Στην Ελλάδα, οι διαγνωσμένες περιπτώσεις ξεπερνούν τις 20.000, με περίπου 1.000 νέες διαγνώσεις κάθε χρόνο. Ο επιπολασμός της νόσου ανέρχεται σε περίπου 200 περιπτώσεις ανά 100.000 κατοίκους, ενώ η επίπτωσή της είναι περίπου 25 νέες περιπτώσεις ετησίως ανά 100.000 πληθυσμού, σύμφωνα με την νευρολόγο Αθανασία Αλεξούδη*.
Η νόσος Πάρκινσον είναι μια πολυσυστηματική διαταραχή και παρόλο που τα κινητικά συμπτώματα είναι τα χαρακτηριστικά γνωρίσματα της νόσου, συνυπάρχει μια ποικιλία μη κινητικών συμπτωμάτων. Η νόσος Πάρκινσον πολύ ετερογενής όσον αφορά την ηλικία έναρξης, τα κινητικά συμπτώματα, τα μη κινητικά συμπτώματα, τον ρυθμό εξέλιξης και το γενετικό υπόβαθρο.
Τα κύρια κινητικά συμπτώματα περιλαμβάνουν:
- Βραδυκινησία
- Μυϊκή δυσκαμψία
- Τρόμο (συνήθως ηρεμίας)
- Διαταραχές ισορροπίας και βάδισης
Εκτός από τα κινητικά συμπτώματα, η νόσος συνοδεύεται από σοβαρές μη κινητικές εκδηλώσεις, όπως
- Κατάθλιψη και αγχώδεις διαταραχές
- Διαταραχές ύπνου
- Γνωστικές διαταραχές
- Διαταραχές Αυτονόμου (π.χ. υπόταση, γαστρεντερικά προβλήματα,διαταραχές ούρησης)
Που οφείλεται η εμφάνιση της νόσου
Η νόσος του Πάρκινσον είναι μια χρόνια, εξελικτική νευροεκφυλιστική διαταραχή. Η εμφάνιση της νόσου, παθολογοανατομικά, οφείλεται στην εκφύλιση των ντοπαμινεργικών νευρώνων της μέλαινας ουσίας, που οδηγεί σε σημαντική μείωση των επιπέδων ντοπαμίνης εντός του ραβδωτού σώματος. Η ντοπαμίνη είναι ο κύριος νευροδιαβιβαστής που εμπλέκεται στον έλεγχο της κινητικότητας.
Η θεραπευτική αντιμετώπιση της Πάρκινσον επικεντρώνεται στη διαχείριση των συμπτωμάτων. Η από του στόματος χορήγηση λεβοντόπα ή L-dopa παραμένει η κύρια φαρμακευτική θεραπεία, καθώς μετατρέπεται σε ντοπαμίνη στον εγκέφαλο, βελτιώνοντας τα κύρια κινητικά συμπτώματα της νόσου, δηλαδή την βραδυκινησία, την δυσκαμψία και τον τρόμο. Ωστόσο, καθώς η νόσος εξελίσσεται, η απάντηση στην λεβοντόπα δεν είναι η επιθυμητή, οδηγώντας σε διακυμάνσεις της κινητικότητας όπως οι συχνές και παρατεταμένες περίοδοι ακινησίας off, οι βασανιστικές ακούσιες δυσκινησίες κορμού και άκρων και η ανάγκη λήψης πολλών δόσεων ντοπαμινεργικής αγωγής ημερησίως.
Όταν τα παραπάνω δεν αντιμετωπίζονται με την τροποποίηση της υπάρχουσας αγωγής τότε θέση έχουν οι θεραπείες προχωρημένου σταδίου.
Η δράση των αγωνιστών ντοπαμίνης
Για την αντιμετώπιση αυτών των επιπλοκών, έχουν αναπτυχθεί αγωνιστές της ντοπαμίνης, που μιμούνται τη δράση της ντοπαμίνης και παρέχουν σταθερότερο κινητικό έλεγχο. Ο πιο ισχυρός αγωνιστής ντοπαμίνης είναι η απομορφίνη, η οποία χρησιμοποιείται σε περιπτώσεις όπου οι συμβατικές θεραπείες δεν αποδίδουν επαρκώς. Η υδροχλωρική απομορφίνη παρουσιάζει υψηλή συγγένεια με τους D1 και D2 υποδοχείς της ντοπαμίνης, προσφέροντας ταχύτερη έναρξη δράσης (4-12 λεπτά) με διάρκεια αποτελέσματος 1-2 ώρες.
Η εν τω βάθει Εγκεφαλική Διέγερση (Deep Brain Stimulation, DBS) και η αντλία συνεχούς ενδονηστιδικής έγχυσης gel λεβοντόπα/καρβιντόπα (LGIG) προσφέρουν σημαντική βελτίωση σε επιλεγμένους ασθενείς.
Καινοτόμες γονιδιακές και κυτταρικές θεραπείες, καθώς και νευροπροστατευτικές/ νευροτροποποιητικές θεραπείες, που στοχεύουν στην επιβράδυνση της εξέλιξης της νόσου βρίσκονται προς το παρόν σε ερευνητικό στάδιο.
Η Παγκόσμια Ημέρα Πάρκινσον καθιερώθηκε το 1997 από την Ευρωπαϊκή Ένωση για τη Νόσο του Πάρκινσον (EPDA) με την υποστήριξη του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ). Η 11η Απριλίου είναι αφιερωμένη στην ενημέρωση του κοινού, την καταπολέμηση του στίγματος και την υποστήριξη των ασθενών και των οικογενειών τους. Η νόσος του Πάρκινσον είναι μια αόρατη πανδημία που συνεχώς επεκτείνεται, δημιουργώντας σοβαρές κοινωνικές και οικονομικές προκλήσεις. Παρά την πρόοδο στη φαρμακευτική και ερευνητική κοινότητα, η ανάγκη για αποτελεσματικότερες θεραπείες και βελτιωμένες υπηρεσίες υγείας είναι επιτακτική.
Η κόκκινη τουλίπα, το παγκόσμιο σύμβολο της ασθένειας από το 2005, υπενθυμίζει την ανάγκη για δράση και συμπαράσταση. Η 11η Απριλίου είναι μια ευκαιρία να ενώσουμε τις φωνές μας, να ενισχύσουμε τη φροντίδα και να διεκδικήσουμε καλύτερη ποιότητα ζωής για όσους ζουν με τη νόσο του Πάρκινσον.
*Η κυρία Αθανασία Αλεξούδη είναι Νευρολόγος MD, MSc, PhD, Επιστημονικός Συνεργάτης Α’ Νευροχειρουργικής και Β’ Νευρολογικής Κλινικής ΕΚΠΑ Νευρολογικό Ινστιτούτο Αθηνών
