Την ανάγκη μετάβασης από την επιστημονική τεκμηρίωση στην εφαρμογή συγκεκριμένων πολιτικών για την πρόληψη και τη διαχείριση των χρόνιων νοσημάτων αναδεικνύει η δεύτερη ελληνική μελέτη της διεθνούς πρωτοβουλίας Partnership for Health System Sustainability and Resilience (PHSSR), η οποία παρουσιάστηκε στην Αθήνα. Η μελέτη προτείνει έναν ολοκληρωμένο οδικό χάρτη με 35 προτάσεις πολιτικής, με στόχο την ενίσχυση της βιωσιμότητας και της ανθεκτικότητας του ελληνικού συστήματος υγείας.
Η μελέτη με τίτλο «Policy Roadmaps for Acting Early on NCDs» επικεντρώνεται στην έγκαιρη αντιμετώπιση των μη μεταδιδόμενων νοσημάτων (NCDs), τα οποία αποτελούν τη βασική αιτία νοσηρότητας, θνησιμότητας και δαπανών υγείας στην Ελλάδα. Σύμφωνα με τους συντελεστές της, δεν περιορίζεται στην καταγραφή των υφιστάμενων προκλήσεων, αλλά προτείνει συγκεκριμένες παρεμβάσεις που μπορούν να βελτιώσουν την υγεία του πληθυσμού και να ενισχύσουν τη λειτουργία του συστήματος υγείας.
Κατά την παρουσίαση της μελέτης επισημάνθηκε ότι η δημοσίευσή της σηματοδοτεί την έναρξη μιας νέας φάσης, με έμφαση στη μετατροπή των επιστημονικά τεκμηριωμένων προτάσεων σε εφαρμόσιμες μεταρρυθμίσεις μέσα από τη συνεργασία της Πολιτείας, της επιστημονικής κοινότητας, των επαγγελματιών υγείας και των οργανώσεων ασθενών.
Η πρωτοβουλία PHSSR δημιουργήθηκε μετά την πανδημία της COVID-19 με στόχο την ανάπτυξη πολιτικών που θα καταστήσουν τα συστήματα υγείας περισσότερο βιώσιμα και ανθεκτικά απέναντι στις σύγχρονες προκλήσεις. Σήμερα συμμετέχουν σε αυτήν 30 χώρες, ενώ η Ελλάδα συγκαταλέγεται μεταξύ των χωρών που συμμετείχαν τόσο στον πρώτο όσο και στον δεύτερο κύκλο των εθνικών μελετών. Η πρώτη ελληνική μελέτη, που δημοσιεύθηκε το 2022, αποτέλεσε σημείο αναφοράς για τον δημόσιο διάλογο, με αρκετές από τις προτάσεις της να αναγνωρίζονται ως καλές πρακτικές.
Η νέα μελέτη εκπονήθηκε από τους Κώστα Αθανασάκη, Ηλία Κυριόπουλο, Γιάννη Αγοραστό και Γιώτα Ναούμ, σε συνεργασία με ευρύ δίκτυο επιστημόνων, θεσμικών φορέων, επαγγελματιών υγείας και εκπροσώπων των ασθενών, μέσα από διαδικασία συναίνεσης (Delphi).
Μεταρρυθμιστικές προτεραιότητες
Οι συνολικά 35 προτάσεις οργανώνονται σε επτά βασικούς πυλώνες πολιτικής: διακυβέρνηση, χρηματοδότηση, ανθρώπινο δυναμικό, υπηρεσίες υγείας, φάρμακα και τεχνολογίες υγείας, πληθυσμιακή υγεία και περιβαλλοντική βιωσιμότητα. Κάθε πρόταση αξιολογήθηκε ως προς την αποτελεσματικότητα και τη δυνατότητα εφαρμογής της.
Μεταξύ των δέκα βασικών μεταρρυθμιστικών προτεραιοτήτων που αναδεικνύει η μελέτη περιλαμβάνονται η ενίσχυση της πρόληψης ήδη από την παιδική ηλικία, η μείωση των ανισοτήτων στην υγεία, η διεύρυνση των προγραμμάτων προσυμπτωματικού ελέγχου, η ανάπτυξη ασθενοκεντρικών και διεπιστημονικών μοντέλων φροντίδας για τα χρόνια νοσήματα, η μεταρρύθμιση της χρηματοδότησης του συστήματος με βάση τα αποτελέσματα, η διασφάλιση της πρόσβασης στην καινοτομία, η εκπόνηση ολοκληρωμένου Εθνικού Σχεδίου Δράσης για τα μη μεταδιδόμενα νοσήματα, η ουσιαστική συμμετοχή των ασθενών στη χάραξη πολιτικής, η αξιοποίηση των δεδομένων υγείας και της τεχνητής νοημοσύνης, καθώς και η ενσωμάτωση της αρχής «Health in All Policies» σε όλες τις δημόσιες πολιτικές.
Επόμενο βήμα η εξειδίκευση των προτάσεων
Οι συμμετέχοντες στην εκδήλωση συμφώνησαν ότι το επόμενο βήμα είναι η ιεράρχηση και επιχειρησιακή εξειδίκευση των προτάσεων, ώστε να μετατραπούν σε εφαρμόσιμες πολιτικές. Παράλληλα, προτάθηκε η δημιουργία θεματικών ομάδων εργασίας ανά πυλώνα πολιτικής, οι οποίες θα παρακολουθούν την πρόοδο, θα επικαιροποιούν την επιστημονική τεκμηρίωση και θα υποστηρίζουν την εφαρμογή των μεταρρυθμίσεων.
Ο επικεφαλής της πρωτοβουλίας PHSSR για την Ελλάδα και αναπληρωτής καθηγητής Οικονομικών της Υγείας στο Πανεπιστήμιο Δυτικής Αττικής, Κώστας Αθανασάκης, υπογράμμισε ότι η ολοκλήρωση της δεύτερης ελληνικής μελέτης αποτελεί την αφετηρία μιας νέας φάσης συνεργασίας, με στόχο οι τεκμηριωμένες προτάσεις να αξιοποιηθούν από όσους σχεδιάζουν και υλοποιούν πολιτικές υγείας. Όπως ανέφερε, «η πραγματική αξία της επιστημονικής τεκμηρίωσης αποτυπώνεται όταν οδηγεί σε καλύτερες αποφάσεις, αποτελεσματικότερες παρεμβάσεις και ουσιαστική βελτίωση της υγείας των πολιτών».
Στόχος της ελληνικής πρωτοβουλίας PHSSR είναι να εξελιχθεί σε έναν μόνιμο μηχανισμό παραγωγής και επικαιροποίησης προτάσεων πολιτικής, γεφυρώνοντας την επιστημονική γνώση με τη λήψη αποφάσεων και συμβάλλοντας στη διαμόρφωση ενός περισσότερο βιώσιμου, ανθεκτικού και ανθρωποκεντρικού συστήματος υγείας.
