Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας δημοσίευσε σήμερα, Πέμπτη 23 Απριλίου την ετήσια έκθεση των πεπραγμένων του, αναδεικνύοντας μετρήσιμες βελτιώσεις στην υγεία των ανθρώπων παγκοσμίως το 2025, παρά τις περικοπές χρηματοδότησης που επηρεάζουν τόσο τον οργανισμό όσο και τον ευρύτερο τομέα της παγκόσμιας υγείας.
Η έκθεση έρχεται σε μια κρίσιμη στιγμή για την παγκόσμια υγεία, και αποδεικνύει ότι το αποτύπωμα από τις παρεμβάσεις του ΠΟΥ ήταν ισχυρότερο στους τομείς όπου αξιοποιήθηκε πλήρως η τεχνογνωσία του και το συγκριτικό του πλεονέκτημα.
Η έκθεση καταγράφει σημαντική πρόοδο και στους τρεις στόχους των «τριών δισεκατομμυρίων» στο πλαίσιο του Δέκατου Τρίτου Γενικού Προγράμματος Εργασίας (GPW13) του ΠΟΥ για την περίοδο 2019–2025. Συγκεκριμένα:
- Εκτιμάται ότι 567 εκατομμύρια επιπλέον άνθρωποι καλύφθηκαν από βασικές υπηρεσίες υγείας χωρίς να υποστούν καταστροφικές δαπάνες υγείας το 2025, σε σύγκριση με το 2018 – αύξηση κατά 136 εκατομμύρια από το 2024.
- Εκτιμάται ότι 698 εκατομμύρια επιπλέον άνθρωποι ήταν καλύτερα προστατευμένοι από υγειονομικές έκτακτες ανάγκες το 2025, σε σύγκριση με το 2018 – αύξηση κατά 61 εκατομμύρια από το 2024.
- Εκτιμάται ότι 1,75 δισεκατομμύρια επιπλέον άνθρωποι ζούσαν πιο υγιεινά το 2025, σε σύγκριση με το 2018 –αύξηση κατά 300 εκατομμύρια από το 2024.
Ανεκπλήρωτες φιλοδοξίες
Παρά την πρόοδο αυτή, η έκθεση προειδοποιεί ότι σημαντικές φιλοδοξίες παραμένουν ανεκπλήρωτες, αφήνοντας τον κόσμο εκτός πορείας για την επίτευξη των Στόχων Βιώσιμης Ανάπτυξης που σχετίζονται με την υγεία έως το 2030.
Ωστόσο, αυτό το τελικό στιγμιότυπο στο πλαίσιο του GPW13 παρέχει σαφή απόδειξη της αξίας ενός ισχυρού και βιώσιμα χρηματοδοτούμενου ΠΟΥ, αντανακλώντας τη διαρκή συνεργασία μεταξύ του οργανισμού και των κρατών-μελών του σε παγκόσμιο, περιφερειακό και εθνικό επίπεδο.
«Η Έκθεση Αποτελεσμάτων 2025 δείχνει ότι, με την υποστήριξη του ΠΟΥ και των εταίρων, οι χώρες παρείχαν απτά οφέλη σε εκατομμύρια ανθρώπους», δήλωσε ο Γενικός Διευθυντής του ΠΟΥ, Dr Tedros Adhanom Ghebreyesus και συμπλήρωσε: «Ταυτόχρονα, αυτά τα επιτεύγματα δεν πρέπει να θεωρούνται δεδομένα. Η προστασία και η επέκτασή τους απαιτεί συνεχή υποστήριξη και επενδύσεις, ώστε να συνεχίσουμε να προωθούμε το όραμα του Καταστατικού του ΠΟΥ: το υψηλότερο δυνατό επίπεδο υγείας ως δικαίωμα για όλους».
Η έκθεση του ΠΟΥ δημοσιεύεται κάθε χρόνο πριν από την Παγκόσμια Συνέλευση Υγείας, προκειμένου να αξιολογηθεί η πρόοδος και να εξεταστούν τα επιτεύγματα και οι προκλήσεις στην εφαρμογή του προϋπολογισμού προγραμμάτων του οργανισμού.
Σε σύγκριση με προηγούμενες εκδόσεις, η έκθεση του 2025 περιλαμβάνει ισχυρότερη τεκμηρίωση βάσει στοιχείων και σαφέστερη ιεράρχηση προτεραιοτήτων σε εθνικό, περιφερειακό και παγκόσμιο επίπεδο, προσφέροντας μια πιο βασισμένη σε δεδομένα εικόνα για το πού έχει σημειωθεί πρόοδος και πού απαιτείται περαιτέρω προσπάθεια. Η πλήρης έκθεση θα παρουσιαστεί από τον Γενικό Διευθυντή στην 79η Παγκόσμια Συνέλευση Υγείας (18–23 Μαΐου 2026).
