Σε αυτά τα 15 χρόνια παρουσίας επί ελληνικού εδάφους, εξελίχθηκε ταχύτατα καθώς αποτελεί ένα προϊόν διαρκώς εξελισσόμενης τεχνολογίας. Η Πολιτεία πρακτικά αγνοεί την ευεργετική επίδραση του ατμίσματος στη Δημόσια Υγεία καθώς και στα Οικονομικά της Δημόσιας Υγείας, αντικείμενα που θα αναλυθούν παρακάτω.

Άτμισμα και δημόσια υγεία

Σύμφωνα με τη μελέτη της Εθνικής Σχολής Δημόσιας Υγείας που έγινε το Δεκέμβρη του 2018, το 40% των καπνιστών που έκοψαν το κάπνισμα μετά το 2014, χρησιμοποίησε ατμιστική συσκευή. Αυτό συνεπάγεται με προβολή στο σήμερα, αθροίζοντας τους 300.000 καθημερινούς ατμιστές, το δεδομένο ότι το άτμισμα έχει προσφέρει στη Δημόσια Υγεία μέχρι σήμερα περίπου 700.000 πρώην καπνιστές Οι ενεργοί ατμιστές είναι ίσοι με το 15% των καπνιστών, κάτι που επιβεβαιώνεται από την υποχώρηση του ποσοστού καπνιστών τα τελευταία δεκαπέντε χρόνια.

Στην Ελλάδα από έρευνα του 2009, 120.000 Έλληνες οδηγήθηκαν σε πρόωρη σύνταξη εξαιτίας του καπνίσματος και των ασθενειών που τους προκάλεσε. Κάθε χρόνο έχουμε 67.000 νέα κρούσματα καρκίνου και 32.000 θανάτους από καρκίνο. Στην Ελλάδα, το 85% του καρκίνου πνεύμονα, το 59% του καρκίνου του ανώτερου αναπνευστικού, το 9% των λοιπών μορφών καρκίνου, οφείλονται στο κάπνισμα. Επίσης, το 74% των ΧΑΠ, το 23% των λοιπών ασθενειών του αναπνευστικού και το 23% των καρδιαγγειακών οφείλεται επίσης στο κάπνισμα.

Στην Ελλάδα το 3% περίπου των καπνιστών κόβει το κάπνισμα κάθε χρόνο. Οι καπνιστές στην Ελλάδα υπολογίζονται σε περίπου 3.500.000, καθώς στις πωλήσεις των τσιγάρων που δίνουν το αποτέλεσμα θα πρέπει να αθροίσουμε και τα λαθραία καπνικά που είναι σημαντικό διψήφιο ποσοστό επί της αγοράς. Άρα, περίπου 105.000 Έλληνες κόβουν το κάπνισμα κάθε χρόνο και γύρω στο 50% αυτών επιτυγχάνει τη διακοπή με τη βοήθεια του ατμίσματος. Επομένως, περίπου 50.000 Έλληνες κάθε χρόνο γίνονται πρώην καπνιστές μεταβαίνοντας στο άτμισμα.

Το κόστος του καπνίσματος

Σύμφωνα με τον Καθηγητή Οικονομικών της Υγείας Ιωάννη Κυριόπουλο, σε συνέντευξή του από το 2019, το κάπνισμα έχει κόστος ίσο με το 14,4% της εθνικής δαπάνης για την υγεία, ήτοι 3,4 δισ. ευρώ ετησίως. Είναι δε υπεύθυνο για την απώλεια 285.000 δυνητικών ετών ζωής ετησίως (από τους καπνιστές που θα ζούσαν). Επίσης είναι υπεύθυνο για το 12,9% της νοσηρότητας της Ελλάδας. Το 2011, το κάπνισμα οδήγησε σε 199.028 νοσοκομειακές επισκέψεις που κόστισαν 8,9% της συνολικής νοσοκομειακής δαπάνης, ήτοι 400.011.801€.

