Το κεντρικό μήνυμα της ημερίδας ήταν η έμφαση στην πρόληψη, την ενδυνάμωση των οικογενειών και των εκπαιδευτικών, την κινητοποίηση της τοπικής κοινότητας, τη βιωματική συμμετοχή των ίδιων των εφήβων στο σχέδιο φροντίδας της ψυχικής υγείας τους, και όχι στην αυστηροποίηση της καταστολής, ήταν το κεντρικό μήνυμα.

Σκοπός, δε, της ημερίδας ήταν η προαγωγή του διαλόγου, η ενίσχυση των συνεργειών και η διαμόρφωση ενός ολιστικού σχεδίου για την προαγωγή της ψυχικής υγείας παιδιών και εφήβων, καθώς για πρώτη φορά συναντήθηκαν φορείς της Αττικής και αντάλλαξαν απόψεις όλοι σχεδόν οι εμπλεκόμενοι στην παιδοψυχιατρική φροντίδα και την παιδική προστασία.

Τα βασικά σημεία των ομιλιών

Ο κ. Γιώργος Μόσχος, πρώην Βοηθός Συνήγορος του Πολίτη για τα Δικαιώματα του Παιδιού, Διευθυντής στο Πρόγραμμα Νεανικής Συμμετοχής της «Πρωτοβουλίας για την Ψυχική Υγεία Παιδιών και Εφήβων», επεσήμανε ότι ενώ τα προβλεπόμενα νομοθετικά μέτρα είναι αρκετά, εντούτοις ούτε οι υπηρεσίες επιμελητών είναι επαρκώς στελεχωμένες αλλά ούτε και οι υπηρεσίες στην κοινότητα διαθέτουν την επαρκή επένδυση εκ μέρους της πολιτείας.

Ο κ. Γιώργος Νικολαΐδης, Ψυχίατρος, Διευθυντής Ψυχικής Υγείας και Κοινωνικής Πρόνοιας Ινστιτούτο Υγείας του Παιδιού - Κέντρο Ημέρας Παιδιών και Εφήβων «Θάλπος» Μελισσίων, αναφέρθηκε στην αναγκαιότητα συνειδητοποίησης ότι δεν αντιμετωπίζονται όλων των ειδών τα προβλήματα ψυχικής υγείας και κοινωνικής μέριμνας των παιδιών και των εφήβων, συμπεριλαμβανομένης και της παραβατικότητας τους, με στεγαστικές δομές και ιδρυματοποίηση. «Η άρση αυτού του περιορισμού στην σκέψη μας θα οδηγήσει εν γένει και σε στροφή ολοκλήρου του συστήματος της ψυχικής υγείας» σημείωσε.

Ο κ. Ιωάννης Χατζημανώλης, Αφυπηρετήσας Καθηγητής Ψυχιατρικής του ΕΚΠΑ, πρόεδρος της Ελληνικής Εταιρείας Κλινικής Ψυχοφαρμακολογίας (ΕΛ.Ε.ΨΥ.) και επιστημονικός συνεργάτης της ΑΜΚΕ ΕΞΕΛΙΞΗΣ ΖΩΗΣ, επεσήμανε την ανάγκη για συστηματική ψυχιατρική και ψυχολογική παρακολούθηση του πληθυσμού με σκοπό τη διαχείριση πολυεπίπεδων προσκλήσεων και την ανάγκη εκπαίδευσης σε δεξιότητες ζωής.

Με παρέμβασή του ο κ. Στέλιος Στυλιανίδης, ομότιμος Καθηγητής Κοινωνικής Ψυχιατρικής, Ψυχίατρος-Ψυχαναλυτής, Επίτιμος Πρόεδρος Ε.Π.Α.Ψ.Υ., τόνισε πως αν δεν υπάρξει μέριμνα απέναντι στο βασικό έλλειμμα της φροντίδας των ίδιων των φροντιστών, από πλευράς πολιτείας, δεν θα μπορέσει να υπάρξει ουσιαστική και ολιστική φροντίδα των παιδιών-εφήβων και των οικογενειών τους.

Ο κ. Χρήστος Παπανδρέου, Κοινωνικός Λειτουργός, Επιστημονικά Υπεύθυνος Ξενώνα Εφήβων ΠΝΟΕΣ, ΕΠΑΨΥ, αναφερόμενος στη διαδικασία αναδόμησης του εφήβου και εκ νέου δημιουργίας των αμυνών του, τον παραλλήλισε με έναν αστακό. «Όπως ο αστακός κατά την διαδικασία αλλαγής του εξωτερικού του περιβλήματος, χάνει το αρχικό του και μένει χωρίς άμυνες, έτσι και ο έφηβος σαν άλλος αστακός κατά την διαδικασία επαναδημιουργίας του εαυτού και των αμυνών, μένει ανυπεράσπιστος απέναντι στους επικίνδυνους ενηλίκους που τον περιβάλουν» είπε χαρακτηριστικά.

Ο κ. Παναγιώτης Κασσελάκης, Ψυχολόγος και Επιστημονικός Συνεργάτης της ΑΜΚΕ ΕΞΕΛΙΞΗΣ ΖΩΗΣ επεσήμανε τα αισθήματα μοναξιάς και απομόνωσης που, πιθανώς, να βιώνουν έφηβοι που διαβιούν σε κλειστές δομές παιδικής προστασίας λόγω της σύγκρισης, στην οποία προβαίνουν με εφήβους που ζουν σε οικογενειακά περιβάλλοντα.

