Τα νέα δεδομένα της έκθεσης του ΠΟΥ με τίτλο «Εφαρμογή των παγκόσμιων στρατηγικών του τομέα της υγείας για τον HIV, την ιογενή ηπατίτιδα και τις σεξουαλικώς μεταδιδόμενες λοιμώξεις, 2022-2030» δείχνουν ότι τα σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα αυξάνονται σε πολλές περιοχές. Το 2022, τα κράτη μέλη του ΠΟΥ έθεσαν έναν φιλόδοξο στόχο για τη μείωση του ετήσιου αριθμού των μολύνσεων από σύφιλη των ενηλίκων κατά δέκα φορές έως το 2030, από 7,1 εκατομμύρια σε 0,71 εκατομμύρια. Ωστόσο, τα νέα κρούσματα σύφιλης μεταξύ ενηλίκων ηλικίας 15-49 ετών αυξήθηκαν κατά πάνω από 1 εκατομμύριο το 2022, φθάνοντας τα 8 εκατομμύρια. Οι μεγαλύτερες αυξήσεις σημειώθηκαν στην Περιφέρεια για την Αμερική και την Αφρικανική Περιφέρεια.

Σε συνδυασμό με την ανεπαρκή μείωση που παρατηρείται στον αριθμό των νέων λοιμώξεων από τον ιό HIV και την ιογενή ηπατίτιδα, η έκθεση επισημαίνει τις απειλές για την επίτευξη των Στόχων Βιώσιμης Ανάπτυξης (ΣΒΑ) έως το 2030 που σχετίζονται με τη δημόσια υγεία.

«Η αυξανόμενη επίπτωση της σύφιλης προκαλεί μεγάλες ανησυχίες», δήλωσε ο γενικός διευθυντής του ΠΟΥ Dr Tedros Adhanom Ghebreyesus ο οποίος συμπλήρωσε πως «ευτυχώς, έχει σημειωθεί σημαντική πρόοδος σε πολλά άλλα μέτωπα, μεταξύ άλλων στην επιτάχυνση της πρόσβασης σε κρίσιμα υγειονομικά αγαθά, συμπεριλαμβανομένων των διαγνωστικών και της θεραπείας. Διαθέτουμε τα εργαλεία που απαιτούνται για να τερματίσουμε αυτές τις επιδημίες ως απειλές για τη δημόσια υγεία έως το 2030, αλλά τώρα πρέπει να διασφαλίσουμε ότι, στο πλαίσιο ενός ολοένα και πιο πολύπλοκου κόσμου, οι χώρες θα κάνουν ό,τι μπορούν για να επιτύχουν τους φιλόδοξους στόχους που έχουν θέσει».

Η επίπτωση των σεξουαλικώς μεταδιδόμενων λοιμώξεων

Τέσσερα θεραπεύσιμα σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα - η σύφιλη (Treponema pallidum), η γονόρροια (Neisseria gonorrhoeae), τα χλαμύδια (Chlamydia trachomatis) και οι τριχομονάδες (Trichomonas vaginalis) - ευθύνονται για πάνω από 1 εκατομμύριο λοιμώξεις καθημερινά. Η έκθεση σημειώνει μια έξαρση της σύφιλης στους ενήλικες -κυρίως στις μητέρες (σ.σ. 1,1 εκατ. κρούσματα) και της σχετιζόμενης συγγενούς σύφιλης (523 περιπτώσεις ανά 100.000 γεννήσεις ζώντων παιδιών ετησίως) κατά τη διάρκεια της πανδημίας COVID-19. Το 2022, σημειώθηκαν 230.000 θάνατοι που σχετίζονται με τη σύφιλη.

Τα νέα δεδομένα δείχνουν επίσης αύξηση της πολυανθεκτικής γονόρροιας. Από το 2023, από τις 87 χώρες στις οποίες διεξήχθη ενισχυμένη επιτήρηση της μικροβιακής αντοχής της γονόρροιας, εννέα χώρες ανέφεραν αυξημένα επίπεδα (από 5% έως 40%) αντοχής στην κεφτριαξόνη, την τελευταία γραμμή θεραπείας για τη γονόρροια. Ο ΠΟΥ παρακολουθεί την κατάσταση και έχει επικαιροποιήσει τη συνιστώμενη θεραπεία για τη μείωση της εξάπλωσης αυτού του πολυανθεκτικού στελέχους γονόρροιας.

Το 2022 καταγράφηκαν περίπου 1,2 εκατομμύρια νέα κρούσματα ηπατίτιδας Β και σχεδόν 1 εκατομμύριο νέα κρούσματα ηπατίτιδας C. Ο εκτιμώμενος αριθμός των θανάτων από ιογενή ηπατίτιδα αυξήθηκε από 1,1 εκατομμύρια το 2019 σε 1,3 εκατομμύρια το 2022, παρά τα αποτελεσματικά εργαλεία πρόληψης, διάγνωσης και θεραπείας.

