Οι άνδρες στις Ηνωμένες Πολιτείες φαίνεται να έχουν μεγαλύτερη πιθανότητα από τις γυναίκες να διαγνωστούν με αρκετές μορφές καρκίνου όταν η νόσος έχει ήδη προχωρήσει, σύμφωνα με νέα μεγάλη μελέτη που εξέτασε περισσότερα από 2,4 εκατομμύρια περιστατικά από το 2015 έως το 2022.

Η Καθηγήτρια Θεραπευτικής – Επιδημιολογίας - Προληπτικής Ιατρικής, Παθολόγος (Θεραπευτική Κλινική Ιατρικής Σχολής ΕΚΠΑ, Νοσοκομείο Αλεξάνδρα) Θεοδώρα Ψαλτοπούλου, η Αλεξάνδρα Σταυροπούλου (Βιολόγος) και ο Θάνος Δημόπουλος (Καθηγητής Θεραπευτικής – Ογκολογίας – Αιματολογίας, Διευθυντής Θεραπευτικής Κλινικής, τ. Πρύτανης ΕΚΠΑ) συνοψίζουν τα κυριότερα σημεία της μελέτης.

Τα δεδομένα που ανέλυσαν οι ερευνητές

Οι ερευνητές ανέλυσαν δεδομένα για 30 διαφορετικούς συμπαγείς όγκους που δεν αφορούν το αναπαραγωγικό σύστημα, με στόχο να διαπιστώσουν αν το φύλο συνδέεται με το στάδιο στο οποίο γίνεται η διάγνωση. Το στάδιο του καρκίνου αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους παράγοντες για την πορεία της νόσου, καθώς όσο νωρίτερα εντοπίζεται ένας όγκος, τόσο καλύτερη είναι συνήθως η πρόγνωση. Αντίθετα, όταν ο καρκίνος έχει επεκταθεί σε γειτονικούς ιστούς ή σε μακρινά σημεία του σώματος, η αντιμετώπισή του γίνεται πιο δύσκολη.

Σύμφωνα με τα ευρήματα της μελέτης, οι άνδρες είχαν μεγαλύτερη πιθανότητα από τις γυναίκες να διαγνωστούν σε τοπικά προχωρημένο ή μεταστατικό στάδιο σε 20 διαφορετικούς τύπους καρκίνου. Σε 16 μορφές καρκίνου, οι άνδρες ήταν σημαντικά πιθανότερο να λάβουν διάγνωση όταν η νόσος είχε ήδη επεκταθεί στους γύρω ιστούς, αντί να παραμένει εντοπισμένη. Οι μεγαλύτερες διαφορές καταγράφηκαν σε καρκίνους της γλώσσας, των σιελογόνων αδένων, του στοματοφάρυγγα, του θυρεοειδούς και του στομάχου.

Ειδικότερα, σε σύγκριση με τις γυναίκες, οι άνδρες είχαν 151% μεγαλύτερη πιθανότητα να διαγνωστούν με καρκίνο της γλώσσας σε τοπικά προχωρημένο στάδιο, 93% μεγαλύτερη πιθανότητα για καρκίνο των σιελογόνων αδένων, 80% για καρκίνο του στοματοφάρυγγα, 74% για καρκίνο του θυρεοειδούς και 67% για καρκίνο του στομάχου.

Οι διαγνώσεις σε μεταστατικό στάδιο

Παρόμοια εικόνα παρατηρήθηκε και στις διαγνώσεις καρκίνου σε μεταστατικό στάδιο, δηλαδή όταν η νόσος είχε εξαπλωθεί σε άλλα σημεία του σώματος. Οι άνδρες είχαν μεγαλύτερη πιθανότητα να διαγνωστούν σε αυτό το στάδιο σε 17 διαφορετικές μορφές καρκίνου, με τις μεγαλύτερες διαφορές να αφορούν τον καρκίνο της γλώσσας, του θυρεοειδούς, των σιελογόνων αδένων και του στομάχου, καθώς και το μελάνωμα. Συγκεκριμένα, καταγράφηκαν 134% μεγαλύτερες πιθανότητες για μεταστατικό καρκίνο της γλώσσας, 128% για καρκίνο του θυρεοειδούς, 97% για καρκίνο των σιελογόνων αδένων, 56% για καρκίνο του στομάχου και 50% για μεταστατικό μελάνωμα. Ωστόσο, η ίδια τάση δεν παρατηρήθηκε σε όλες τις μορφές καρκίνου. Οι άνδρες με καρκίνο του λάρυγγα ή της ουροδόχου κύστης είχαν μικρότερη πιθανότητα από τις γυναίκες να διαγνωστούν σε τοπικά προχωρημένο στάδιο, ενώ στους καρκίνους της ουροδόχου κύστης, του πρωκτού και του ήπατος ήταν λιγότερο πιθανό να λάβουν διάγνωση σε μεταστατικό στάδιο.