Στο κλείσιμο της ημερίδας o κ. Στυλιανίδης στάθηκε στο γεγονός πως η Ημερίδα αποτέλεσε γόνιμο έδαφος για την ανάπτυξη συνεργασιών μεταξύ δομών του ΕΣΥ, ΜΚΟ και της κοινωνίας των πολιτών για την επεξεργασία προτάσεων ενώ υπογράμμισε πως η υποστελέχωση, η υποχρηματοδότηση, η έλλειψη συντονισμού και η μη εφαρμογή της τομεοποίησης απέναντι στον ωκεανό των αναγκών είναι κραυγαλέες και θα πρέπει να απαντηθούν με συγκροτημένο τρόπο.

Η κυρία Δήμητρα Καλαντώνη έκλεισε με την ελπίδα πως ότι η συγκεκριμένη Ημερίδα να μην αποτελέσει, μόνο, μία θεωρητική προσέγγιση του υπάρχοντος προβλήματος αλλά ένα καμπανάκι αφύπνισης στους αρμόδιους θεσμικούς φορείς για το τεράστιο πρόβλημα που αντιμετωπίζουν αυτά τα παιδιά. Άλλωστε, το ζήτημα της ψυχικής υγείας παιδιών, εφήβων και νεαρών ενηλίκων είναι πάντοτε κρίσιμο και μας αφορά όλους.

Η ίδια αναφερόμενη στην έρευνα χαρτογράφησης αναγκών που έχει εκπονήσει η ΑΜΚΕ ΕΞΕΛΙΞΗ ΖΩΗΣ μετέδωσε το μήνυμα ότι αυτή τη στιγμή υπάρχουν χιλιάδες παιδιά που αναμένουν τη στήριξη από θεσμικούς φορείς και από εμάς, ως κοινωνικό σύνολο.

Ο κ. Μαυρέας Βενετσάνος, ομότιμος καθηγητής Ψυχιατρικής, Πρόεδρος του Επιστημονικού Συμβουλίου της ΕΠΑΨΥ, ανέδειξε τις αναγκαίες παρεμβάσεις για την αντιμετώπιση της νεανικής παραβατικότητας, επισημαίνοντας τον ρόλο των κρατικών υπηρεσιών και θεσμών για την αντιμετώπιση του φαινομένου. Επεσήμανε επίσης την επείγουσα ανάγκη αξιολόγησης της ποιότητας φροντίδας και της λογοδοσίας όλων των φορέων.

Οι χαιρετισμοί

Η Ημερίδα ξεκίνησε με τους χαιρετισμούς του Προέδρου του ΔΣ της ΕΠΑΨΥ Δημήτρη Γαλάνη και της Προέδρου της ΑΜΚΕ Εξέλιξη Ζωής Δήμητρας Καλαντώνη και ακολούθησαν οι χαιρετισμοί της Δέσποινας Λημνιωτάκης, Εντεταλμένης Συμβούλου στον Τομέα Δημόσιας Υγείας και Δημοτικών Ιατρείων του Δήμου Αθηναίων, του Εμμανουήλ Τσαλαμανιού, Προέδρου της Παιδοψυχιατρικής Εταιρείας Ελλάδος – ΕΝΩ.ΨΥ.ΠΕ., του Μενέλαου Θεοδωρουλάκη, Πρόεδρου της Ομοσπονδίας Φορέων Ψυχοκοινωνικής Αποκατάστασης ΑΡΓΩ και της Πένυς Καλπαξή, από το Γραφείο του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας Αθήνας για την Ποιότητα Φροντίδας και την Ασφάλεια Ασθενών.

Σύμφωνα με σχετική ανακοίνωση, η Εταιρεία Περιφερειακής Ανάπτυξης και Ψυχικής Υγείας (ΕΠΑΨΥ) ιδρύθηκε το 1988, προτείνοντας ένα εναλλακτικό μοντέλο παροχής ψυχιατρικής φροντίδας στην κοινότητα με βάση τις αρχές της Κοινωνικής Ψυχιατρικής και της Ψυχοκοινωνικής Αποκατάστασης και έκτοτε εργάζεται αδιάκοπα για την παροχή ενός μοντέλου ολοκληρωμένης φροντίδας ψυχικής υγείας στην κοινότητα.

Η ΑΜΚΕ ΕΞΕΛΙΞΗ ΖΩΗΣ μετρά πέντε χρόνια ενεργής παρουσίας και δράσης στο πεδίο της παιδικής προστασίας, εστιάζοντας στην παροχή προγραμμάτων (εκπαιδευτικά, ψυχοκοινωνικής ενδυνάμωσης, επαγγελματικού προσανατολισμού, αθλητικά και πολιτιστικά) που απευθύνονται σε ωφελούμενους εφήβους που διαβιούν σε δομές φιλοξενίας και σε νεαρούς ενήλικες που έχουν ζήσει σε αυτές. Την τριετία 2019-2022 ωφελήθηκαν πάνω από 110 έφηβοι (12-18 ετών) και νεαροί ενήλικες (18-25 ετών).