Συχνά πιστεύεται ότι εάν κάποιος έχει κατάθλιψη, θα αισθάνεται λυπημένος ή πεσμένος τις περισσότερες φορές. Αυτό όμως που πολλοί δεν συνειδητοποιούν είναι ότι αυτά δεν είναι τα μόνα συμπτώματα της κατάθλιψης. Ένα άλλο κοινό σύμπτωμα της κατάθλιψης που μερικές φορές παραβλέπεται είναι η αίσθηση ότι δεν βρίσκετε πλέον ενδιαφέροντα ή ευχάριστα τα πράγματα που απολαμβάνατε.
Γνωστό ως ανηδονία, αυτό το σύμπτωμα είναι παρόν σε έως και 75% των ενηλίκων και των νέων με κατάθλιψη. Όμως, παρά το πόσο κοινό είναι αυτό το σύμπτωμα, παραμένει ένα από τα πιο δύσκολα συμπτώματα για θεραπεία και διαχείριση.
Τι δείχνει η απώλεια ευχαρίστησης
Η Ανηδονία ορίζεται ως το μειωμένο ενδιαφέρον ή ευχαρίστηση σε όλες – ή σχεδόν όλες – δραστηριότητες που απολάμβανε ένα άτομο στο παρελθόν. Εάν ένα άτομο έχει ανηδονία για παρατεταμένο χρονικό διάστημα (τουλάχιστον δύο εβδομάδες σταθερά), μπορεί να διαγνωστεί με κατάθλιψη - ακόμα κι αν μπορεί να μην αισθάνεται λυπημένος ή χαμηλός.
Αν και σχετίζεται κυρίως με την κατάθλιψη, η ανηδονία μπορεί επίσης να είναι σύμπτωμα άλλων διαταραχών – όπως η σχιζοφρένεια , το άγχος και η νόσος του Πάρκινσον.
Σε εμπεριστατωμένες συνεντεύξεις σε νέους που πραγματοποίησε η Ciara McCabe, Καθηγήτρια Νευροεπιστημών, Ψυχοφαρμακολογίας και Ψυχικής Υγείας, Πανεπιστήμιο του Readingμε, η ανηδονία περιγράφηκε από πολλούς ως όχι απλώς απώλεια χαράς, αλλά και λιγότερο κίνητρο για να κάνουμε πράγματα. Για κάποιους, αυτή η έλλειψη ώθησης σχετιζόταν μόνο με συγκεκριμένα πράγματα – όπως το να πηγαίνουν στο σχολείο ή να βλέπουν φίλους. Αλλά για άλλους, ήταν πιο σοβαρό, και ένιωθαν ότι δεν ήθελαν να κάνουν τίποτα απολύτως – ούτε καν να ζήσουν.
Όμως, παρά το πόσο ανησυχητική μπορεί να είναι η ανηδονία, συχνά δεν είναι ο κύριος στόχος της θεραπείας της κατάθλιψης.
Συνιστάται οι περιπτώσεις ήπιας κατάθλιψης να αντιμετωπίζονται με θεραπεία ομιλίας . Σε άτομα με πιο μέτριες ή σοβαρές περιπτώσεις κατάθλιψης μπορεί να συνταγογραφηθούν αντικαταθλιπτικά. Ενώ όλες αυτές οι θεραπείες στοχεύουν να βοηθήσουν τους ασθενείς να αντιμετωπίσουν και να ξεπεράσουν τα συμπτώματα, πάνω από τα μισά άτομα με κατάθλιψη δεν ανταποκρίνονται στην πρώτη τους συνιστώμενη θεραπεία. Ακόμη και μετά την αλλαγή της θεραπείας, περίπου το 30% των ασθενών εξακολουθούν να εμφανίζουν συμπτώματα.
Έχει υποστηριχθεί ότι ένας λόγος για αυτά τα χαμηλά ποσοστά ανταπόκρισης μπορεί να είναι επειδή οι τρέχουσες θεραπευτικές τεχνικές δεν στοχεύουν επαρκώς την ανηδονία . Η έρευνα δείχνει επίσης ότι η ανηδονία προβλέπει χρόνια υποτροπή της κατάθλιψης. Είναι ακόμη πιθανό ορισμένες αντικαταθλιπτικές θεραπείες να επιδεινώσουν την ανηδονία .