Σε αυτά τα 15 χρόνια παρουσίας του ατμίσματος στην Ελλάδα, θα πρέπει να υπολογίσουμε ότι το 50% των πρώην καπνιστών ΔΕ θα εμφανίσουν από εδώ και πέρα ασθένεια συνδεδεμένη με το κάπνισμα καθώς απέκτησαν χαρακτηριστικά μη καπνιστή σύμφωνα με τη διεθνή βιβλιογραφία, ήτοι 350.000 πρώην καπνιστές. Αυτό το μερίδιο είναι το 10% των ενεργών καπνιστών και άρα το Σύστημα Υγείας ΔΕ θα καλύψει δαπάνες για αυτούς ίσους με το 10% της Εθνικής Δαπάνης για την Υγεία, ήτοι 340.000.000€ ετησίως (α). Επειδή στις δαπάνες υγείας του ασθενούς καπνιστή συμμετέχει και αυτός με ιδιωτικές δαπάνες σε ένα ποσοστό 40%, έχουμε και μια επιπλέον δαπάνη 220.000.000€ για τον καπνιστή.

Αν αθροίσουμε επίσης, τους ενεργούς 300.000 ατμιστές στην Ελλάδα, οι οποίοι δεν υφίστανται βλάβη μεγαλύτερη του 5% σε σχέση με το συμβατικό τσιγάρο 5, τότε αντιλαμβανόμαστε ότι οι ατμιστές θα έχουν κόστος ετησίως για τις Δαπάνες Υγείας το πολύ ίση με το 5% που αντιστοιχεί στον πληθυσμό τους:

Αν αυτοί συνέχιζαν να είναι καπνιστές:

• Οι 3.500.000 καπνιστές δαπανούν 3,4 δισ. ευρώ
• Οι 300.000 λοιπόν θα δαπανούσαν (300.000/3.500.000)*3,4δις ευρώ=289.000.000ευρώ
• Εφόσον είναι ατμιστές και πρώην καπνιστές με μέγιστο 5% βλάβης:
• 5% * 289.000.000€ = 14.450.000€ θα δαπανήσουν στο χειρότερο σενάριο

ΕΞΟΙΚΟΝΟΜΗΣΗ Δημοσίων Δαπανών Υγείας ΣΕ ΒΑΘΟΣ 10ετίας: 289.000.000€-14.450.000=274.550.000€ (β) και άρα ετησίως 27.455.000€ (γ)

Συμπέρασμα: Το άτμισμα μετά από 15 χρόνια εξασφαλίζει όφελος για τη Δημόσια Υγεία μειώνοντας κατά 50.000 καπνιστές ετησίως κατά μέσο όρο, βελτιώνοντας την ποιότητα ζωής του πληθυσμού. Σε οικονομικά δεδομένα, προσεγγιστικά βάσει των (α), (β) και (γ), το άτμισμα αποφέρει όφελος για τα Δημόσια Ταμεία στις Δαπάνες Υγείας, τόσο λόγω της προστιθέμενης αξίας των 15 ετών (πρώην καπνιστών-πρώην ατμιστών) ίση με 340.000.000€ ετησίως, όσο και εξαιτίας της μελλοντικής βλάβης των υφιστάμενων ατμιστών που εγκατέλειψαν το κάπνισμα ίση με 27.455.000€ ετησίως, αθροίζοντας πρακτικά ένα ποσό περίπου 370.000.000€ κάθε χρόνο. Και αυτό ΜΟΝΟ από τις κρατικές Δαπάνες Υγείας.

Τα δημόσια οικονομικά

Πέραν των δαπανών υγείας, η κοστολόγηση της ωφέλειας του ατμίσματος στα Δημόσια Οικονομικά θα πρέπει να συμπεριλάβει και μια σειρά από άλλους παράγοντες, όπως ακριβώς αυτοί παρουσιάζονται στην εκτενή μελέτη της Διεύθυνσης Υγείας της ΕΕ 6. Εκεί αναφέρονται ρητά τα έμμεσα κόστη που συνεπάγεται το κάπνισμα τα οποία δεν προσμετρώνται σχεδόν ποτέ, παρότι είναι σπουδαιότατα, αφού κατά μέσο όρο από 17 δημοσιευμένες μελέτες που αξιολογήθηκαν, το έμμεσο κόστος του καπνίσματος υπολογίζεται κατά μέσο όρο 2,7 φορές μεγαλύτερο από το άμεσο κόστος Δημοσίων Δαπανών Υγείας. Για την Ελλάδα επομένως υπολογίζεται, με βάση την μελέτη της Κομισιόν των 140 σελίδων, ίσο με το διόλου ευκαταφρόνητο ποσό των 2.7*3,4δις € = 9,18δις €. Ακολουθώντας ακριβώς τη μεθοδολογία της σπουδαίας έρευνας της Διεύθυνσης Υγείας και χρησιμοποιώντας τους παράγοντες που αυτή εξετάζει, αλλά από την οπτική γωνία των ατμιστών που είναι πρώην καπνιστές:

Πρόωροι θάνατοι καπνιστών που ΔΕ θα λάβουν χώρα αφού διέκοψαν το κάπνισμα με τον ατμό. ΑΕΠ που τελικά θα παραχθεί από αυτούς, εισφορές που θα πληρωθούν αν είναι εργοδότες και απασχολούν προσωπικό, Φόροι Εισοδήματος κ.α. που θα πληρωθούν επειδή μένουν ζωντανοί και υγιείς.

• Απουσίες από την εργασία (αναρρωτικές) που ΔΕ θα λάβουν χώρα, λόγω ασθένειας εξαιτίας του καπνίσματος.
• Πρόωρες συνταξιοδοτήσεις ή/και αναπηρικές συνταξιοδοτήσεις που ΔΕ θα συμβούν, από την εμφάνιση ασθενειών από το κάπνισμα και οι οποίες στερούν εργασία από την οικονομία και απαιτούν πόρους από τα συνταξιοδοτικά ταμεία.
• Μειωμένη απόδοση στην εργασία που ΔΕ θα υπάρξει εξαιτίας καρδιοπαθειών, αναπνευστικών και άλλων παθήσεων συνδεδεμένων με το κάπνισμα. Συμπεριλαμβάνονται τα συχνά διαλείμματα «για τσιγάρο» που ΔΕ θα λάβουν χώρα στους χώρους εργασίας και είδαμε να γιγαντώνονται την περίοδο της πανδημίας COVID.
• Η αντιμετώπιση του πόνου του ασθενούς από συνδεδεμένη με το κάπνισμα ασθένεια, με αναλγητικά, ηρεμιστικά, αγχολυτικά φάρμακα (δαπάνες που είναι εκτός φαρμακευτικού κόστους αντιμετώπισης της ασθένειας), η καταφυγή στο αλκοόλ, που ΔΕ θα υλοποιηθούν από τον ατμιστή-πρώην καπνιστή.
• Ευκολία προσβολής από ασθένειες εποχικές ή μεταδοτικές λόγω του ευάλωτου αναπνευστικού, βαρύτερη και μεγαλύτερης διάρκειας νόσηση του καπνιστή, που ΔΕ θα συμβεί επειδή έγινε ατμιστής κόβοντας το κάπνισμα.

Συνοψίζοντας μπορούμε να πούμε πως:

• Το άτμισμα δημιουργεί 50.000 πρώην καπνιστές κάθε χρόνο
• Οι 700.000 πρώην καπνιστές εξαιτίας του ατμίσματος, εξοικονομούν κάθε χρόνο 340.000.000 € από τις Δαπάνες Υγείας, λόγω ασθενειών που ΔΕΝ εμφανίζουν.
• Οι 300.000 ενεργοί ατμιστές σε βάθος 10ετίας θα εξασφαλίσουν επιπλέον άλλα 274.550.000 € λόγω ασθενειών που επίσης ΔΕ θα εμφανίσουν.
• Συνολικό όφελος ατμίσματος στα Δημόσια Ταμεία, περίπου 370.000.000 € ετησίως
• Βελτίωση ποιότητας ζωής, εξασφάλιση πόρων, αύξηση απόδοσης στην εργασία για εκατοντάδες χιλιάδες Έλληνες και Ελληνίδες.

Από όλα τα παραπάνω συνεπάγεται το συμπέρασμα ότι το άτμισμα στην Ελλάδα προσφέρει πια σε ετήσια βάση, πλέον της συνεισφοράς στη Δημόσια Υγεία, ωφέλεια εκατοντάδων εκατομμυρίων ευρώ συνέπεια της 15ετούς παρουσίας του. Η ενίσχυσή του μέσα από την επίσημη ένταξή του στα αντικαπνιστικά εργαλεία, θα οδηγούσε στην εξασφάλιση δυσθεώρητων πόρων μεσομακροπρόθεσμα, δίνοντας την ευκαιρία στην Πολιτεία να επενδύσει σε άλλες ουσιαστικές ανάγκες του Συστήματος Υγείας και όχι μόνο.