Σημαντικός αντίκτυπος και τομείς βελτίωσης
Η τελευταία αυτή έκθεση δείχνει ουσιαστική -αν και όχι πλήρη- πρόοδο σε 46 δείκτες αποτελέσματος και 121 δείκτες εκροών, που επικεντρώνονται ειδικά στην απόδοση της Γραμματείας του ΠΟΥ. Οι δείκτες αυτοί ευθυγραμμίζονται με την Ατζέντα 2030 για τη Βιώσιμη Ανάπτυξη, αντικατοπτρίζοντας κοινή λογοδοσία μεταξύ του ΠΟΥ και των κρατών-μελών του.
Συνολικά, περίπου οι μισοί δείκτες εκροών δεν επιτεύχθηκαν, ιδιαίτερα σε περιοχές επιρρεπείς σε κρίσεις και με περιορισμένους πόρους. Για όλους τους στόχους, οι οικονομικές πιέσεις και η αναδιάρθρωση του ΠΟΥ είχαν άμεσες συνέπειες, όπως μειωμένη στελέχωση, περιορισμένη τεχνική υποστήριξη και επιβράδυνση της υλοποίησης προγραμμάτων.
Η πρόοδος προς την καθολική κάλυψη υγείας οφείλεται στην επέκταση υπηρεσιών για μεταδοτικές ασθένειες όπως ο HIV και η φυματίωση, στην πρόληψη βακτηριακών ασθενειών μέσω βελτιωμένης υγιεινής και στην ενίσχυση του υγειονομικού προσωπικού. Ωστόσο, εξακολουθούν να υπάρχουν κενά, όπως στη διαχείριση του διαβήτη, την επιτήρηση της ιλαράς και την οικονομική προστασία.
Η πρόοδος στην προστασία από υγειονομικές κρίσεις αντανακλά βελτιώσεις στην ετοιμότητα για πανδημίες, στα συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης και στην ικανότητα πρόληψης και αντιμετώπισης. Τα επιτεύγματα αυτά υποστηρίχθηκαν εν μέρει από τη Συμφωνία για τις Πανδημίες και τις αναθεωρημένες Διεθνείς Υγειονομικές Κανονιστικές Διατάξεις. Ωστόσο, τομείς με πιο σύνθετη εφαρμογή —όπως η ανίχνευση ασθενειών, η αντιμετώπιση έκτακτων αναγκών και η εξάλειψη της πολιομυελίτιδας— παραμένουν προκλητικοί.
Η πρόοδος προς μια καλύτερη υγεία και ευημερία προήλθε από βελτιώσεις στην πρόσβαση σε καθαρή ενέργεια, νερό και υγιεινή, καθώς και από τη μείωση της ατμοσφαιρικής ρύπανσης, της κατανάλωσης καπνού και αλκοόλ. Η καθοδήγηση, τα τεχνικά εργαλεία και τα πρότυπα του ΠΟΥ συνέβαλαν σημαντικά.
Παραδείγματα επιτευγμάτων το 2025
Η έκθεση αναδεικνύει τομείς όπου η τεχνική ηγεσία του ΠΟΥ είχε σαφή αντίκτυπο:
- Αντιμικροβιακή αντοχή: ενίσχυση της επιτήρησης μέσω του συστήματος GLASS.
- Ψυχική υγεία: ενίσχυση συστημάτων υποστήριξης σε κρίσεις (από 28% σε 48% κάλυψη).
- Εμβολιασμός HPV: αύξηση παγκόσμιας κάλυψης από 17% (2019) σε 31% (2024).
- Ετοιμότητα για πανδημίες: υιοθέτηση διεθνών συμφωνιών και κανονισμών.
- Ανθρωπιστική ανταπόκριση: 66 κρίσεις σε 88 χώρες, με 33 εκατομμύρια ιατρικές επισκέψεις στη Γάζα.
- Περιβαλλοντική υγεία: στόχος μείωσης θανάτων από ρύπανση κατά 50% έως το 2040.
- One Health: ενίσχυση συνεργασίας για προστασία ανθρώπων, ζώων και περιβάλλοντος.
Οι προοπτικές για το μέλλον
Η έκθεση σημειώνει ότι μεγάλο μέρος της χρηματοδότησης του ΠΟΥ παραμένει δεσμευμένο σε συγκεκριμένους τομείς, περιορίζοντας τη στρατηγική ευελιξία.
Καθώς το παγκόσμιο οικονομικό περιβάλλον γίνεται πιο περιορισμένο, η διαρκής και ευέλικτη χρηματοδότηση θα είναι κρίσιμη για τη διατήρηση των επιτευγμάτων, τη μείωση των ανισοτήτων και την εκπλήρωση της αποστολής του ΠΟΥ -ιδιαίτερα για τις πιο ευάλωτες χώρες και κοινότητες- προς έναν πιο υγιή, ασφαλή και δίκαιο κόσμο για όλους.
