Μικρός ασθενών με Χρόνια Αναπνευστική Πνευμονοπάθεια (ΧΑΠ), μια νόσο με υψηλό κίνδυνο επιπλοκών αν ο πάσχοντας προσβληθεί από κορονοϊό, νόσησαν σοβαρά εν μέσω της πανδημίας COVID-19, όπως τονίστηκε στο πλαίσιο συνέντευξης τύπου, με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα ΧΑΠ. Ο λόγος, σύμφωνα με τον Πρόεδρο της Ελληνικής Πνευμονολογικής Εταιρείας (ΕΠΕ), Καθηγητή Στέλιο Λουκίδη, είναι ο εμβολιασμός και η πιστή τήρηση των μέτρων προστασίας.

ΧΑΠ και COVID-19

«Η νόσηση COVID-19 ασθενών με ΧΑΠ συνεπάγετε 4,5 φορές μεγαλύτερο κίνδυνο νοσηλείας, 1,5 φορά αυξημένο κίνδυνο διασωλήνωσης και 2,5 με 3 φορές μεγαλύτερο κίνδυνο απώλειας της ζωής», ανέφερε χαρακτηριστικά ο αντιπρόεδρος της ΕΠΕ, Νίκος Τζανάκης, Καθηγητής Πνευμονολογίας, (Ιατρική Σχολή, Πανεπιστήμιο Κρήτης).

Σύμφωνα με τον κ. Λουκίδη, από τους 780 ασθενείς με COVID-19 που παρακολούθησαν, το 2,4% ήταν ασθενείς με ΧΑΠ, όταν το 50% ήταν άτομα με καρδιαγγειακά προβλήματα.

«Κατά τον τελευταίο 1,5 χρόνο της πανδημίας παρατηρήσαμε μειωμένη χρήση των υπηρεσιών υγείας από ασθενείς με ΧΑΠ, χαμηλό αριθμό παροξύνσεων και μικρή επίπτωση σε μόλυνση από COVID. Τα παραπάνω άπτονται του υψηλού ποσοστού εμβολιασμού, της τήρησης των μέτρων ατομικής προστασίας και της συμμετοχής των Πνευμονολόγων στην εξωνοσοκομειακή διαχείριση», ανέφερε χαρακτηριστικά ο κ. Λουκίδης, προσθέτοντας ότι, σε σχέση με το 2019, το 2020 καταγράφηκε μείωση 70% των νοσηλειών από παροξύνσεις.

Από τους περίπου 800 ασθενών που παρακολουθούνται από την ομάδα των ειδικών στην Κρήτης το 97% είναι εμβολιασμένοι, όπως υπογράμμισε ο κ. Τζανάκης. Αντίστοιχη ήταν η εικόνα και από το Σωτηρία, κατά τον Γεώργιο Χειλά, Συντονιστή Ομάδας ΧΑΠ της ΕΠΕ , Πνευμονολόγο - Επιμελητή Α' ΕΣΥ, στην 5η Πνευμονολογική Κλινική Γ.Ν.Ν.Θ.Α. «Η ΣΩΤΗΡΙΑ.

Οι ασθενείς με ΧΑΠ, η οποία χαρακτηρίζεται από δύσπνοια, βήχα και αποχρέμψεις, αποτελούν αναμφισβήτητα απτή απόδειξη πως η μάσκα όχι μόνο δεν εμποδίζει την αναπνοή, όπως ισχυρίζονται αρνητές, αλλά είναι πραγματική ασπίδα προστασίας.

Η αντιμετώπιση του ασθενούς με ΧΑΠ, ο οποίος θα νοσήσει από COVID-19 έχει να κάνει με τη βαρύτητα της λοίμωξης και είναι υποστηρικτική θεραπεία. Σε περίπτωση που ο ασθενής χρειαστεί νοσηλεία χρειάζεται εφαρμογή των ισχυόντων θεραπευτικών πρωτοκόλλων. Το πρόβλημα με τους ασθενείς με ΧΑΠ είναι ωστόσο ότι είναι ασθενείς κατά κανόνα προχωρημένης ηλικίας, με συνοσηρότητες και με ήδη περιορισμένες αναπνευστικές εφεδρείες, με αποτέλεσμα να βιώνουν βαρύτερα συμπτώματα και να απαιτούν πολύ ευκολότερα υψηλά μείγματα οξυγόνου ή/και μηχανική υποστήριξη της αναπνοής. Επιπλέον εκτός των συμπτωμάτων της COVID-19 ο ιατρός θα κληθεί να αντιμετωπίσει και μια πιθανή επιδείνωση των συμπτωμάτων της ΧΑΠ (παρόξυνση) η οποία και από μόνη της είναι επιβαρυντική για τον ασθενή και θέτει σε κίνδυνο τη ζωή του.

