«Ο τρόπος που σήμερα χρησιμοποιείται η τεχνολογία στην καθημερινότητα των ανθρώπων δίνει την δυνατότητα δημιουργίας καινούργιων data κάθε δευτερόλεπτο, και μάλιστα με παθητικό – μη επεμβατικό – τρόπο. Η ραγδαία ανάπτυξη των νέων τεχνολογιών τα τελευταία χρόνια έχει μεταβάλει δραστικά αυτό που ονομάζουμε «ταξίδι του ασθενή», δηλαδή την πορεία ενός ασθενή από τη διάγνωση στη θεραπεία.
Η χρήση συστημάτων electronic clinical outcome assessment (eCOAS) στις κλινικές δοκιμές και η αξιοποίηση των patient reported outcomes, όχι μόνο βελτιώνει την εμπειρία των ασθενών και μειώνει το φόρτο τους, επιτρέποντας την απομακρυσμένη παρακολούθηση από τους γιατρούς τους, αλλά επιτρέπει και τη συλλογή μεγάλου όγκου δεδομένων σε πραγματικό χρόνο, βελτιώνοντας την ποιότητα των δεδομένων αυτών και μειώνοντας τυχόν λάθη. Μια σειρά από ψηφιακά εργαλεία που έχουμε πλέον στη διάθεσή μας, μας δίνουν τη δυνατότητα με τη χρήση AI να επεξεργαστούμε τεράστιους όγκους δεδομένων από κλινικές δοκιμές και να κάνουμε ποιοτικούς ελέγχους στο μισό χρόνο από ό,τι με κλασικές στατιστικές μεθόδους. Ειδικότερα, η χρήση machine learning, εξελιγμένων μοντέλων πρόβλεψης, αλλά και η ανάλυση φυσικής γλώσσας, έχουν πλέον δημιουργήσει νέες δυνατότητες στην ανάλυση τέτοιων δεδομένων και στην εξαγωγή γνώσης από αυτά, και με μεγάλες πλέον ταχύτητες και μειωμένα κόστη έρευνας. Σημαντικό αντίκτυπο στο χώρο της υγείας σημειώνει και η ανάπτυξη της Βιοπληροφορικής.
H Βιοπληροφορική είναι ένας κλάδος που γνωρίζει ταχεία ανάπτυξη και δίνει τη δυνατότητα μέσω advanced analytics να επεξεργαστούν μεγάλοι όγκοι γενετικών δεδομένων και να εντοπιστούν σημαντικά patterns που μπορούν να βοηθήσουν στην στοχευμένη ανάπτυξη νέων θεραπειών και στην ταχύτερη αδειοδότησή τους. Τα δεδομένα που γεννιούνται μπορούν να δώσουν τη δυνατότητα στους stakeholders να αποκτήσουν χρήσιμη πληροφορία έξω από το κλασικό περιβάλλον των κλινικών δοκιμών. Η αξία των δεδομένων αυτών είναι τεράστια, καθώς μπορεί να μελετηθεί η χρήση μίας θεραπείας σε συνθήκες κανονικής ζωής, όπου προορίζονται να χρησιμοποιούνται τα φάρμακα. Τα αποτελέσματα μπορούν επίσης να χρησιμοποιηθούν για να υποστηρίξουν τη χρηματοδότηση νέων θεραπειών και να αναγνωριστούν ευρύτερα τα οφέλη από τη χρήση τους. Πλέον μιλάμε για την εποχή του Quantum Computing που θα έρθει, και προετοιμαζόμαστε για αυτήν τόσο σε παγκόσμιο όσο και σε τοπικό επίπεδο, καθώς θα φέρει επανάσταση σε ό,τι γνωρίζουμε μέχρι σήμερα στις ταχύτητες επεξεργασίας big data, με καταλυτική συμβολή στην ανακάλυψη και την ανάπτυξη νέων φαρμάκων.
Για αυτήν την ανάπτυξη των νέων τεχνολογιών και της αξιοποίησής τους στον κλάδο της Υγείας είχαμε την ευκαιρία να συζητήσουμε ως Κέντρο Ψηφιακής Καινοτομίας στο πρόσφατο Sfee Summit με σημαντικούς και διαφορετικούς stakeholders από τον κλάδο της Υγείας και της Τεχνολογίας, οι οποίοι έθεσαν τα καίρια θέματα και τις προκλήσεις που θα επιφέρει η ενσωμάτωση της τεχνητής νοημοσύνης στις υπηρεσίες υγείας.
Η Ελλάδα σημείωσε μεγάλη πρόοδο στον ψηφιακό μετασχηματισμό της υγείας κατά την περίοδο της πανδημίας, ενώ παρατηρούμε μεγάλο ενδιαφέρον από νεοφυείς επιχειρήσεις για τεχνολογίες υγείας. Η οργανωμένη συλλογή EHR [electronic health records] είναι μία βασική πηγή Real World Data (RWD) που θα πρέπει να αναπτυχθεί περισσότερο. Θα πρέπει γενικότερα να αναπτυχθούν περεταίρω πρότυπα για να ξεκλειδώσουν οι δυνατότητες του RWE. Τέτοιες προσπάθειες είναι ήδη σε εξέλιξη σε διεθνές επίπεδο, για την εναρμόνιση των βάσεων δεδομένων ανά την Ευρώπη, την οργανωμένη αξιοποίησή τους και τη δημιουργία μίας πανευρωπαϊκής κοινότητας για την παραγωγή και αξιοποίηση RWD. Στις προσπάθειες αυτές συμμετέχει φυσικά και η Pfizer, μαζί με άλλες φαρμακευτικές, καθώς και ελληνικά νοσοκομεία.
Ειδικότερα, η στρατηγική για την ανάπτυξη ταλέντου στο data science, στην επιστήμη των δεδομένων, θα πρέπει να περιλαμβάνει τη συνεργασία τόσο κρατικών αλλά και ιδιωτικών φορέων. Το CDI έχει ήδη αρχίσει να υλοποιεί σχετικές δράσεις σε συνεργασία με ελληνικά πανεπιστήμια. Οι ασθενείς από την πλευρά τους, μοιράζονται τα δεδομένα τους και άρα είναι οι κύριοι συνεργάτες αυτής της διαδικασίας. Τα πρότυπα που θα δημιουργηθούν θα πρέπει να είναι συμβατά με όλη τη σχετική νομοθεσία για την ιδιωτικότητα των δεδομένων και θα πρέπει να υπάρξει κατάλληλη ενημέρωση, έτσι ώστε να ενισχυθεί η εμπιστοσύνη των ασθενών σε τέτοια εγχειρήματα.
Οι απεριόριστες δυνατότητες που μας δίνει πλέον η Τεχνητή Νοημοσύνη απαιτούν τη στενή συνεργασία όλων των εταίρων, ώστε να αξιοποιήσουμε με τον βέλτιστο δυνατό τρόπο τις δυνατότητες του AI προς όφελος των Ασθενών αλλά και των συστημάτων Υγείας.Στη Pfizer αποτελεί δέσμευσή μας να αξιοποιήσουμε με τον καλύτερο τρόπο τις νέες τεχνολογίες στην υγεία, κάνοντας πράξη τον εταιρικό μας σκοπό, να καινοτομούμε για να αλλάξουμε τις ζωές των ασθενών».
