Ο πόνος που συνοδεύει τον έρπητα ζωστήρα έχει χαρακτηριστεί ως ανυπόφορος, εξουθενωτικός, διαπεραστικός, πολλοί νιώθουν σαν να τους διαπερνά ισχυρό ηλεκτρικό ρεύμα, σαν να καίγεται το δέρμα τους.

Οι περιγραφές αυτές δεν έχουν ψήγμα υπερβολής. Για την πλειονότητα των ασθενών που εμφανίζουν έρπητα ζωστήρα είναι η καθημερινότητα τους για ένα σημαντικό χρονικό διάστημα. Πρόκειται για ανθρώπους άνω των 50 ετών, με την πιθανότητα εμφάνισης να αυξάνεται μαζί με την ηλικία. Από 5 κρούσματα ανά 1.000 άτομα ενήλικου πληθυσμού 50-59 ετών η συχνότητα εμφάνισης αυξάνεται σε 11 κρούσματα ανά 1.000 άτομα ηλικίας άνω των 80 ετών.

Η σχέση έρπητα ζωστήρα και ανεμοβλογιάς

Πάνω από το 90% των ενηλίκων άνω των 50 ετών είναι ήδη φορείς του ιού που προκαλεί τον έρπητα ζωστήρα. Ο ιός «εισέβαλλε» όταν ήταν ακόμη παιδιά. Για την ακρίβεια, πρόκειται για τον ίδιο ιό που προκαλεί την ανεμοβλογιά και ο οποίος, μετά τη νόσηση στην παιδική ηλικία, παραμένει σε «εν υπνώσει» στον οργανισμό, συνήθως στα γάγγλια των νεύρων.

Σε 1 από τους 3 ενήλικους πλέον ασθενείς, ο ιός ενεργοποιείται προκαλώντας έρπητα ζωστήρα.

Ο λόγος που ο ιός βγαίνει από τη λανθάνουσα κατάσταση σε αυτή την ηλικιακή περίοδο, σχετίζεται με την προοδευτική εξασθένιση των αμυντικών μηχανισμών του ανοσοποιητικού συστήματος, ειδικά μετά την ηλικία των 50 ετών.

Σε ανοσοκαταστολή οδηγούν κακοήθη νοσήματα, η HIV λοίμωξη, η λήψη ανοσοκατασταλτικών φαρμάκων αλλά και η προχωρημένη ηλικία (ανοσογήρανση). Συνεπώς, μπορεί όμως να προκύψει και σε νεαρότερες ηλικίες λόγω ανοσοκαταστολής από άλλη νόσο ή θεραπεία. Μάλιστα, οι ανοσοκατεσταλμένοι ασθενείς διατρέχουν έως και 9 φορές υψηλότερο κίνδυνο για εμφάνιση έρπητα ζωστήρα!

Οι επιπλοκές

Ο έρπητας ζωστήρας χαρακτηρίζεται από επώδυνες δερματικές βλάβες, που έχουν τη μορφή λωρίδας ή ζώνης, εξ ου και η ονομασία. Οι βλάβες είναι κόκκινες εξανθήματα που εξελίσσονται σε φυσαλίδες. Μπορεί να εντοπίζονται στη μια πλευρά του προσώπου ή του σώματος (συχνά στην πλάτη, αλλά και στον θώρακα), κατά μήκος ενός νεύρου (νευροτομίου). Κνησμός, κόπωση, κεφαλαλγίες και πυρετός αναφέρονται ως συμπτώματα.

Αλλά ο ανυπόφορος πόνος είναι μια από τα βασικά συμπτώματα και τις βασικότερες επιπλοκές του έρπητα ζωστήρα. Ακόμη και ένα απλό ντουζ μπορεί να καταστεί επώδυνο και εξουθενωτικό.

Μάλιστα, αυτός ο νευροπαθητικός πόνος μπορεί να καταστεί και μακροχρόνιος, λέγεται μεθερπητική νευραλγία (PHN) και εμφανίζεται σε περίπου 30% των ασθενών. Επιδεινώνει σημαντικά την καθημερινότητα των πασχόντων και μπορεί να διαρκέσει από μερικούς μήνες έως και χρόνια!

Στις σοβαρές επιπλοκές προστίθεται ο οφθαλμικός έρπητας ζωστήρας, που εμφανίζεται σε περίπου 25% των ασθενών. Όταν το εξάνθημα εντοπίζεται στο πρόσωπο μπορεί, σε ορισμένες περιπτώσεις, να καλύψει και τον κερατοειδή, αυξάνοντας τον κίνδυνο μόνιμης οφθαλμικής βλάβης, ακόμα και απώλειας της όρασης.

Πρόληψη = Προστασία

Η υψηλή συχνότητα της νόσου σε συνδυασμό με τον αφόρητο πόνο, και τις αυξανόμενες πιθανότητες μακροχρόνιας συνύπαρξης μαζί του καθιστούν την αξία του εμβολιασμού πολύτιμη. Θα πρέπει να συνυπολογίσουμε πως και η φαρμακευτική αγωγή για τον έρπητα ζωστήρα δεν βοηθά δραστικά και η αποτελεσματικότητα των θεραπειών για την αντιμετώπιση του πόνου θεωρείται περιορισμένη.

Ειδικά για τους ανοσοκατεσταλμένους ασθενείς η ανοσοποίηση είναι κρίσιμη.

Βάσει των οδηγιών ο εμβολιασμός συστήνεται και αποζημιώνεται σε ενήλικες 60-75 ετών, σε ανοσοκατασταλμένους ασθενείς 18-59 ετών με υποτροπιάζοντα επεισόδια έρπητα ζωστήρα και σε ανοσοκατασταλμένους ασθενείς άνω των 60 ετών.