Γιατί μπορεί να είναι αυτό; Σύμφωνα με την Ciara McCabe, Μια πιθανότητα είναι ότι οι τρέχουσες τυπικές θεραπείες επικεντρώνονται κυρίως στη θεραπεία της καταθλιπτικής διάθεσης και των διεργασιών του εγκεφάλου που υποστηρίζουν τη χαμηλή διάθεση – αλλά όχι την ανηδονία. Για παράδειγμα, ο κύριος στόχος των θεραπειών ομιλίας, όπως η γνωσιακή συμπεριφορική θεραπεία, είναι η μείωση της αρνητικής σκέψης στους ασθενείς . Τα πιο κοινά αντικαταθλιπτικά φάρμακα στοχεύουν επίσης κυρίως τη σεροτονίνη , η οποία πιστεύεται ότι εν μέρει υποστηρίζει τον τρόπο με τον οποίο ο εγκέφαλος επεξεργάζεται τις αρνητικές πληροφορίες.
Αλλά καθώς η ανηδονία είναι μειωμένη χαρά στη ζωή, θεραπείες όπως η ενεργοποίηση συμπεριφοράς (μια μορφή θεραπείας ομιλίας) θα μπορούσαν να είναι καλύτερες για την ανηδονία. Αυτό συμβαίνει επειδή η ενεργοποίηση συμπεριφοράς στοχεύει να βοηθήσει τα άτομα με κατάθλιψη να κάνουν απλά, πρακτικά βήματα για να απολαύσουν ξανά τη ζωή. Ωστόσο, ορισμένες μελέτες βρίσκουν ότι η ενεργοποίηση συμπεριφοράς δεν είναι καλύτερη από τις τυπικές θεραπείες στη διαχείριση της ανηδονίας. Αυτό μπορεί να οφείλεται στο ότι η ίδια η φύση της ανηδονίας περιλαμβάνει έλλειψη κινήτρων – καθιστώντας δύσκολο για τους ασθενείς να συμμετάσχουν σε οποιαδήποτε θεραπεία , ακόμη και σε μορφές που μπορεί να τους ωφελήσουν περισσότερο.
Η ανηδονία έχει επίσης συνδεθεί με δυσλειτουργικούς μηχανισμούς ανταμοιβής στον εγκέφαλο. Ως εκ τούτου, οι θεραπείες που εστιάζουν περισσότερο στη βελτίωση του τρόπου με τον οποίο ο εγκέφαλος επεξεργάζεται την ανταμοιβή θα μπορούσαν να βοηθήσουν στην ανακούφιση της ανηδονίας πιο αποτελεσματικά από τις τρέχουσες θεραπείες.
Αλλά το σύστημα ανταμοιβής του εγκεφάλου δεν είναι απλό και στην πραγματικότητα περιλαμβάνει διάφορες υποδιεργασίες – συμπεριλαμβανομένης της προσμονής, των κινήτρων, της ευχαρίστησης και της μάθησης για την ανταμοιβή. Προβλήματα με οποιαδήποτε από αυτές τις υποδιαδικασίες θα μπορούσαν να συμβάλλουν στην ανηδονία. Ως εκ τούτου, θα είναι σημαντικό για την έρευνα να αποκαλύψει πώς λειτουργούν αυτές οι υποδιεργασίες σε άτομα με ανηδονία για την ανάπτυξη καλύτερων στόχων για θεραπεία.
Υπάρχουν αποτελεσματικές θεραπείες;
Αν και η ανηδονία μπορεί να είναι περίπλοκη, αυτό δεν σημαίνει ότι δεν υπάρχει ελπίδα για όσους επηρεάζονται από αυτήν.
Για παράδειγμα, η έρευνα δείχνει ότι οι θεραπείες ομιλίας που επικεντρώνονται στην επεξεργασία ανταμοιβής θα μπορούσαν να βοηθήσουν στη μείωση της ανηδονίας.
Μια πρόσφατη πιλοτική μελέτη διαπίστωσε επίσης ότι ένας νέος τύπος θεραπείας ομιλίας που ονομάζεται θεραπεία επαυξημένης κατάθλιψης μπορεί να λειτουργήσει καλύτερα από τη γνωσιακή συμπεριφορική θεραπεία στη θεραπεία της κατάθλιψης. Αυτό συμβαίνει επειδή η επαυξημένη θεραπεία κατάθλιψης στοχεύει συγκεκριμένα την ανηδονία, βάζοντας τους ασθενείς να εστιάζουν τόσο στις αρνητικές όσο και στις θετικές εμπειρίες τους.
Επιπλέον, τα αντικαταθλιπτικά που στοχεύουν νευροδιαβιβαστές που εμπλέκονται στο σύστημα ανταμοιβής (όπως η ντοπαμίνη ) μπορεί να είναι καλύτερα κατάλληλα για ασθενείς με ανηδονία. Η πρώιμη εργασία που εξετάζει φάρμακα όπως η κεταμίνη , η οποία μπορεί να επηρεάσει τη δραστηριότητα της ντοπαμίνης, υποδηλώνει ότι μπορεί να έχει υποσχέσεις για τη θεραπεία της ανηδονίας.
Πηγή: theconversation.com
