Οι ερευνητές ρίχνουν νέο φως στη σχέση μεταξύ της διατροφής και της ανάπτυξης του καρκίνου -ιδιαίτερα στον τρόπο με τον οποίο ορισμένα λιπαρά μπορεί να τροφοδοτούν επιθετικές μορφές καρκίνου του μαστού. Νέα μελέτη με επικεφαλής ελληνικής καταγωγής επιστήμονα, διαπίστωσε ότι το λινολεϊκό οξύ, ένας τύπος λίπους που βρίσκεται στα αυγά και τη σόγια και είναι κοινός στη δυτική διατροφή, μπορεί να ενεργοποιήσει μια βασική οδό ανάπτυξης στον τριπλά αρνητικό καρκίνο του μαστού, μια από τις πιο δύσκολες μορφές που αντιμετωπίζονται.
Πώς η ανάπτυξη του καρκίνου συνδέεται με τα θρεπτικά συστατικά
Όλα τα κύτταρα, συμπεριλαμβανομένων των καρκινικών κυττάρων, πρέπει να συνδυάζουν την ανάπτυξή τους με τα διαθέσιμα θρεπτικά συστατικά. Ένας σημαντικός παίκτης σε αυτή την πράξη εξισορρόπησης είναι ένα κυτταρικό δίκτυο σηματοδότησης που ονομάζεται mTORC1. Λειτουργεί ως αισθητήρας και ρυθμιστής, βοηθώντας τα κύτταρα να αναπτυχθούν όταν υπάρχουν διαθέσιμα θρεπτικά συστατικά. Αυτό το μονοπάτι είναι ιδιαίτερα σημαντικό στη βιολογία του καρκίνου, όπου η μη φυσιολογική ανάπτυξη αποτελεί χαρακτηριστικό γνώρισμα. Στον καρκίνο του μαστού, η σηματοδότηση mTORC1 διαταράσσεται σχεδόν στις μισές από όλες τις περιπτώσεις.
Για χρόνια, οι ερευνητές επικεντρώνονταν κυρίως στο πώς τα αμινοξέα και η γλυκόζη επηρεάζουν αυτό το μονοπάτι. Αλλά άλλα θρεπτικά συστατικά, όπως τα απαραίτητα λιπαρά οξέα, δεν έχουν μελετηθεί τόσο διεξοδικά - ειδικά όταν πρόκειται για την άμεση επίδρασή τους στη συμπεριφορά των καρκινικών κυττάρων.
Δύο λιπαρά οξέα ξεχωρίζουν: το ωμέγα-6 λινολεϊκό οξύ (LA) και το ωμέγα-3 άλφα-λινολενικό οξύ (ALA). Το σώμα σας δεν μπορεί να τα παράγει από μόνο του και τα λαμβάνουμε από τα τρόφιμα. Τα ωμέγα-6 λιπαρά συμβάλλουν στην παραγωγή ενώσεων που οδηγούν στη φλεγμονή. Τα ωμέγα-3, από την άλλη πλευρά, τείνουν να έχουν ηρεμιστικά, αντιφλεγμονώδη αποτελέσματα. Ωστόσο, μέχρι τώρα, οι ερευνητές δεν είχαν δείξει με σαφήνεια πώς τα ωμέγα-6 λιπαρά μπορεί να πυροδοτούν την ανάπτυξη του καρκίνου σε μοριακό επίπεδο.
Το λινολεϊκό οξύ τροφοδοτεί έναν συγκεκριμένο υποτύπο καρκίνου
Τα νέα ευρήματα, που δημοσιεύονται στο Science, επικεντρώνονται στον τριπλά αρνητικό καρκίνο του μαστού. Αυτή η μορφή στερείται τριών βασικών υποδοχέων -οιστρογόνων, προγεστερόνης και HER2- που συνήθως αποτελούν στόχο της θεραπείας. Εξαιτίας αυτού, οι τριπλά αρνητικοί όγκοι είναι πιο δύσκολο να αντιμετωπιστούν και πιο επιθετικοί από άλλους τύπους.
Η μελέτη δείχνει ότι το λινολεϊκό οξύ, που βρίσκεται σε σπορέλαια όπως το σαφράν και το σογιέλαιο, καθώς και σε ζωικά προϊόντα όπως το κρέας και τα αυγά, μπορεί να ενεργοποιήσει το μονοπάτι mTORC1 - αλλά μόνο σε τριπλά αρνητικά κύτταρα καρκίνου του μαστού. Το μυστικό βρίσκεται σε μια πρωτεΐνη που ονομάζεται FABP5.
