Η μεταβολική δυσλειτουργία που σχετίζεται με τη στεατωτική ηπατική νόσο ή MASLD είναι ένας γενικός όρος που περιγράφει καταστάσεις που σχετίζονται με τη συσσώρευση λίπους στο ήπαρ. Παλαιότερα γνωστή ως μη αλκοολική λιπώδης ηπατική νόσος, η κατάσταση αυτή επηρεάζει έναν στους τέσσερις ανθρώπους παγκοσμίως. Μεταξύ των ατόμων με διαβήτη τύπου 2, αντίσταση στην ινσουλίνη, παχυσαρκία ή και τα τρία, ο επιπολασμός της MASLD αυξάνεται σε τρία στα τέσσερα άτομα.
Η πιθανότητα ηπατικής νόσου βρίσκεται πάντα στο μυαλό των γιατρών κάθε φορά που βλέπουν έναν ασθενή παχύσαρκο ή πάσχοντα από διαβήτη ή και τα δύο μαζί. Η κατανόηση του κινδύνου ανάπτυξης αυτής τη συχνής αλλά υποτιμημένη πάθηση είναι απαραίτητη για την αντιμετώπισή της.
Τι είναι η MASLD
Η στεατωτική ηπατική νόσος είναι μια σύνθετη διαταραχή με περιβαλλοντικά και γενετικά αίτια. Στα αρχικά της στάδια, τα ηπατικά κύτταρα συσσωρεύουν λίπος σε μια διαδικασία που ονομάζεται στεάτωση. Οι κύριες πηγές αυτού του λίπους περιλαμβάνουν τον λιπώδη ιστό καθώς και τα λιπαρά οξέα που παράγει το ήπαρ ως απάντηση στην αντίσταση στην ινσουλίνη και την υπερβολική πρόσληψη θερμίδων. Αυτή η συσσώρευση λίπους μπορεί να διογκώσει το ήπαρ και να επηρεάσει τη φυσιολογική λειτουργία του. Με την πάροδο του χρόνου, τα λιπαρά οξέα ενεργοποιούν ένζυμα, τα οποία μπορούν να παράγουν τοξικά υποπροϊόντα ικανά να προκαλέσουν τραυματισμό των ηπατικών κυττάρων, φλεγμονή και ουλές. Η κατάσταση αυτή είναι περισσότερο γνωστή ως MASH ή μεταβολική δυσλειτουργία που σχετίζεται με στεατοηπατίτιδα.
Η εξέλιξη σε MASH είναι πιο συχνή με την παρουσία άλλων παραγόντων κινδύνου, όπως ο διαβήτης τύπου 2, η αντίσταση στην ινσουλίνη και το μεταβολικό σύνδρομο.
Αν δεν αντιμετωπιστούν, τόσο ή MASLD όσο και το MASH μπορεί να εξελιχθούν σε ουλές στο ήπαρ, ανεπάρκεια και, σε ορισμένες περιπτώσεις, καρκίνο. Αυξάνουν επίσης τον κίνδυνο θανάτου από καρδιαγγειακά νοσήματα και επιπλοκές που σχετίζονται με το ήπαρ.
Στις ΗΠΑ, το MASH είναι η κύρια αιτία μεταμόσχευσης ήπατος λόγω ηπατικού καρκίνου στις γυναίκες και στα άτομα 65 ετών και άνω. Είναι επίσης σε καλό δρόμο για να ξεπεράσει την ηπατίτιδα Β και C ως ο κύριος λόγος που οι άνθρωποι αναπτύσσουν καρκίνο του ήπατος και συνεπώς χρειάζονται μεταμόσχευση ήπατος.
Ηπατική νόσος και διαβήτης τύπου 2
Τρία στα τέσσερα άτομα με διαβήτη τύπου 2 πάσχουν από στεατωτική ηπατική νόσο. Η σύνδεση της ηπατικής νόσου, του διαβήτη τύπου 2 και της παχυσαρκίας είναι ο βασικός ρόλος που διαδραματίζει η αντίσταση στην ινσουλίνη στη γένεσή τους.
Η παχυσαρκία συνδέεται με αυξημένες εναποθέσεις λίπους γύρω από τα εσωτερικά όργανα και υψηλότερα επίπεδα λιπαρών οξέων που παραδίδονται στο ήπαρ. Η συσσώρευση λίπους στο ήπαρ αυξάνει την αντίστασή του στην ινσουλίνη. Κανονικά, η ινσουλίνη καταστέλλει την παραγωγή γλυκόζης στο ήπαρ όταν το σάκχαρο στο αίμα είναι υψηλό. Όταν το ήπαρ γίνεται ανθεκτικό στην ινσουλίνη, παράγει περισσότερη γλυκόζη παρά τα αυξημένα επίπεδα σακχάρου στο αίμα, γεγονός που με τη σειρά του συμβάλλει στην ανάπτυξη διαβήτη τύπου 2.