Για όλα τα παραπάνω είναι απολύτως απαραίτητο, οι ασθενείς με ΧΑΠ να προχωρήσουν στην ενισχυτική δόση εμβολίου κατά της COVID-19, στους 6 μήνες μετά τη δεύτερη δόση. «Συζητήθηκε εκτενώς το θέμα του χρόνου χορήγησης της επαναληπτικής δόσης. Εξετάζοντας τα δεδομένα και επειδή δεν καταγράφηκε αυξημένη νοσηρότητα με COVID-19 σε ασθενείς με ΧΑΠ, καταλήξαμε στην 6μηνη απόσταση. Προτεραιότητα έπρεπε να δοθεί σε ανοσοκοκατεσταλμένους, μεταμοσχευμένους και άτομα σε τεχνητό νεφρό, καθώς ήταν οι ομάδες εκείνες με αυξημένη νοσηρότητα και αναμένεται να αναπτύξουν και μεγαλύτερη ανοσιακή απόκριση, όταν δεν είχαν την ανάλογη με τις 2 προηγούμενες», σημείωσε ο κ. Λουκίδης

Η Ελληνική Πνευμονολογική Εταιρεία προτείνει:

• Καθολικός εμβολιασμός των ασθενών με ΧΑΠ έναντι του SARS-CoV-2, του ιού της γρίπης και του πνευμονιόκοκκου.
• Οι καπνιστές πάνω από τα 35 έτη με ένα έστω από τα συμπτώματα βήχα, απόχρεμψη ή δύσπνοια να επισκεφθεί τον γιατρό του, να υποβληθεί σε σπιρομέτρηση και προφανώς να διακόψει το κάπνισμα.
• Η διάγνωση και η σταδιοποίηση της νόσου πρέπει να ακολουθεί αυστηρά πρότυπα με απαραίτητη την πνευμονολογική εκτίμηση αρχικώς και εν συνεχεία τουλάχιστον την ανά εξάμηνο εξέταση από τον Πνευμονολόγο.

Η ΧΑΠ στον κόσμο και την Ελλάδα

Η Παγκόσμια Ημέρας ΧΑΠ «δεν ήταν ποτέ τόσο σημαντική», γιατί «η Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια παραμένει κύρια αιτία θανάτου παγκοσμίως και η πανδημία του κορονοϊού επιβάλει ακόμα περισσότερο να προσέξουμε την υγεία των πνευμόνων μας. Υγιείς Πνεύμονες: Τώρα είναι πιο σημαντικό» είναι το μήνυμα της ενημερωτικής εκστρατείας της ΕΠΕ.

Είναι η 3η αιτία θανάτου από το 2012, σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας και ευθύνεται κάθε χρόνο για το 5,6% των θανάτων παγκοσμίως. «Η ΧΑΠ αποτελεί μία σύγχρονη συνεχιζόμενη πανδημία που οφείλεται στο κάπνισμα και οδηγεί στο θάνατο 3.000.000 ασθενείς παγκοσμίως κάθε έτος», ανέφερε ο κ. Χειλάς.

Ο αριθμός των θανάτων από τη ΧΑΠ, αναμένεται να αυξηθεί δραματικά τις επόμενες δεκαετίες και θα οδηγήσει 1 δισεκατομμύριο ανθρώπους να νοσήσουν και περίπου σε 7 εκατομμύρια θανάτους ετησίως. Περισσότεροι από τους μισούς πάσχοντες από ΧΑΠ δεν το γνωρίζουν.

