δικαιώματα του Παιδιού, προειδοποίησε ότι τόσο νέοι όσο και διαχρονικοί κίνδυνοι εξακολουθούν να απειλούν τα δικαιώματα των παιδιών.
Η Ai Kihara-Hunt, Ειδική Εισηγήτρια του ΟΗΕ για τη διακίνηση και τη σεξουαλική εκμετάλλευση παιδιών, έθεσε στο επίκεντρο την ανάγκη συνεργασίας με τα παιδιά και τους νέους, αντί της λήψης αποφάσεων ερήμην τους.
Παράλληλα, η καθηγήτρια Βασιλική Αρτινοπούλου από το Πάντειο Πανεπιστήμιο παρουσίασε την Εθνική Στρατηγική 2025–2030 για την πρόληψη της βίας κατά των παιδιών και τη δικαιοσύνη με επίκεντρο το παιδί.
Τα επτά βασικά μηνύματα του συνεδρίου
Οι εργασίες του Connect to Protect ανέδειξαν επτά βασικές προτεραιότητες για την αποτελεσματικότερη προστασία των παιδιών.
Πρώτον, η προστασία δεν συνεπάγεται αυτομάτως ασφάλεια. Μια αναγκαία παρέμβαση, όπως η απομάκρυνση ενός παιδιού από την οικογένειά του, μπορεί να προκαλέσει πρόσθετο τραύμα όταν πραγματοποιείται χωρίς ενημέρωση, κατάλληλη προετοιμασία και συνέχεια στη φροντίδα. Παράλληλα, τονίστηκε η ανάγκη αποφυγής της επαναλαμβανόμενης αφήγησης τραυματικών εμπειριών από τα παιδιά, με αναφορά στο μοντέλο Barnahus, το οποίο συγκεντρώνει υπηρεσίες φροντίδας, προστασίας και δικαιοσύνης σε ένα σημείο.
Δεύτερον, απαιτούνται αξιόπιστοι μηχανισμοί καταγραφής και ανταλλαγής δεδομένων. Η συστηματική καταγραφή των περιστατικών και ο συντονισμός μεταξύ των αρμόδιων υπηρεσιών αποτελούν προϋποθέσεις για την αποτύπωση των πραγματικών αναγκών των παιδιών, των νέων και των οικογενειών τους.
Τρίτον, τα παιδιά πρέπει να συμμετέχουν ουσιαστικά στις αποφάσεις που τα αφορούν. Δεν αρκεί να καταγράφεται τι έχουν βιώσει. Είναι εξίσου σημαντικό να ακούγονται οι ανάγκες τους και οι προσδοκίες τους για το μέλλον. Στο συνέδριο παρουσιάστηκαν, μεταξύ άλλων, παραδείγματα συμμετοχής παιδιών στον σχεδιασμό ψηφιακών υπηρεσιών.
Τέταρτον, η πρόληψη πρέπει να προηγείται της κρίσης. Η εμπειρία της Ισλανδίας ανέδειξε τη σημασία της μετάβασης από ένα κατακερματισμένο σύστημα σε ένα μοντέλο έγκαιρης και συντονισμένης υποστήριξης, με υπεύθυνο συντονιστή υπηρεσιών για κάθε παιδί που χρειάζεται βοήθεια. Παράλληλα, παρουσιάστηκε η συνεργασία αστυνομίας και υπηρεσιών ψυχικής υγείας ως τρόπος μετατροπής ενός περιστατικού βίας σε αφετηρία θεραπευτικής υποστήριξης για το παιδί και την οικογένειά του.
Πέμπτον, οι απαγορεύσεις δεν αρκούν για την προστασία των παιδιών στο διαδίκτυο. Όπως επισημάνθηκε, τα ηλικιακά όρια πρέπει να συνοδεύονται από ασφαλέστερο σχεδιασμό ψηφιακών πλατφορμών, εύκολους μηχανισμούς αναφοράς περιστατικών, ψυχοκοινωνική υποστήριξη και λογοδοσία των εταιρειών. Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στην ανάγκη να αισθάνονται τα παιδιά ασφαλή να αναφέρουν όσα τα ανησυχούν στο διαδίκτυο, χωρίς να φοβούνται ότι θα τιμωρηθούν ή θα χάσουν την πρόσβαση στο κινητό τους.