Τα γενικά αποτελέσματα

Τα γενικά αποτελέσματα της μελέτης παρέμειναν παρόμοια μεταξύ διαφορετικών φυλετικών και εθνοτικών ομάδων, αλλά και μεταξύ περιοχών με διαφορετικά επίπεδα μέσου οικογενειακού εισοδήματος. Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι δεν υπάρχει μία και μοναδική εξήγηση για τις διαφορές αυτές. Ένας πιθανός παράγοντας είναι η διαφορετική συμμετοχή ανδρών και γυναικών σε προληπτικούς ελέγχους.

Για τους καρκίνους που μπορούν να εντοπιστούν μέσω προσυμπτωματικού ελέγχου, η μικρότερη συμμετοχή ενδέχεται να οδηγεί σε καθυστερημένη διάγνωση. Παράλληλα, προηγούμενες έρευνες δείχνουν ότι οι γυναίκες επισκέπτονται συχνότερα τον γιατρό, γεγονός που μπορεί να δημιουργεί περισσότερες ευκαιρίες για την έγκαιρη αναγνώριση ύποπτων συμπτωμάτων και την πραγματοποίηση των απαραίτητων εξετάσεων. Μια ακόμη πιθανή εξήγηση αφορά τον τρόπο με τον οποίο αξιολογούνται τα συμπτώματα από τους επαγγελματίες υγείας, καθώς είναι πιθανό παρόμοια συμπτώματα να αντιμετωπίζονται διαφορετικά σε άνδρες και γυναίκες, επηρεάζοντας το είδος ή τον χρόνο των διαγνωστικών εξετάσεων. Ανεξάρτητα από τους λόγους που βρίσκονται πίσω από αυτές τις διαφορές, το βασικό μήνυμα της μελέτης είναι ότι η έγκαιρη διάγνωση μπορεί να παίξει καθοριστικό ρόλο στην πορεία του καρκίνου.

Η συμβολή στον εντοπισμό της νόσου

Η τακτική επαφή με τους επαγγελματίες υγείας, η προσοχή σε επίμονα ή ασυνήθιστα συμπτώματα και η συμμετοχή στους διαθέσιμους προληπτικούς ελέγχους μπορούν να συμβάλουν στον εντοπισμό της νόσου πριν αυτή προχωρήσει. Οι ερευνητές διευκρινίζουν, πάντως, ότι η μελέτη είχε ορισμένους περιορισμούς, καθώς η βάση δεδομένων δεν περιλάμβανε πληροφορίες που θα μπορούσαν να εξηγήσουν καλύτερα ορισμένες από τις διαφορές, όπως η ασφαλιστική κάλυψη των ασθενών. Επιπλέον, χρησιμοποιήθηκε ένα γενικότερο σύστημα ταξινόμησης των σταδίων του καρκίνου και όχι το πιο αναλυτικό σύστημα που εφαρμόζεται συνήθως στην κλινική πράξη, ενώ σε ορισμένες μορφές καρκίνου έλειπαν πληροφορίες σχετικά με το στάδιο της νόσου σε περισσότερο από το 10% των περιστατικών.

Παρά τους περιορισμούς, τα αποτελέσματα αναδεικνύουν την ανάγκη να διερευνηθούν βαθύτερα οι αιτίες για τις οποίες οι άνδρες διαγιγνώσκονται συχνότερα σε προχωρημένα στάδια και να ενισχυθούν οι παρεμβάσεις που μπορούν να οδηγήσουν σε έγκαιρη διάγνωση και καλύτερη επιβίωση για όλους.