«Εκτιμάται ότι η νόσος ευθύνεται παγκοσμίως για περισσότερα από 29 εκατομμύρια χρόνια ζωής σε συνθήκες αναπηρίας. Ωστόσο είναι μια νόσος που μπορεί να προληφθεί και να αντιμετωπιστεί. Φαρμακευτικές και μη φαρμακευτικές θεραπείες, βοηθούν στην ανακούφιση των συμπτωμάτων, στη μείωση των παροξύνσεων και στη βελτίωση της ποιότητας ζωής των ασθενών», σημείωσε η Συντονίστρια της Ομάδας ΧΑΠ της ΕΠΕ, Ανδριάννα Παπαϊωάννου, Πνευμονολόγος-Φυματιολόγος, Επιμελήτρια A΄, Β’ Παν. Πνευμονολογικής Κλινικής (Νοσοκομείο «Αττικόν»).

Οι παροξύνσεις της νόσου είναι ιδιαιτέρως επικίνδυνες. Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Πνευμονολογική Εταιρεία, το 30% των ασθενών που νοσηλεύονται με παρόξυνση ΧΑΠ, επανεισάγονται εντός τριμήνου ενώ το 7% που θα νοσηλευτεί με παρόξυνση θα πεθάνει εντός 90 ημερών από την εισαγωγή του.

«Το 2004 υπολογίσαμε ότι 500.000 άτομα στην Ελλάδα πάσχουν από ΧΑΠ και δεν το γνωρίζουν. Τώρα εκτιμούμε ότι είναι 700.000», σημείωσε ο κ. Χειλάς, εξηγώντας πως πολλοί θεωρούν φυσιολογικά συμπτώματα, όπως ο «τσιγαρόβηχας». Στην Ελλάδα:

• Καταγράφηκε το 2004 ότι 9 ενήλικες καπνιστές στους 100 στη χώρα μας πάσχουν από τη νόσο (8.4%), δηλαδή περίπου 700.000 Έλληνες νοσούσαν. Νεότερα δεδομένα του 2015 δείχνουν ότι το ποσοστό της ΧΑΠ ανέβηκε στο 10.6% στον αντίστοιχο πληθυσμό.
• Το 56% των ασθενών δεν γνωρίζουν ότι πάσχουν.
• Οι μισοί πάσχοντες συνεχίζουν να καπνίζουν.
• Οι άνδρες πάσχουν 2,5 φορές συχνότερα από τις γυναίκες (11,6% έναντι 4,8%) και ο ανδρικός αγροτικός πληθυσμός καπνίζει 2 φορές περισσότερα τσιγάρα από ότι ο αστικός,
• Η ΧΑΠ οδηγεί από μόνη στης σε απώλεια τουλάχιστον του 50% της ποιότητας ζωής.

Το κόστος της ΧΑΠ

Το συνολικό κόστος σε φάρμακα, νοσηλείες και για την όλη αντιμετώπιση της νόσου είναι τεράστιο. Η «συμβολή» της ΧΑΠ στις δαπάνες υγείας για τα αναπνευστικά νοσήματα στην Ευρώπη ανέρχεται στο 56% και το ετήσιο κόστος αγγίζει τα 39 δις ευρώ. Περισσότεροι από το 36% των ασθενών με ΧΑΠ αναφέρουν ότι η πάθησή τούς αναγκάζει να απέχουν από την εργασία, περιορίζει την ικανότητά τους για εργασία ή τους ανάγκασε να πάρουν άδεια από την εργασία τους το περασμένο έτος. Το 45% των ασθενών με ΧΑΠ και ηλικία 65 ετών ανέφεραν απώλεια εργασίας το περασμένο έτος.

«Η νόσος εκτιμάται ότι μπορεί να οδηγήσει σε χρεοκοπία ακόμη και τα πιο εύρωστα και οργανωμένα συστήματα υγείας. Η «συμβολή» της ΧΑΠ στις δαπάνες υγείας για τα αναπνευστικά νοσήματα στην Ευρώπη ανέρχεται στο 56% και το ετήσιο κόστος αγγίζει τα 39 δις ευρώ», σχολίασε ο κ. Χειλάς.

Οι παροξύνσεις αντιπροσωπεύουν και το 45% του συνολικού κόστους της νόσου.