Μια μετα-ανάλυση του 2015 διαπίστωσε ότι τα άτομα με MASLD έχουν σχεδόν διπλάσιο κίνδυνο ανάπτυξης διαβήτη τύπου 2 σε σχέση με τα άτομα χωρίς τη νόσο. Η MASLD είναι επίσης πιο πιθανό να εξελιχθεί σε MASH παρουσία διαβήτη τύπου 2.
Η MASLD πλήττει δυσανάλογα ορισμένες εθνοτικές ομάδες. Για παράδειγμα, ένα στα πέντε άτομα ισπανικής καταγωγής στις ΗΠΑ έχουν MASLD, με ή χωρίς διαβήτη. Αυτό πιστεύεται ότι σχετίζεται με γενετικές μεταλλάξεις που επηρεάζουν τον τρόπο με τον οποίο τα ηπατικά κύτταρα επεξεργάζονται το λίπος. Μια συγκεκριμένη μετάλλαξη που είναι πιο συχνή στους ισπανόφωνους προάγει τη στεάτωση παρεμβαίνοντας στην ικανότητα των κυττάρων να καθαρίζουν τις λιποαποθέσεις. Σε άτομα με σοβαρή παχυσαρκία ή που δεν είχαν επιτυχία με τις αλλαγές που επιχείρησαν στον τρόπο ζωής και τη λήψη φαρμάκων για την απώλεια βάρους, η βαριατρική χειρουργική επέμβαση είναι μια άλλη εξαιρετικά αποτελεσματική επιλογή για τη θεραπεία της MASLD, καθώς συνδέεται με σημαντική και διατηρήσιμη απώλεια βάρους.
Νέα φάρμακα βρίσκονται επίσης στα στάδια των δοκιμών. Ο Οργανισμός Τροφίμων και Φαρμάκων ενέκρινε πρόσφατα ένα νέο φάρμακο που ονομάζεται ρεσμετιρόμη για τη θεραπεία της MASH με προχωρημένη ουλίτιδα στο ήπαρ. οι νέοι άνθρωποι διαγιγνώσκονται όλο και συχνότερα με MASLD πρώιμης έναρξης. Πράγματι, η MASLD σε συνδυασμό με MASH είναι η πιο συχνή παιδιατρική πάθηση του ήπατος, επηρεάζοντας σχεδόν το 8% των παιδιών και των εφήβων και πάνω από το 34% των παιδιών με παχυσαρκία στις ΗΠΑ. Αυτά τα παιδιά και οι έφηβοι διατρέχουν υψηλό κίνδυνο ανάπτυξης διαβήτη τύπου 2 και έχουν σημαντικά αυξημένο κίνδυνο καρδιαγγειακής νόσου και καρκίνου κατά τη διάρκεια της ζωής τους.
Οι δαπάνες υγειονομικής περίθαλψης για τα άτομα με διαβήτη τύπου 2 και MASH εκτιμάται ότι θα φθάσουν τα 55 δισ. δολάρια ΗΠΑ τα επόμενα 20 χρόνια, που αντιστοιχούν σε περίπυ 65.000 μεταμοσχεύσεις ήπατος, 1,37 εκατομμύρια θανάτους που σχετίζονται με καρδιαγγειακά και 812.000 θανάτους που σχετίζονται με το ήπαρ.
Αυτά τα ζοφερά στατιστικά στοιχεία απλώς δεν θα επαληθευτούν αν υπάρχει επίγνωση για τη στεατωτική ηπατική νόσο και όσοι ανήκουν σε ομάδες υψηλού κινδύνου ελέγχονται τακτικά, γεγονός που αποτελεί και το πρώτο βήμα για την αντιμετώπιση της πάθησης
Ο άμεσος προσδιορισμός του καλύτερου τρόπου αντιμετώπισης του MASLD ή του MASH είναι το επόμενο βήμα. Η έγκαιρη παραπομπή σε ειδικό ηπατολόγο θα σας βοηθήσει να σταματήσετε την εξέλιξη αυτής της δύσκολης πάθησης και να επωφεληθείτε από τις θεραπευτικές ανακαλύψεις που έχουν γίνει τα τελευταία χρόνια.