Οι νέες μολύνσεις από τον ιό HIV μειώθηκαν μόνο από 1,5 εκατομμύρια το 2020 σε 1,3 εκατομμύρια το 2022. Πέντε βασικές πληθυσμιακές ομάδες - οι άνδρες που κάνουν σεξ με άνδρες, τα άτομα που κάνουν ενδοφλέβια χρήση ναρκωτικών, οι εργαζόμενοι στο σεξ, τα διαφυλικά άτομα και τα άτομα σε φυλακές και άλλα κλειστά περιβάλλοντα - εξακολουθούν να εμφανίζουν σημαντικά υψηλότερα ποσοστά επιπολασμού του HIV από τον γενικό πληθυσμό. Εκτιμάται ότι το 55% των νέων μολύνσεων από τον HIV συμβαίνουν μεταξύ αυτών των πληθυσμών και των συντρόφων τους. Οι θάνατοι που σχετίζονται με τον HIV εξακολουθούν να είναι υψηλοί. Το 2022, σημειώθηκαν 630 000 θάνατοι που σχετίζονται με τον HIV, εκ των οποίων το 13% συνέβη σε παιδιά ηλικίας κάτω των 15 ετών.

Επενδύσεις και κέρδη

Οι προσπάθειες των χωρών και των εταίρων για την επέκταση των υπηρεσιών για τα σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα, τον HIV και την ηπατίτιδα επιφέρουν τρομερά κέρδη. Ο ΠΟΥ έχει επισημάνει 19 χώρες στις οποίες πρέπει να εξαλειφθεί η μετάδοση του HIV ή/και της σύφιλης από τη μητέρα στο παιδί, γεγονός που αντικατοπτρίζει τις επενδύσεις στην κάλυψη των εξετάσεων και της θεραπείας για τις ασθένειες αυτές μεταξύ των εγκύων γυναικών. Η Μποτσουάνα και η Ναμίμπια βρίσκονται στο δρόμο για την εξάλειψη του HIV, με τη Ναμίμπια να είναι η πρώτη χώρα που υπέβαλε φάκελο προκειμένου να αξιολογηθεί για την τριπλή εξάλειψη της μετάδοσης από μητέρα σε παιδί του HIV, της ηπατίτιδας Β και της σύφιλης.

Σχεδιασμός βιωσιμότητας

Η έκθεση του ΠΟΥ περιγράφει τις παρακάτω συστάσεις προς τις χώρες για την ενίσχυση των κοινών προσεγγίσεων για την επίτευξη των στόχων:

• εφαρμογή συγκεκριμένων πολιτικών και χρηματοδότησης για την ανάπτυξη οριζόντιων επενδυτικών περιπτώσεων και σχεδίων βιωσιμότητας σε εθνικό επίπεδο,
• περαιτέρω ενοποίηση και ευθυγράμμιση των κατευθυντήριων γραμμών, των σχεδίων και της υποστήριξης της υλοποίησης ανά ασθένεια στο πλαίσιο μιας προσέγγισης της πρωτοβάθμιας υγειονομικής περίθαλψης,
• επιτάχυνση των προσπαθειών για την αντιμετώπιση της συνεχιζόμενης ποινικοποίησης, του στίγματος και των διακρίσεων εντός των χώρων υγείας, ιδίως σε βάρος των πληθυσμών που πλήττονται περισσότερο από τον HIV, την ιογενή ηπατίτιδα και τα σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα,
• επέκταση των προσεγγίσεων και των μέτρων εξάλειψης πολλαπλών ασθενειών, με ταυτόχρονη αξιοποίηση των διδαγμάτων που αντλήθηκαν από την τριπλή εξάλειψη της μετάδοσης από τη μητέρα στο παιδί και
• ενίσχυση της επικέντρωσης στην πρωτογενή πρόληψη, διάγνωση και θεραπεία σε όλες τις ασθένειες για την ευαισθητοποίηση, ιδίως για την ηπατίτιδα και τα ΣΜΝ.

Αν και οι φιλόδοξοι στόχοι που έχουν τεθεί από τα κράτη μέλη για το 2025 και το 2030 συμβάλλουν στην προώθηση της προόδου, εντούτοις η πρόοδος είναι αποσπασματική σε όλους τους τομείς των ασθενειών. Με πολλούς δείκτες να παραμένουν εκτός πορείας για την επίτευξη των παγκόσμιων στόχων, απαιτείται περισσότερη πολιτική βούληση και δέσμευση για να επιταχυνθούν επειγόντως οι προσπάθειες.