Ειδικότερα:

• Ο μέσος αριθμός ημερών απουσίας από την εργασία κατ’ έτος, λόγω της ΧΑΠ ανέρχεται σε 16,9. Το έμμεσο κόστος ανά ασθενή (κόστος απώλειας παραγωγικότητας) ανέρχεται στα €1,398.3.
• Το άμεσο κόστος ανέρχεται στα € 2.809, ενώ το άμεσο μη ιατρικό (χρόνος ασθενών, χρόνος φροντιστών) στα €1.374 ανά έτος.
• Το ετήσιο συνολικό οικονομικό φορτίο της ΧΑΠ ανά ασθενή ανέρχεται στα €5.582.
• Με βάση την εκτίμηση ότι οι διαγνωσμένοι ασθενείς με ΧΑΠ σήμερα στην Ελλάδα ανέρχονται περίπου στους 250.000, η συνολική επιβάρυνση της νόσου για το σύστημα υγείας και τα Ασφαλιστικά Ταμεία (άμεσο ιατρικό κόστος) ανέρχεται στα €702 εκατ. κατ’ έτος, ενώ το φορτίο για την κοινωνία συνολικά ανέρχεται στα €1,4 δισ.

Αντιμετώπιση της ΧΑΠ

Η νόσος μπορεί να ελεγχθεί πλήρως γιατί το βασικό της αίτιο που είναι το κάπνισμα μπορεί να αποφευχθεί ή να διακοπεί. Η ΧΑΠ θεωρείται σήμερα θεραπεύσιμη με τη χρήση θεραπευτικών μεθόδων που βελτιώνουν την αναπνευστική λειτουργία και επιβραδύνουν ή ανακόπτουν την εξέλιξη της νόσου.

Η θεραπεία της ΧΑΠ είναι φαρμακευτική (εισπνεόμενα φάρμακα, φάρμακα διακοπής καπνίσματος, αντιγριπικό και αντιπνευμονιοκοκκικό εμβόλιο, εμβόλιο έναντι του κοκκύτη) αλλά και μη φαρμακευτική (φυσική άσκηση ή πνευμονική αποκατάσταση δηλαδή πρόγραμμα εκπαίδευσης ασθενών, φυσιοθεραπείας, άσκησης, διατροφικής παρέμβασης και ψυχολογικής υποστήριξης, η οξυγονοθεραπεία, ο μη επεμβατικός μηχανικός αερισμός και η χειρουργική αντιμετώπιση).

Η φαρμακευτική και μη φαρμακευτική θεραπεία της ΧΑΠ έχει παρουσιάσει μέσα από πρόσφατες μεγάλες πολυεθνικές κλινικές μελέτες χιλιάδων ασθενών σπουδαία αποτελέσματα όσον αφορά στην ανακούφιση από τα συμπτώματα, την αύξηση της ικανότητας των ασθενών για σωματική δραστηριότητα, την επιβράδυνση της επιδείνωσης της αναπνευστικής λειτουργίας, τη βελτίωση της ψυχικής κατάστασής τους, την αποφυγή των λοιμώξεων-παροξύνσεων-νοσηλειών, τη βελτίωση της ποιότητας ζωής και την ελάττωση της θνησιμότητας. Απαραίτητο στοιχείο της σωστής και αποτελεσματικής θεραπείας είναι και η τακτική παρακολούθηση των ασθενών από τον κατάλληλο γιατρό που είναι ο Πνευμονολόγος.

Η εκστρατία της ΕΠΕ για τη ΧΑΠ

Η εκστρατεία της ΕΠΕ θα «ταξιδέψει» ψηφιακά μέσω των social media, με ένα animation spot, με στόχο να ενημερώσει και να ευαισθητοποιήσει το ευρύ κοινό για τη σημασία της διακοπής του καπνίσματος, (κύρια αιτία εμφάνισης ΧΑΠ) αλλά και της πρόληψης και έγκαιρης διάγνωσης καθώς οι μισοί από τους πάσχοντες από ΧΑΠ δεν το γνωρίζουν και η νόσος μπορεί να ελεγχθεί πλήρως με την κατάλληλη θεραπευτική αντιμετώπιση.

Χαιρετισμό στη συνέντευξη τύπου απηύθυνε η Μίνα Γκάγκα , Αναπληρώτρια Υπουργός Υγείας ,τονίζοντας μεταξύ άλλων τη σημασία της πρόληψης και της έγκαιρης διάγνωσης για την αντιμετώπιση της Χρόνιας Αποφρακτικής Πνευμονοπάθειας (ΧΑΠ).