Ωστόσο, η θεραπεία αυτής της χρόνιας νόσου παραμένει άπιαστη. Γι' αυτό είναι απαραίτητο να διαγνωστεί η MASLD όσο το δυνατόν νωρίτερα και να χρησιμοποιηθούν αποδεδειγμένα μέτρα που μπορούν να διατηρηθούν μακροπρόθεσμα. Οι θεραπείες και οι αλλαγές στον τρόπο ζωής πρέπει να αναπτυχθούν όσο το δυνατόν νωρίτερα, προτού η φλεγμονή και οι ουλές εγκατασταθούν σταθερά στο συκώτι σας. Το MASH γίνεται πιο δύσκολο να αντιμετωπιστεί σε πιο προχωρημένα στάδια, όταν η ηπατική βλάβη γίνεται μη αναστρέψιμη. Για παράδειγμα, ενώ το Ozempic μπορεί να βοηθήσει στη θεραπεία της πρώιμης MASH, δεν ωφελεί τους ασθενείς με πιο προχωρημένα στάδια ουλής στο ήπαρ.
Η άγνοια είναι προβληματική
Πολύ λίγοι άνθρωποι γνωρίζουν για τη στεατωτική ηπατική νόσο και τις επιπτώσεις της στην υγεία, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που ζουν με αυτό. Ενώ περίπου πάνω από το 35% των ενηλίκων στις ΗΠΑ έχουν MASLD, λιγότερο από το 5% γνωρίζουν ότι πάσχουν από ηπατική νόσο.
Η MASH μπορεί να είναι δύσκολο να διαγνωστεί επειδή είτε δεν προκαλεί συμπτώματα είτε επειδή μπορεί να συγχέεται με άλλες παθήσεις. Οι ασθενείς μπορεί να έχουν την πάθηση για χρόνια και να μην γνωρίζουν ότι προκαλεί βλάβες αργά και με... χειρουργική ακρίβεια. Υπ' αυτή την έννοια, η MASH μοιάζει εντυπωσιακά με τον διαβήτη τύπου 2 ή την υψηλή χοληστερόλη.
Θεραπεία της MASLD και της MASH
Το θετικό είναι ότι η διαχείριση της παχυσαρκίας και του διαβήτη τύπου 2 μέσω των επιβεβλημένων αλλαγών στον τρόπο ζωής, είναι πολύ παρόμοια με τη διαχείριση της MASLD. Οι πιο κρίσιμες έγκαιρες παρεμβάσεις για τον διαβήτη τύπου 2 μπορούν επίσης να βοηθήσουν στην αντιμετώπιση του MASLD, και αυτό δεν αποτελεί έκπληξη δεδομένου του πόσο στενά συνδεδεμένες είναι αυτές οι δύο δυσάρεστες καταστάσεις.
Ο καλύτερος τρόπος για την αναστροφή των πρώιμων σταδίων της στεατωτικής ηπατικής νόσου είναι η απώλεια βάρους μέσω υγιεινών διατροφικών συνηθειών και τακτικής άσκησης. Ο στόχος είναι να χάσετε τουλάχιστον 5% έως 10% του αρχικού σωματικού βάρους, να διατηρήσετε αυτή την απώλεια βάρους μέσω βιώσιμων και ρεαλιστικών επιλογών στον τρόπο ζωής και να αποφύγετε την υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ προκειμένου να περιορίσετε την πρόσθετη ηπατική βλάβη.
Τα νέα φάρμακα για τη θεραπεία του διαβήτη, όπως οι αγωνιστές των υποδοχέων GLP-1, όπως το Ozempic και το Mounjaro, καθώς και οι αναστολείς SGLT2, όπως το Jardiance ή το Invokana, έχουν επίσης δείξει όφελος σε πρώιμα στάδια της MASLD. Αυτά τα φάρμακα προάγουν την απώλεια βάρους, η οποία με τη σειρά της βελτιώνει τη MASLD. Επιπλέον, μελέτες έχουν δείξει ότι το Ozempic και το Mounjaro θα μπορούσαν να αντιστρέψουν το MASLD, ακόμη και με φλεγμονή και ίνωση.
Παλαιότερα φάρμακα που χρησιμοποιούνται για τον διαβήτη, όπως η πιογλιταζόνη, μπορούν συνήθως επίσης να συμβάλουν στη μείωση της εξέλιξης του MASH, μειώνοντας την αντίσταση στην ινσουλίνη.
Πηγή: TheConversation.com