Η FABP5 δρα ως μεταφορέας λιπαρών οξέων. Στους τριπλά αρνητικούς όγκους, τα κύτταρα παράγουν μεγάλες ποσότητες αυτής της πρωτεΐνης. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι το λινολεϊκό οξύ συνδέεται με την FABP5. Αυτή η πρόσδεση πυροδοτεί μια αλυσιδωτή αντίδραση, γυρίζοντας τελικά το διακόπτη «on» για την οδό mTORC1. Ως αποτέλεσμα, τα καρκινικά κύτταρα αναπτύσσονται ταχύτερα.
«Γνωρίζουμε τώρα ότι το λινελαϊκό οξύ τροφοδοτεί την ανάπτυξη των καρκινικών κυττάρων με έναν πολύ συγκεκριμένο τρόπο», δήλωσε ο επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης Dr. John Blenis, καθηγητής Έρευνας για τον Καρκίνο στο Τμήμα Φαρμακολογίας των Anna-Maria και Stephen Kellen και μέλος του Κέντρου Καρκίνου Sandra και Edward Meyer στο Weill Cornell Medicine. «Η ανακάλυψη αυτή συμβάλλει στην αποσαφήνιση της σχέσης μεταξύ των διατροφικών λιπαρών και του καρκίνου και ρίχνει φως στον τρόπο με τον οποίο μπορεί να καθοριστεί ποιοι ασθενείς θα μπορούσαν να ωφεληθούν περισσότερο από συγκεκριμένες διατροφικές συστάσεις με εξατομικευμένο τρόπο».
Μια πιο προσεκτική ματιά στο μοντέλο ποντικού και στους πραγματικούς ασθενείς
Η ερευνητική ομάδα εξέτασε τα ευρήματά της σε ποντίκια με τριπλά αρνητικό καρκίνο του μαστού. Όταν ταΐστηκαν με δίαιτα υψηλής περιεκτικότητας σε λινελαϊκά οξέα, τα ποντίκια αυτά παρουσίασαν μεγαλύτερη ανάπτυξη όγκων. Είχαν επίσης περισσότερο FABP5 στους όγκους τους και υψηλότερη ενεργοποίηση του mTORC1.
Στη συνέχεια οι ερευνητές εξέτασαν δείγματα αίματος και όγκων από ασθενείς που διαγνώστηκαν πρόσφατα με τριπλά αρνητικό καρκίνο του μαστού. Εμφανίστηκε το ίδιο μοτίβο: υψηλά επίπεδα λινολεϊκού οξέος και FABP5.
Τα αποτελέσματα αυτά υποδηλώνουν έντονα ότι το λινολεϊκό οξύ μπορεί να προάγει την ανάπτυξη του καρκίνου σε αυτόν τον υποτύπο - και ότι η FABP5 είναι ο συνδετικός κρίκος. Αυτή είναι η πρώτη φορά που παρουσιάζεται ένας σαφής βιολογικός μηχανισμός που συνδέει το λινολεϊκό οξύ από τα τρόφιμα με την εξέλιξη του καρκίνου.
Ο Δρ Νίκος Κούνδουρος, πρώτος συγγραφέας της μελέτης, πιστεύει ότι η ανακάλυψη αυτή θα μπορούσε να έχει ευρύτερες επιπτώσεις. «Μπορεί να υπάρχει ένας ευρύτερος ρόλος για τη σηματοδότηση FABP5-mTORC1 σε άλλους τύπους καρκίνου και ακόμη και σε κοινές χρόνιες ασθένειες όπως η παχυσαρκία και ο διαβήτης», δήλωσε.
Η ομάδα βρήκε επίσης πρώιμες ενδείξεις ότι η ίδια αλληλεπίδραση λιπαρών οξέων-FABP5 μπορεί να συμβάλλει στην τροφοδότηση ορισμένων τύπων καρκίνου του προστάτη.
Η μελέτη αυτή αλλάζει τον τρόπο με τον οποίο σκεφτόμαστε για τα λίπη στα τρόφιμα και τον ρόλο τους στις ασθένειες. Για χρόνια, οι ειδικοί σε θέματα υγείας συζητούσαν αν τα ωμέγα-6 λιπαρά ήταν επιβλαβή. Τώρα υπάρχουν σαφείς αποδείξεις ότι, υπό ορισμένες συνθήκες, ένα από αυτά τα λιπαρά μπορεί να βοηθήσει στην ανάπτυξη του καρκίνου.
Η ανακάλυψη προσφέρει ελπίδες για μια πιο στοχευμένη αντιμετώπιση του καρκίνου. Με καλύτερα εργαλεία για την παρακολούθηση του τρόπου με τον οποίο η διατροφή επηρεάζει τον καρκίνο σε κυτταρικό επίπεδο, οι γιατροί και οι ασθενείς θα μπορούσαν να κάνουν πιο τεκμηριωμένες επιλογές. Και για τον τριπλά αρνητικό καρκίνο του μαστού -όπου χρειάζονται επειγόντως νέες επιλογές- αυτό είναι ένα μεγάλο βήμα.