Έκτον, ο πόλεμος και ο εκτοπισμός εντείνουν τους κινδύνους για τα παιδιά. Η απώλεια της οικογένειας, η διακοπή της σχολικής φοίτησης, η αβεβαιότητα ως προς το νομικό καθεστώς και η φτώχεια επιβαρύνουν ταυτόχρονα την καθημερινότητά τους. Η ανθεκτικότητα, όπως τονίστηκε, δεν αποτελεί αποκλειστικά ατομική υπόθεση, αλλά εξαρτάται και από τις σχέσεις, την κοινότητα και τις υπηρεσίες που πλαισιώνουν κάθε παιδί. Ιδιαίτερα κενά εντοπίστηκαν στη στήριξη των ασυνόδευτων ανηλίκων μετά την ενηλικίωσή τους.
Έβδομον, οι δεσμεύσεις πρέπει να μετατρέπονται σε μετρήσιμα αποτελέσματα. Η Εθνική Στρατηγική 2025–2030 περιλαμβάνει 29 πολιτικές, μεταξύ των οποίων κοινό σύστημα καταγραφής και συντονισμό μεταξύ υπουργείων και υπηρεσιών. Η αποτελεσματικότητά της, όπως υπογραμμίστηκε, θα πρέπει να αξιολογείται με βάση τις πραγματικές αλλαγές στη ζωή των παιδιών και όχι μόνο τις θεσμικές δεσμεύσεις.
«Ένα σύστημα που προστατεύει χωρίς να τραυματίζει είναι υποχρέωση»
Την ανάγκη αλλαγής του τρόπου με τον οποίο αξιολογείται η παιδική προστασία ανέδειξε ο Δρ Στέφανος Αλεβίζος, ψυχολόγος, μεταδιδακτορικός ερευνητής και επιστημονικός υπεύθυνος του συνεδρίου.
Όπως σημείωσε, η αξιολόγηση ενός συστήματος δεν μπορεί να περιορίζεται στον αριθμό των περιστατικών που εντοπίζονται ή των παρεμβάσεων που πραγματοποιούνται. Καθοριστικό είναι και το πώς βιώνει το ίδιο το παιδί την προστασία: αν ενημερώνεται, αν ακούγεται και αν διατηρεί τους δεσμούς που έχουν σημασία για εκείνο.
Νέο ευρωπαϊκό δίκτυο και διαδικτυακά σεμινάρια
Η ολοκλήρωση του συνεδρίου σηματοδοτεί την έναρξη νέων δράσεων από την ΑμΚΕ ΙΑΣΙΣ. Συγκεκριμένα, ανακοινώθηκε η δημιουργία του Connect to Protect Network, ενός ευρωπαϊκού δικτύου ερευνητών, επαγγελματιών και οργανώσεων που δραστηριοποιούνται στην προστασία των παιδιών και των νέων.
Παράλληλα, προγραμματίζεται σειρά διαδικτυακών σεμιναρίων (webinars), με στόχο τη διάχυση της γνώσης και των συμπερασμάτων του συνεδρίου στους επαγγελματίες που εργάζονται καθημερινά με παιδιά.
Το Connect to Protect – Children & Youth at Risk πραγματοποιήθηκε στις 5 και 6 Οκτωβρίου 2026 στο Royal Olympic Hotel της Αθήνας, με οκτώ κεντρικές ομιλίες, περισσότερες από 30 συνεδρίες, πέντε βιωματικά εργαστήρια και έκθεση αναρτημένων επιστημονικών εργασιών.
Το βασικό μήνυμα που προέκυψε από τις εργασίες είναι σαφές: η ουσιαστική παιδική προστασία δεν εξαντλείται στην απομάκρυνση ενός παιδιού από τον κίνδυνο. Προϋποθέτει συντονισμένες υπηρεσίες, έγκαιρη παρέμβαση, σεβασμό στη φωνή του και φροντίδα που δεν αναπαράγει το τραύμα.
